Του Μητροπολίτη Ναϊρόμπης κ. Μακαρίου

Αυτές τις μέρες και για πολλοστή φορά ζούμε έντονα τις κατανυκτικές ακολουθίες της περιόδου αυτής, πρωί και βράδυ. Είναι οι ώρες που μας κρατούν δεμένους κυριολεκτικά και ανοίγουν οι καρδιές μας και αναφωνούμε μαζί με τους στίχους τους τόσο εποικοδομητικούς «το στάδιον των αρετών ηνέωκται, οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε».

Και να πώς εμείς οι θνητοί και αμαρτωλοί, συγκλονισμένοι από το πνεύμα αυτό της άθλησης, πορευόμαστε και συγκοινωνούμε άμεσα με το πνεύμα που πραγματικά μας κρατά και μας ενώνει με τα μέσα τα οποία θα μας βοηθήσουν να κρατήσουμε αυτές τις άρετες της χάριτος, που τόσο πλούσια μας παραχωρεί ο ίδιος ο Θεός, ο οποίος συμπαρίσταται, αν φυσικά εμείς οι ίδιοι είμαστε έτοιμοι να ακολουθήσουμε αυτή την πρόσκληση.

Εδώ στους χώρους της Πατριαρχικής μας Σχολής οι ιεροσπουδαστές μας αφοσιωμένοι και εκπαιδευμένοι είναι έτοιμοι να αθλήσουν και να αγωνιστούν, για να αποκτήσουν και διατηρήσουν αυτό το στάδιο, την σπουδαία αυτή παρακαταθήκη: «αγνίσωμεν την ψυχήν: την σάρκαν καθάρωμεν∙ νηστεύσωμεν ώσπερ εν τοις βρώμασιν εκ παντός πάθους, τας αρετάς τρυφώντες του Πνεύματος».

Κάθε μέρα στις 6.30 κτυπά η μικρή καμπάνα και βλέπει κανείς ένα – ένα τους ιεροσπουδαστές να πορεύονται με καμιά καθυστέρηση, γιατί πιστεύουν ότι αυτός είναι ο τρόπος για να μπορέσουν να καλλιεργήσουν μέσα τους με τις κατανυκτικές ακολουθίες και συντριβή της καρδίας τους τον καιρό της μετανοίας.

Ναι, έχουμε όλοι μας αυτό το αίσθημα της πνευματικής μας πτώσης και ενός είδους εσωτερικού πένθους∙ έχουμε μια ενοχή αφού σαν χοϊκοί άνθρωποι βρισκόμαστε στο μονοπάτι της επιστροφής για αληθινή μετάνοια « της μετανοίας άνοιξον μοι πύλας, Ζωοδότα» ψάλλουν όλων οι φωνές και σείεται κυριολεκτικά η Αφρική ολόκληρη, αφού προέρχονται από τόσες διαφορετικές χώρες και φυλές. Εδώ γίνεται το μεγάλο θαύμα.

Οι ψυχές συντρίβονται και αποκηρύττουν, καταπατούν, αρνούνται όλα εκείνα τα στοιχεία που οδηγούν στην αμαρτία. Και γνωρίζουν πως αν και «πεπτωκότες» η ψυχή συγκλονίζεται και σηκώνεται, δεν παραμένει πεσμένη και δοσμένη κάτω στα δεινά της δουλείας και της φθοράς αλλά ξεσηκώνεται και ζώνεται και με ήρεμη τη συνείδηση και χωρίς περιστροφές ελέγχου για τις πτώσεις και τις παρεκτροπές μας, αισθάνομεθα ότι ο πολυεύσπλαχνος και στοργικός καθαρός και αμόλυντος πατέρας μας μάς υποδέχεται και πως παραχωρεί θέση όπου βρεβεύονται οι αρετές μας που αποκτήσαμε μέσα στο διάστημα αυτό της ειλικρινούς μας μετάνοιας και επιστροφής.

Κάναμε την απαραίτητη βαθιά κριτική και ελέγξαμε τη συνείδησή μας; Παρ’ όλο ότι την βρήκαμε πεσμένη και δοσμένη με πλήθος αμαρτιών, παραβάσεων, παρεκτροπών, αβλεψιών, ψυχικών ακαθαρσιών κ.τ.λ. και οπωσδήποτε δεν είμαστε άξιοι, όμως ο καιρός αυτός μας ανοίγει ξανά τον δρόμο της μετάνοιας, μας προσκαλεί η περίοδος αυτή να ανανήψωμεν και να προσευχηθούμε περισσότερο.

Αυτό τουλάχιστο ζούμε εδώ στους χώρους της Πατριαρχικής μας Σχολής, όπου οι καθημερινές κατανυκτικές ακολουθίες, πρωί και βράδυ, μας βυθίζουν μέσα σε σκέψεις για να εξαγνίσωμεν τους εαυτούς μας μέσω του μυστηρίου της ιεράς εξομολογήσεως.

Συγκλονιστικό το γεγονός ότι οι ιεροσπουδαστές μας πορεύονται μέσα σ’ αυτή την περίοδο όχι μόνο μηχανικά και εξωτερικά αλλά αληθινά και έντονα. Κι όμως το πνεύμα του Θεού ενεργεί, εργάζεται, δραστηριοποιείται και επαγρυπνεί. Σε κάθε βήμα βλέπει κανείς ότι ο ίδιος ο Θεός κατοικεί και προστατεύει, δουλεύει Αυτός για τη σωτηρία του κόσμου με διάφορους τρόπους για την τελική νίκη!

Τώρα που κοντεύω να κλείσω και την τέταρτη δεκαετία στον χώρο αυτό της πολυβασανισμένης και ταλαιπωρημένης αλλά ευλογημένης γης της Αφρικής, τι να πρωτοθυμηθώ και να περιγράψω! Μια ζωή ολόκληρη, χρόνια, μήνες, εβδομάδες, μέρες και νύχτες ... Από πού ν’ αρχίσει κανείς ... Δεν υπάρχει ο χρόνος σ’ αυτή την περίπτωση, αφού όλα λειτουργούν με τη δύναμη της παρουσίας του ίδιου του Θεού.

Το έχω σημειώσει ξανά και το επαναλαμβάνω και σήμερα για μια ακόμη φορά. Μέσα μας, πάνω μας και γύρω μας κυριεύει το πνεύμα του Θεού. Αυτό και μόνο είναι δυνατό να κρατά τις ανθρώπινές μας δυνάμεις μυστικά, ζωντανές και ακμάζουσες. Σάμπως και ξεκινήσαμε σήμερα την αποστολή μας. Δεν είναι αυτό μια ένδειξη δυναμικής παρουσίας του Θεού μέσα στη ζωή μας;

Όσο εμβαθύνω αυτές τις μέρες της Τεσσαρακοστής, ζώντας ταυτόχρονα μέσα από τα μηνύματα των ακολουθιών και διαπιστώνοντας τη δίψα που έχουν οι αδελφοί μας νέοι της Αφρικής, τα παιδιά μας και οι μέλλοντες κληρικοί μας του παλαιφάτου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, σε τόσες διαφορετικές διαλέκτους να δοξολογούν και να υμνούν, προσεγγίζοντας και ζώντας το θέλημα του πολυεύσπλαχνου και πανοικτήρμονα Θεού και Δημιουργού μας, υποτεταγμένοι αδιαλείπτως στις εντολές Του, διαμηνώντας και λέγοντας «Λάμπρυνόν μου την στολή της ψυχής, φωτοδότα και σώσον με».

Εδώ είναι ακριβώς που ζούμε αυτό το μυστήριο της παγκοσμιότητος της Ορθοδοξίας, όπου βλέπουμε να χωρούν και να φιλοξενούνται τόσες ψυχές νέων στρατιωτών, κάτω από τη στέγη της χριστιανικής διδασκαλίας της αγάπης και της καταλλαγής, της αποδοχής και της αλληλοπαραχωρήσεως.

