Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης

• Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου των Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την επιμέλεια του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική!

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας ... », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

• Ρεπερτόριο

Μετά από άδεια που παρεχωρήθη από το Διοικητικό Συμβούλιο του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ» προς τον Χοράρχη του «Βυζαντινού Χορού» κ. Γεώργιο Δεμελή, ο «Βυζαντινός Χορός» ερμηνεύει τα "κατ' ήχον λειτουργικά" του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε. Βασιλείου Κ. Νικολαίδου από τη σειρά «ΆΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ Ε΄ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ» έκδοση του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ ΑΘΗΝΑΙ 2015».

Για το αν ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Μ.τ.Χ.Ε. Βασίλειος Κ. Νικολαΐδης, έχει μελοποιήσει λειτουργικά σε ήχο πλάγιο του Δ΄, δεν γνωρίζουμε, οπότε τα συγκεκριμένα λειτουργικά που αποδίδει ο «Βυζαντινός Χορός», είναι μελοποίηση του Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Κωνσταντίνου Πρίγγου και βρίσκονται στην αναφερθείσα παραπάνω «Ανθολογία λειτουργικών».

Ως «Λειτουργικά» στην σύγχρονη ψαλτική ορολογία έχει επικρατήσει να λέγονται τα μέλη που εκφωνεί ο «λαός», δηλαδή οι ψάλτες (σε αμοιβαίο διάλογο με τους ιερείς), κατά την κορυφαία στιγμή που τελείται το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. [1]

Τα «Λειτουργικά» έχουν ειδικό θεματικό ενδιαφέρον γιατί έχουν ενιαία συνθετική βάση, καθώς μελοποιούνται όλα στον ίδιο ήχο, με ενιαίο ύφος, κοινό ηχόχρωμα και κοινές επίσης μελωδικές φράσεις. [2]

• Συμμετέχοντες

Ιδιαίτερη τιμή για τον «Βυζαντινό Χορό» αποτελεί η παρουσία και η συμμετοχή του Αρχιδιακόνου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών π. Ιωάννη Μπούτση στις εκφωνήσεις από την Μεγάλη Είσοδο εως το «Άξιον εστίν».

Ο π. Ιωάννης Μπούτσης μέσα απ' το φωνητικό του τάλαντο και την προσωπική του ερμηνευτική αντίληψη μας μεταφέρει στην συγκεκριμένη λειτουργική Ιερή στιγμή, κατά την οποία απαγγέλλονται εκφωνήσεις από τον Διάκονο και τον Ιερέα και ψάλλονται τα συγκεκριμένα μέλη.

• Το ύφος της Μ.τ.Χ.Ε. και το λεγόμενον Πατριαρχικόν ύφος κατά τον Κ. Α. Ψάχο (Μέρος Η΄) [3]

«Δύο λοιπὸν πράγματα κεχωρισμένα ἀπ᾿ ἀλλήλων ὑπάρχουσιν. Ύφος τῆς μουσικῆς, ὅπερ δέον νὰ καλῆται: Ύφος τῆς Μεγἀλης τοῦ Χριστοῦ ᾽Εκκλησίας, καὶ ἀπαγγελία η ἀπόδοσις ιδιαιτέρα, ην ἀπαιτεῖ το ἰδιάζον τοῦτο ύφος. Ἡμεῖς ἀναγνωρίζοντες ὡς ἐνιαῖον ύφος τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ᾿Εκκλησίας τὸ ὕφος, τὸ ὑπὸ τῶν κανόνων τῆς μουσικῆς ὑπαγορευόμενον τοιοῦτο, τὸ ἐν ταῖς πολυποικίλοις εἶδεσι τῶν μελῶν καὶ τῶν ἤχων υφιστάμενον, ἐν τοῖς κλασικοῖς δὲ κειμένοις γεγραμμένον, οὐδαμῶς ἀναγνωρίζομεν ὡς· ὕφος τῆς Μεγάλης ᾽Εκκλησίας τὸν αὐτόβουλον καὶ αὐτάρεσκοντρόπον τῆς ἀπαγγελίας τοῦ πρώτου τυχόντος μουσικοῦ, ὅστις οὐχὶ σπανίως ἐξικνεῖται μέχρι καὶ τῶν ναγμέδων καὶ τῶν μπαϊλμάδων καὶ τῶν σοούκ νεβάδων!

