Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης

Υπενθύμιση

Ολοκληρώθηκε, συν Θεώ, ο πρώτος κύκλος ηχογραφήσεων από το Αναστασιματάριον του Π. Πελοποννησίου που αφορά τους τέσσερεις κύριους ήχους (Α΄, Β΄, Γ΄& Δ΄) και περιλαμβάνει, Κεκραγάρια, στιχολογίες Κεκραγαρίων, στιχηρά εσπέρια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου και δογματικά θεοτοκία.

Η συνέχεια των ηχογραφήσεων θα αφορά του τέσσερεις πλάγιους ήχους (πλ. α΄, πλ. β΄, βαρύ & πλ. του δ΄) και θα πραγματοποιηθούν αρχής γενομένης του νέου εκκλησιαστικού έτους.

Ο «Βυζαντινός Χορός» εργάζεται στο να προβάλλει μέρος του μουσικού έργου του Μεγάλου μας Δασκάλου, Πέτρου Πελοποννησίου ως γνήσιου συνεχιστή και μιμητή των προ αυτού δασκάλων και αυθεντικό φορέα της ανόθευτης Ψαλτικής Τέχνης, συνεισφέροντας το ελάχιστο στο μέλλον του ιεροψαλτικού γίγνεσθαι.

Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την έρευνα για την επιλογή του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική!

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας … », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

Ρεπερτόριο

Ο «Βυζαντινός Χορός», αρχής γενομένης, ερμηνεύει από το Αναστασιματάριον του Π. Πελοποννησίου (1730-1777), τα κατ' ήχων Κεκραγάρια, στιχολογίες των Κεκραγαρίων, στιχηρά εσπέρια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου και δογματικά θεοτοκία και θα παρουσιάζονται εβδομαδιαίως από το 24ωρο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, Romfea.gr.

Η ερμηνεία προσεγγίζεται ως κατανυκτική, ήρεμη και εκκλησιαστική ανάλογη με το ύφος των παραδοσιακών μελών, αναδεικνύοντας τις μυσταγωγικές συνθέσεις του Π. Πελοποννησίου.

Τα μουσικά κείμενα βρίσκονται στον δεύτερο τόμο της «Μουσικής Βιβλιοθήκης» του 1869 [1] και θα δημοσιεύονται με σκοπό την μελέτη του φιλόμουσου ακροατηρίου.

Τα παραπάνω είδη ψαλμωδίας, κατά τον Χρύσανθο, ανήκουν στο νέο στιχηραρικό μέλος[2] και ψάλλονται στους ιερούς ναούς το Σαββάτο εσπέρας κατά την περίοδο της Παρακλητικής (Οκτώηχος) σε μια ανακυκλούμενη περίοδο οκτώ εβδομάδων που ξεκινά από την Κυριακή του Πάσχα.

Θεωρία Τετάρτου Ήχου:

Τέταρτο ήχο ονόμασαν οι Εκκλησιαστικοί μουσικοί εκείνον, ο οποίος απηχείτε με τον "Άγια".

Καθώς ψάλλετε ζητά προφοράν ανδρικήν και τραχείαν για να συσταθεί η ποιότης του "Άγια".[3]

Ο Τέταρτος ήχος μεταχειρίζεται την διατονική κλίμακα κατά το Διαπασών σύστημα. [4]

Στο Στιχηραρικόν μέλος έχει Βάση τον Πα, στο Ειρμολογικόν τον Βου και στο Παπαδικόν τον Δι.[5]

Όταν ο Τέταρτος ήχος έχει βάση τον φθόγγο Βου τότε το απήχημα είναι "λέγετος" ενώ για τους μεταγενέστερους ψαλμωδούς (Μετά τον Μανουήλ τον Βρυέννιο) ο ήχος που απηχείτε από τον φθόγγο Βου λέγεται μέσος του τετάρτου διότι βρίσκεται ανάμεσα από του Δι και του Νη.

Δεσπόζοντες φθόγγοι στον Τέταρτο με βάση τον Βου έχουμε τον Δι και τον Βου, ενώ στο "Άγια" με βάση τον Πα ή τον Δι δεσπόζοντες φθόγγους έχουμε τους Πα, Δι, Ζω.

Ο Τέταρτος ήχος με βάση τον Βου ποιεί καταλήξεις ατελείς και εντελείς στους Δι και Βου ενώ τελικές στον Βου. Όταν έχει βάση τον Δι ποιεί ατελείς καταλήξεις στον Πα και στον Ζω ενώ εντελείς και τελικές στον Δι. Όταν έχει βάση τον Πα ποιεί ατελείς καταλήξεις στον Δι και Βου ενώ εντελείς και τελικές στον Πα (Κατά τους νεώτερους ποιεί τελικές στον Βου). [6]

Στο τετράχορδο του Παπαδικού μέλους (Δι - Κε - Ζω - Νη) ο φθόγγος Κε, ως επί το πλείστον είναι υψωμένος κατά έν (1) τμήμα. Όταν δε εμμένει το μέλος επί του φθόγγου Ζω, τότε υψούτε (ο Κε) έτι ως εκ της έλξεως κατά δύο τμήματα ενώ ο φθόγγος Γα υπόκειτε εις τας αυτάς έλξεις, όπως και στον Α΄ ήχο. (Βλέπε θεωρία Ά ήχου)

Στα Ειρμολογικά μέλη ο Πα έλκεται από τον φθόγγο Βου κατά τρία (3) τμήματα, ως επί το πλείστον, ενώ ο φθόγγος Γα ενίοτε ελκόμενος από τον Βου εκπίπτει κατά εν (1) τμήμα.

Τέλος ο φθόγγος Ζω υπόκειται εις μείωσιν ενός (1) τμήματος όταν το μέλος εφάπτεται αυτού και επιστρέφει επί το βαρύ τετράχορδο.

Στο Στιχηραρικό μέλος ο φθόγγος Γα υψούτε προς τον Δι κατά εν (1) τμήμα όταν το μέλος οδεύει επί το οξύ τετράχορδο. [7]

Το ήθος του Τετάρτου ήχου σώζει χαρακτήρα πανηγυρικό και χορευτικό. Όταν έχει βάση τον Δι σώζει χαρακτήρα αξιωματικό και μεγαλοπρεπές.

Όταν έχει βάση τον Βου σώζει χαρακτήρα παθητικό και ηδονικό ενώ όταν έχει βάση τον Πα ταπεινό και διαπεραστικό της καρδίας εις παρακίνησιν των ψυχικών δυνάμεων. [8]

Η ηχογράφηση είναι ζωντανή και πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών.

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

• Θεόφιλος Βαϊδάνης
• Ιωάννης Καλλιακμάνης
• Αργύρης Κούβελος
• Παναγιώτης Κούβελος
• Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος
• Ιωάννης Μουστάκας
• Δήμος – Μάριος Μωραϊτάκης
• Αργύριος Παπαναστασίου
• Χάρης Τρασάνης
• Μάριος Χαλδούπης

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Παραπομπές

[1]. ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΔΙΗΡΗΜΕΝΗ ΕΙΣ ΤΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ Απάσης της ενιαυσίου ακολουθίας ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ των ΑΡΧΑΙΩΝ επί της Βυζαντινής εποχής και μετ' αυτήν ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ. Μετά προσθήκης των μέχρι τούδε ανεξηγήτων, ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΚΑΙ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ Α. Θ. ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡ. ΣΥΝΟΔΟΥ. Παρά των ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Αναλώμασιν αυτών τε και των φιλομούσων ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. ΕΝ ΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟ ΤΟΥ Κ. Β. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΟΣ. 1869.
[2]. Θεωρητικό Χρυσάνθου, Έντυπο,1832. Βιβλίο Ε΄. Κεφ. Β΄. Παρ. 403. Πώς εμελίζοντο αι ψαλμωδίαι.
[3] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Θ΄ . Παρ. 340. Περί του Τετάρτου ήχου.
[4]. Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Θ΄ . Παρ. 342. Περί του Τετάρτου ήχου.
[5] Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 80. Περί Ήχων. Ήχος Δ΄.
[6] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Θ΄ . Παρ. 342, 343, 344. Περί του Τετάρτου ήχου.
[7] Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 83. Περί Ήχων. Ήχος Δ΄.
[8] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Θ΄ . Παρ. 347. Περί του Τετάρτου ήχου.