Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 16/06 16:54

byzantinos xoros

Για την Romfea. gr  Χάρης Τρασάνης


Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την έρευνα για την επιλογή του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης, ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική! 

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας ... », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης. 

Ο «Βυζαντινός Χορός», αρχής γενομένης, ερμηνεύει από το Αναστασιματάριον του Π. Πελοποννησίου (1730-1777), τα κατ' ήχων Κεκραγάρια, στιχολογίες των Κεκραγαρίων, στιχηρά εσπέρια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου και δογματικά θεοτοκία και θα παρουσιάζονται εβδομαδιαίως από το 24ωρο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, Romfea.gr.

Η ερμηνεία προσεγγίζεται ως κατανυκτική, ήρεμη και εκκλησιαστική ανάλογη με το ύφος των παραδοσιακών μελών, αναδεικνύοντας τις μυσταγωγικές συνθέσεις του Π. Πελοποννησίου.

Τα μουσικά κείμενα βρίσκονται στον δεύτερο τόμο της «Μουσικής Βιβλιοθήκης» του 1869[1] και θα δημοσιεύονται με σκοπό την μελέτη του φιλόμουσου ακροατηρίου.

Τα παραπάνω είδη ψαλμωδίας, κατά τον Χρύσανθο, ανήκουν στο νέο στιχηραρικό μέλος[2] και ψάλλονται στους ιερούς ναούς το Σαββάτο εσπέρας κατά την περίοδο της Παρακλητικής (Οκτώηχος) σε μια ανακυκλούμενη περίοδο οκτώ εβδομάδων που ξεκινά από την Κυριακή του Πάσχα.

Ο Πρώτος[3] ήχος[4] ανήκει στο διατονικό[5] γένος[6] και έχει βάση τον Πα. Το απήχημα[7] είναι το άνανες και αν δεν λέγεται ολόκληρη αυτή η λέξη, το απηχούμενο νες δείχνει ανάβαση μείζονα τόνου.[8]  

Η κλίμακα[9] του Πρώτου ήχου περιέχει τα εξής τονιαία[10] διαστήματα: Πα - Βου = 5 (ελάσσων ), Βου - Γα = 4 (ελάχιστος), Γα - Δι = 6 (μείζων), Δι - Κε = 6 (μείζων), Κε - Ζω = 5 (ελάσσων), Ζω - Νη = 4 (ελάχιστος), Νη - Πα = 6 (μείζων).[11] 

Δεσπόζοντες φθόγγοι στο Στιχηραρικό μέλος είναι ο Πα και ο Γα ή ο Κε και ο Νη. Στο Ειρμολογικό μέλος ο Πα και ο Δι και στο Παπαδικό ο Πα, Γα, Δι και ο Κε.[12] 

Στο Ειρμολογικό μέλος ο φθόγγος Βου στην ανάβαση ελκόμενος από τον Γα λαμβάνει δίεση  ενός τμήματος ενώ ο Γα ελκόμενος από τον Δι λαμβάνει δίεση τεσσάρων τμημάτων.

Στην κατάβαση οι παραπάνω φθόγγοι επανέρχονται στην φυσική τους θέση. Εάν το μέλος φθάνει μέχρι τον φθόγγο Νη, στην ανάβαση ο Ζω είναι φυσικός, ενώ στην κατάβαση λαμβάνει ύφεση τριών τμημάτων.[13] 

Το ήθος του ήχου είναι σεμνό και εμβριθές ή μεγαλοπρεπές και αξιωματικόν. Ταυτίζεται δε με τον Δώριο ήχο των αρχαίων Ελλήνων.[14]  

Η ηχογράφηση είναι ζωντανή και πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών. 

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

·      Αναστάσιος Μαυρογεννής

·      Ηλίας Σαμορέλης

·      Αλέξης Κούβελος

·      Εμμανουήλ Καφάτος

·      Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος

·      Ιωάννης Καλιακμάνης

·      Χάρης Τρασάνης

·      Αργύριος Παπαναστασίου

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ


[1] ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΔΙΗΡΗΜΕΝΗ ΕΙΣ ΤΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ Απάσης της ενιαυσίου ακολουθίας ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ των ΑΡΧΑΙΩΝ επί της Βυζαντινής εποχής και μετ' αυτήν ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ. Μετά προσθήκης των μέχρι τούδε ανεξηγήτων, ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΚΑΙ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ Α. Θ. ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡ. ΣΥΝΟΔΟΥ. Παρά των ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Αναλώμασιν αυτών τε και των φιλομούσων ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. ΕΝ ΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟ ΤΟΥ Κ. Β. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΟΣ. 1869. 

[2] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Ε΄. Κεφ. Β΄ . Παρ. 403. Πώς εμελίζοντο αι ψαλμωδίαι.

[3] Ωνομάσθη σε Πρώτος ήχος, επειδή το Απήχημα του συνίσταται από μείζονα τόνον, ος τις τόνος ευρέθη πρώτος.  (Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. ΣΤ΄ . Παρ. 318. Περί Πρώτου ήχου.)

[4] Ήχος είναι ψόφος που εκπίπτει από έμψυχα και από άψυχα σώματα. (Θεωρητικό Χρυσάνθου Αυτόγραφο, 1816. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Α΄ Περί ήχου.)

Ήχος εστί πορεία μέλους ωρισμένα έχοντος, βάσιν, διαστήματα, δεσπόζοντας φθόγγους και καταλήξεις. (Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 53. Περί Ήχων.)  

[5] Το γένος είναι διατονικόν όταν το τετράχορδο σύγκηται εκ τόνων μείζονος, ελάσσονος και ελαχίστου. (Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Κεφ. ΙΒ΄. Παρ. 45. Περί Γένους.)

[6] Γένος εις την μουσικήν είναι ποια διαίρεσις τραχόρδου. Είναι δε γένη τρία, Διατονικόν, χρωματικόν και εναρμόνιον. (Θεωρητικό Χρυσάνθου Αυτόγραφο, 1816. βιβλίο Γ΄. Κεφ. Α΄. Παρ. 155. Περί Γένους.)

[7] Καλείται απήχημα η σύντομος γραμμή, ήτοι μουσική περίοδος, χαρακτηρίζουσα τον ήχον.  (Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 53 Περί Ήχων.) 

[8](Θεωρητικό Χρυσάνθου Αυτόγραφο, 1816. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Ε΄. Παρ. 246. Περί του Πρώτου ήχου.

[9] Η αλληλουχία φθόγγων καθ' ωρισμένα διαστήματα οξυνομένων και περιεχομένων εντός μιας Διαπασών καλείται Κλίμαξ. (Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Μέρος Α΄. Κεφ. Α΄. Παρ. 3. Περί Φθόγγου, Κλίμακος και τόνων.)

[10] Το μεταξύ δύο παρακειμένων φθόγγων διάστημα περιλαμβάνον ορισμένων αριθμών τμημάτων καλείται Τόνος. (Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Μέρος Α΄. Κεφ. Α΄. Παρ. 5. Περί Φθόγγου, Κλίμακος και τόνων.)

[11]Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Μέρος Α΄. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 56. Ήχος Α΄.

[12] Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Μέρος Α΄. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 58. Ήχος Α΄.

[13] Στοιχειώδεις διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883. Μέρος Α΄. Κεφ. ΙΔ΄. Παρ. 59. Ήχος Α΄.

[14] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. ΣΤ΄ . Παρ. 324. Περί Πρώτου ήχου.

Εμφανίσεις: 296475
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: