Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 20/11 19:33

islam xristianismos 1

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης στην Romfea.gr
Νομικός (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου)


Το Pew Research Center, ένας από τους πλέον έγκριτους και διεθνώς αναγνωρισμένους ερευνητικούς οργανισμούς, με τη συνεργασία του Κέντρου Προηγμένων Μελετών Πληθυσμού και Θρησκείας (CASPAR) του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Κρακοβίας, δημοσίευσε στις 18 Νοεμβρίου του 2026 μια εκτενή έκθεση με τίτλο «Το μέλλον των παγκόσμιων θρησκειών: Προβλέψεις πληθυσμιακής αύξησης, 2020-2070» και υπότιτλο «Γιατί οι μουσουλμάνοι θα γίνουν σύντομα η μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα στον κόσμο και οι χριστιανοί η δεύτερη μεγαλύτερη».

Στο παρόν άρθρο θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα της έκθεσης εστιάζοντας στον Χριστιανισμό και το Ισλάμ.

Εξ αρχής διευκρινίζουμε ότι δεν είναι δυνατό να αναδειχθεί και να σχολιαστεί το σύνολο των δεδομένων της πολυσέλιδης έρευνας, γι’ αυτό και προτρέπουμε όσους επιθυμούν να εμβαθύνουν περισσότερο να ανατρέξουν στο πρωτότυπο κείμενο.

Η έκθεση εξετάζει τις εκτιμώμενες μεταβολές στη θρησκευτική σύνθεση του πληθυσμού ανά την υφήλιο κατά την περίοδο 2020-2070 με βάση τις δημογραφικές εξελίξεις σε 201 χώρες, που αντιπροσωπεύουν το 99,98% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Το 2020 ο Χριστιανισμός αριθμούσε περίπου 2,27 δισεκατομμύρια πιστούς, αντιπροσωπεύοντας το 28,8% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το Ισλάμ ακολουθούσε με περίπου 2,02 δισεκατομμύρια πιστούς, δηλαδή το 25,6% της ανθρωπότητας.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της έκθεσης, το 2035 το Ισλάμ θα ξεπεράσει τον Χριστιανισμό αριθμητικά καθώς θα φτάσει περίπου τα 2,57 δισεκατομμύρια έναντι των 2,52 δισεκατομμυρίων χριστιανών.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η διαφορά αναμένεται να διευρυνθεί περαιτέρω με αποτέλεσμα το 2070 οι μουσουλμάνοι να έχουν φτάσει τα 3,64 δισεκατομμύρια, ενώ οι χριστιανοί θα πλησιάζουν τα 2,96 δισεκατομμύρια.

Σε απόλυτους αριθμούς η αύξηση των μουσουλμάνων θα είναι υπερδιπλάσια της αντίστοιχης αύξησης του χριστιανικού πληθυσμού (1,62 δισ. έναντι 687 εκ.).

Μέχρι το 2070 ο συνολικός παγκόσμιος πληθυσμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περίπου κατά 29% ενώ οι μουσουλμάνοι θα αυξηθούν κατά 80% και οι χριστιανοί κατά 30%.

Παράλληλα, το ποσοστό των ανθρώπων χωρίς θρησκευτική ένταξη προβλέπεται να μειωθεί από 24% το 2020 σε 17% το 2070, παρά το γεγονός ότι σε πολλές δυτικές χώρες η αποστασιοποίηση από τις θρησκείες αναμένεται να ενισχυθεί.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στη δημογραφική συρρίκνωση της Κίνας, όπου το 2020 κατοικούσαν περίπου τα 2/3 των ανθρώπων του πλανήτη που δεν δήλωναν καμία θρησκευτική ταυτότητα.

Δύο είναι οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους το Ισλάμ αυξάνεται ταχύτερα από τον Χριστιανισμό: η νεότερη ηλικιακή του σύνθεση και η υψηλότερη γονιμότητά του.

Η υποσαχάρια Αφρική αποτελεί την κατ’ εξοχήν περιοχή όπου ο χριστιανικός πληθυσμός χαρακτηρίζεται από υψηλή γονιμότητα και νεανική ηλικιακή σύνθεση.

Αντίθετα, στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική παρατηρούνται τάσεις δημογραφικής γήρανσης και, σε πολλές χώρες, πληθυσμιακής συρρίκνωσης.

Το 2020 η διάμεση ηλικία των μουσουλμάνων παγκοσμίως ήταν μόλις 24 έτη, έναντι 31 ετών των χριστιανών και 33 ετών του μη μουσουλμανικού πληθυσμού συνολικά.

Κατά το χρονικό διάστημα 2020-2025, οι μουσουλμάνες γυναίκες εμφάνιζαν τον υψηλότερο συνολικό δείκτη γονιμότητας συγκριτικά με όλες τις υπόλοιπες θρησκευτικές ομάδες, με 3,1 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ οι χριστιανές ακολουθούσαν στη δεύτερη θέση με 2,5 παιδιά.

Ο παγκόσμιος μέσος όρος βρισκόταν στα 2,3 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ οι γυναίκες χωρίς θρησκευτική ένταξη εμφάνιζαν σημαντικά χαμηλότερη γονιμότητα, περίπου 1,3 παιδιά.

Βέβαια, όπως σημειώνεται στην έκθεση, δεν λαμβάνεται ως δεδομένο ότι η υψηλή μουσουλμανική γονιμότητα θα παραμείνει αμετάβλητη τις επόμενες δεκαετίες.

Αντίθετα, προβλέπεται σταδιακή υποχώρησή της από 3,1 σε περίπου 2,2 παιδιά ανά γυναίκα κατά την περίοδο 2065-2070.

Παρά τη μείωση αυτή, το Ισλάμ θα παραμείνει η μόνη θρησκευτική κοινότητα με γονιμότητα υψηλότερη από το όριο αναπλήρωσης των γενεών.

Η μελέτη αναλύει δεδομένα και για τις θρησκευτικές μεταστροφές. Η έννοια περιλαμβάνει τόσο την προσχώρηση σε άλλη θρησκεία όσο και την πλήρη εγκατάλειψη οποιασδήποτε θρησκευτικής ταυτότητας.

Περίπου το 99% όσων ανατράφηκαν ως μουσουλμάνοι εξακολουθεί να αυτοπροσδιορίζεται με την ίδια θρησκευτική ταυτότητα και στην ενήλικη ζωή του. Αντίθετα, το αντίστοιχο ποσοστό διατήρησης της χριστιανικής ταυτότητας ανέρχεται στο 85%.

Από το σύνολο όσων ανατράφηκαν ως χριστιανοί, το 13% έχει εγκαταλείψει κάθε τυπική θρησκευτική ένταξη και το 2% έχει προσχωρήσει σε διαφορετική θρησκεία.

Επομένως, το σημαντικότερο ρεύμα απομάκρυνσης από τον Χριστιανισμό δεν κατευθύνεται προς το Ισλάμ ή κάποια άλλη θρησκεία, αλλά προς την κατηγορία των αθρήσκων.

Η έκθεση προβλέπει ότι οι μεταστροφές κατά την περίοδο 2020-2070 θα επιφέρουν μείωση του αριθμού των χριστιανών κατά περίπου 105 εκατομμύρια έναντι μόλις 7,7 εκατομμυρίων για το Ισλάμ.

Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση καταλαμβάνει το νέο δημογραφικό επίκεντρο του Χριστιανισμού, η υποσαχάρια Αφρική. Η περιοχή θα συγκεντρώνει έως το 2070 περισσότερο από το 1/4  του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ θα καταγράφει τη μεγαλύτερη δημογραφική αύξηση από όλες τις μεγάλες γεωγραφικές περιφέρειες.

Το 2020 στην υποσαχάρια Αφρική κατοικούσαν περίπου 697 εκατομμύρια χριστιανοί, δηλαδή το 31% του παγκόσμιου χριστιανικού πληθυσμού.