Το Μεγάλο Απόδειπνο, ο Ακάθιστος Ύμνος, η προηγιασμένη, η λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, οι ώρες, οι ψαλμοί, ο όρθρος και ο εσπερινός, όλα αυτά μαζί με άλλες ακολουθίες, ζωογονούν, ενισχύσουν και κραταιούν τις ψυχές των νέων μας Αφρικανών, ώστε να συνοικεί ο ίδιος ο Θεός με τους ανθρώπους Του, τα παιδιά Του.

Και ένα τελευταίο: Μου έρχεται στον νου αυτή τη στιγμή ο θαυμάσιος λόγος του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού: «ο πιστεύων φοβείται∙ ο δε φοβούμενος ταπεινούνται ∙ ο δε ταπεινούμενος πραΰνεται ... ο δε πραΰς τηρεί τας εντολάς ∙ ο δε τηρών τας εντολάς καθαίρεται ∙ ο δε καθαρθείς ελάμπεται, ο δε ελλαμφθείς εν τω ταμείω των μυστηρίων αξιούται τω Νυμφίω λόγω συγκαταχθήναι ..»

Όσο κι αν δυσκολευόμαστε να το δεχθούμε αυτή είναι η πραγματική εικόνα της ζωής μας, ιδιαίτερα εδώ στον χώρο της ιεραποστολής. Ο πόνος ο πνευματικός και η αγωνία μας να φθάσουμε στον τελικό μας προορισμό. Τελικά, η αποστολή μας είναι μαρτυρική. Μαρτύριο και μαρτυρία συμβαδίζουν, συμπορεύονται.

Μέσα σ’ αυτή την οδύνη ο Χριστός είναι η μόνη ελπίδα και Εκείνος που τελικά καταλύει τα έργα του διαβόλου και μας εμπνέει, μας δίνει δυνάμεις και μας ελευθερώνει από τα πάθη μας και τις αδυναμίες μας.

Οι ψυχές μας αναπαύονται. Παλεύουμε συνέχεια με τον πόνο όμως δεν υποκύπτουμε. Σ’ αυτό τον χώρο πρέπει να δούμε πώς θα σωθούν και αγιασθούν οι ψυχές κάτω από τις οποιεσδήποτε αντίξοες συνθήκες. Θα κουρααστούμε και θα απογοητευθούμε. Όμως, στόχος μας είναι ν’ ανακουφίσουμε και να ενώσουμε τις ψυχές των ταλαιπωρημένων αυτών ψυχών με τον Χριστό μας. Οι ακολουθίες, λοιπόν, μας ενισχύουν.

Σ’ αυτό το κλίμα των ιερών ακολουθιών της Μεγάλης και Αγίας Τεσσαρακοστής ακούει κανείς μυστικά να μεταφέρεται ζωντανά όλο το μυστήριο της θείας οικονομίας και συγκαταβάσεως. Δεν είναι κάτι το συνηθισμένο να το συλλάβει ο ανθρώπινος παράγοντας, αφού είναι υπερβατικό, υπερφυσικό και μυστηριώδες.

Στα καθημερινά μας μηνύματα, πρωί και βράδυ, όταν ανοίγει η καρδιά μας για να μεταφέρει στους ιεροσπουδαστές μας ό,τι ακριβώς τελείται και πραγματεύεται με τόση επιμέλεια η σοφία, η γνώση και ο λόγος των αγίων υμνωδών και ποιητών της Εκκλησίας μας της περιόδου αυτής.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι μπορέσαμε να μεταφράσουμε και να κυκλοφορήσουμε σε περισσότερες από τριάντα διαλέκτους όλο αυτό τον πλούτο της ιεράς μας παραδόσεως στον λειτουργικό τομέα. Είναι αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι δεν έγινε μια στεγνή μετάφραση αλλά μεταφέρθηκε και όλος ο πλούτος των ύμνων με την ακρίβεια της μουσικής τέχνης.

Η καθημερινή μας πορεία κλείνει κάθε μέρα με την ανάγνωση, στην τραπεζαρία της Σχολής, πατερικών κειμένων που αναφέρονται στα μηνύματα που εκπέμπει αυτή η τόσο σημαντική περίοδος της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, με τη συζήτηση, στη συνέχεια, και σχολιασμό από την αναξιότητά μου.