Καὶ ἤδη κατόπιν ὅλων τούτων γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: τίνες οἱ ἀριστεῖς, οἱ διασώσαντες τὴν ἰδιάζουσαν ἐκείνην ἀπαγγελίαν, την σύμφωνον πρὸς τὸ ύφος τῆς ἡμετέρας μουσικῆς. Η απάντησις ἀκριβῶς εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο, δὲν δύναται εἰμὴ νὰ θίξω πρόσωπα τινα, ὢν τινα καὶ ἀγαπητὰ καὶ σεβαστὰ ἡμῖν τυγχάνοντα, κέκτηνται μὲν ποιάν τινα ἰδιοφυίαν καὶ ἀρκοῦσαν μουσικὴν ἀνάπτυξιν, στεροῦνται ὅμως ἐκείνου, ὅπερ ἡμεῖς διὰ τῆς παρούσης ἐπιζητοῦμεν.

Είπoμεν προλαβόντως, ὅτι οἱ ἐν τῷ θέματι τούτῳ ἀριστεῖς, ὑπῆρξαν καὶ κατὰ τοὺς κάτω χρόνους οὐκ ὀλίγοι, ἵνα μὴ, ἀνατρέχοντες εἰς παλαιοτέρους χρόνους, ἀναφέρω μεν τοὺς Ἰακώβους, τοὺς Πελοποννησίους, τοὺς Βυζαντίους, τοὺς Τραπεζουντίους καὶ εἴτινας ἄλλους, δι᾽ ὧν διαδοχικῶς μετεδίδετο ἡ ἰδιάζουσα ἐκείνη ἀπαγγελία καὶ ἀπόδοσις τοῦ ὕφους τῆς Μεγάλης Εκκλησίας·

Αν δὲν ὑπήρχον τότε φωνόγραφοι, ἵνα διασώσωσιν μέχρις ἡμῶν τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἰδιάζουσαν απόδοσιν, έχομεν ἐν τούτοις τὰ ἀπαραμίλου κάλλους καὶ ἔμπνεύσεως ἔργα αὐτῶν, ἐν οἷς, ὡς ἐν διαυγεστάτῳ κατόπτρῳ, α διαβλέπομεν τῆν ἁγνὴν καὶ ἀπέριττον καὶ κλασικήν γραμμήν, ἥτις ἀκριβῶς ἐκπροσωπεῖ τὸ ἁγνὸν ἐκεῖνο ὕφος.»

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος

Ιωάννης Μουστάκας

Αναστάσιος Μαυρογέννης

Σπυρίδων Περιβολάρης

Αντώνιος Σαμαρτζής

Χάρης Τρασάνης

Μάριος Χαλδούπης

Ιωάννης Ορφανός

Κωνσταντίνος Ορφανός

Δημήτριος Σαραντόπουλος

Αναστάσιος Παυλίδης

Δημήτριος Τζωρτζάτος

Δήμος - Μάριος Μωραϊτάκης

Αλέξιος Κούβελος

Αργύριος Κούβελος

Παναγιώτης Κούβελος

Λεωνίδας Τσούκαλας

Βασίλειος Ξύστρας

Κωνσταντίνος Καράι

Παραπομπές

[1], [2] Από τη σειρά 7&8 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΩΝ/ΠΟΛΙΤΩΝ του 20ού αιώνα. Μέρος πρώτο. ΤΑ ΜΕΛΗ ΚΑΙ Η ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ. Σελ 13, 14. ΜΑΝΟΛΗΣ Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗΣ. Εκδόσεις ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ & ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ 2003.

[3] ΦΟΡΜΙΓΞ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1904. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΨΑΧΟΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΝ ΤΩΝ ΩΔΕΙΩ ΑΘΗΝΩΝ.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