Το 2070 εκτιμάται ότι θα κατοικούν εκεί περίπου 1,59 δισεκατομμύρια χριστιανοί, οι οποίοι θα αντιπροσωπεύουν πλέον το 54% του συνόλου των χριστιανών παγκοσμίως.

Αντίστοιχα, οι μουσουλμάνοι της υποσαχάριας Αφρικής αναμένεται να αυξηθούν από 369 εκατομμύρια το 2020 σε 980 εκατομμύρια το 2070.

Η αύξησή θα φτάσει περίπου το 166% και θα είναι ακόμη ταχύτερη από εκείνη του χριστιανικού πληθυσμού, ο οποίος θα αυξηθεί περίπου κατά 129%.

Προκύπτει, επομένως, ένα δημογραφικό παράδοξο: ο αριθμός των χριστιανών στην Αφρική θα υπερδιπλασιαστεί, αλλά το ποσοστό τους στον πληθυσμό της περιοχής θα μειωθεί ελαφρά, επειδή ο μουσουλμανικός πληθυσμός προβλέπεται να αυξηθεί με ακόμη πιο ραγδαίο ρυθμό.

Η υποσαχάρια Αφρική χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλότερη γονιμότητα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Κατά την περίοδο 2020-2025 ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην περιοχή ήταν 4,4 παιδιά ανά γυναίκα, έναντι 1,9 στον υπόλοιπο κόσμο.

Μεταξύ των δύο μεγάλων θρησκευτικών κοινοτήτων καταγράφεται σημαντική διαφοροποίηση: οι μουσουλμάνες γυναίκες της υποσαχάριας Αφρικής εμφανίζουν μέση γονιμότητα 5,1 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ οι Χριστιανές 4,0 παιδιά.

Η διαφορά αυτή ευνοεί τη σταδιακή αύξηση του μουσουλμανικού ποσοστού στον συνολικό πληθυσμό της περιοχής.

Ενώ στην υποσαχάρια Αφρική ο χριστιανικός πληθυσμός αυξάνεται ραγδαία, στην Ευρώπη προβλέπεται να μειωθεί τόσο αριθμητικά όσο και ως ποσοστό του συνολικού πληθυσμού.

Το 2020 στην Ευρώπη κατοικούσαν περίπου 505 εκατομμύρια Χριστιανοί, αποτελώντας το 67,1% του πληθυσμού.

Το 2070 υπολογίζεται ότι θα έχουν περιοριστεί σε περίπου 324 εκατομμύρια, δηλαδή στο 51,6% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Ταυτόχρονα, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Ευρώπης προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 45,5 εκατομμύρια το 2020 σε 79,9 εκατομμύρια το 2070, σημειώνοντας αύξηση περίπου 76%.

Το ποσοστό των μουσουλμάνων στον ευρωπαϊκό πληθυσμό θα αυξηθεί από 6,0% σε 12,7%.

Το ποσοστό των ανθρώπων χωρίς θρησκευτική ταυτότητα θα ανέλθει επίσης από 25,3% σε 32,6% του συνολικού πληθυσμού.

Έτσι, το 2070 σχεδόν ένας στους τρεις κατοίκους της Ευρώπης δεν θα αυτοπροσδιορίζεται ως μέλος κάποιας θρησκείας.

Η μείωση του χριστιανικού πληθυσμού στην Ευρώπη δεν αποδίδεται πρωτίστως στη μετανάστευση, αλλά στον συνδυασμό δημογραφικής γήρανσης, χαμηλής γονιμότητας και απομάκρυνσης από την πίστη.

Οι χριστιανοί της Ευρώπης εμφανίζουν διάμεση ηλικία περίπου 45 ετών, ενώ οι μουσουλμάνοι περίπου 34 ετών. Η διαφορά των 11 ετών είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις μελλοντικές γεννήσεις και τους θανάτους.

Η έκθεση συγκρίνει το βασικό σενάριο με ένα υποθετικό σενάριο πλήρους διακοπής της διεθνούς μετανάστευσης από το 2020 και μετά.

Στο βασικό σενάριο το ποσοστό των μουσουλμάνων στην Ευρώπη φτάνει το 12,7% το 2070.

Εάν δεν υπήρχε καθόλου μεταναστευτικό ρεύμα μετά το 2020, το αντίστοιχο ποσοστό θα περιοριζόταν στο 8,8%.

Αυτό σημαίνει ότι η μουσουλμανική παρουσία στην Ευρώπη θα αυξανόταν σημαντικά ακόμη και χωρίς νεοεισερχόμενους μετανάστες, εξαιτίας της νεότερης ηλικιακής δομής και της υψηλότερης γονιμότητας των ήδη εγκατεστημένων μουσουλμανικών πληθυσμών.

Η μετανάστευση, όμως, ενισχύει αισθητά αυτή την αύξηση.

Επιπλέον, η έκθεση περιέχει εκτιμήσεις και για την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, προβλέπεται σημαντική μεταβολή της θρησκευτικής σύνθεσης της χώρας μας κατά την περίοδο 2020-2070.

Το ποσοστό των χριστιανών εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 89,5% σε 74,9%, ενώ των μουσουλμάνων θα αυξηθεί από 5,1% σε 11,5%.

Παράλληλα, το ποσοστό όσων δεν θα δηλώνουν συγκεκριμένη θρησκευτική ένταξη θα αυξηθεί από 4,7% σε 11,7%, ξεπερνώντας οριακά εκείνο των μουσουλμάνων (11,5%). Επίσης, ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα περιοριστεί σε περίπου 7,6 εκατομμύρια το 2070.

Για την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού η έκθεση προβλέπει ότι το Ισλάμ θα ξεπεράσει αριθμητικά τους άθρησκους περίπου το 2040, καθιστάμενο την πολυπληθέστερη θρησκευτική ομάδα της περιοχής.

Το 2070 οι μουσουλμάνοι προβλέπεται ότι θα αντιπροσωπεύουν το 36,7% του πληθυσμού της περιοχής, οι Ινδουιστές το 27,6% και οι άνθρωποι χωρίς θρησκευτική ένταξη το 23,1%.

Το 2020 η μεγαλύτερη κατηγορία της περιοχής ήταν οι άνθρωποι χωρίς θρησκευτική ένταξη, που αντιπροσώπευαν το 32,8% του πληθυσμού. Οι μουσουλμάνοι αποτελούσαν το 26,1% και οι ινδουιστές το 25,7%.

Η έκθεση, πέραν της καταμέτρησης των πιστών ανά θρησκεία, εξετάζει και τις μεταβολές στις θρησκευτικές πλειονότητες των κρατών.

Το 2020 οι Χριστιανοί αποτελούσαν την πλειονότητα του πληθυσμού σε 120 από τις 201 χώρες που εξετάζονται. Το 2070 ο αριθμός αυτός προβλέπεται να μειωθεί σε 110 κράτη. Αντίθετα, οι χώρες με μουσουλμανική πλειονότητα θα αυξηθούν από 53 σε 54. 

Τα παραπάνω ευρήματα, τα οποία αποτελούν ένα μόνο μέρος της εκτενούς έκθεσης, επιτρέπουν την εξαγωγή πολλών κρίσιμων συμπερασμάτων.

Η ραγδαία δημογραφική άνοδος του Ισλάμ, η μετατόπιση του κέντρου βάρους του Χριστιανισμού στην υποσαχάρια Αφρική και η σταδιακή υποχώρησή του στην Ευρώπη συνιστούν εξελίξεις με δυνητικά σημαντικές γεωπολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προεκτάσεις, οι οποίες αξίζουν προσοχής από τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη και την Ελλάδα.

Εμφανίσεις: 1406
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το Romfea.gr με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
FOLLOW ROMFEA: