Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 14/04 00:38

paisios bΣταύρος Μελιδώνης στην Romfea.gr

Δικηγόρος

ΔΜΣ Εκκλησιαστικού Δικαίου

Νομικός Σύμβουλος και μέλος του Δ.Σ της “Ενώσεως Σμυρναίων”


Την χρονιά που διανύουμε συμπληρώνονται 150 έτη από την εκδημία του μακαριστού Μητροπολίτου Καισαρείας Παϊσίου, μιας εκκλησιαστικής μορφής με τεράστιο εκτόπισμα, που διακρίθηκε για την ασκητικότητά του κυρίως όμως για τον ιδιαίτερο ζήλο που έτρεφε για την πνευματική κατάρτιση του ορθοδόξου τουρκόφωνου ποιμνίου του.

Ο Παΐσιος, κατά κόσμον Πέτρος, Κεπόγλου γεννήθηκε στα Φάρασα της Καππαδοκίας το 1778.

O πατέρας του, Αναστάσιος, ήταν ιερέας και η μητέρα του, Βαρβάρα, καταγόταν από ιερατική οικογένεια. Από μικρός είχε γαλουχηθεί στα νάματα της ορθοδόξου πίστεως και όντας φιλομαθής ζήτησε από τον πατέρα του να φοιτήσει στο κοινοβιακό σχολείο της Καισάρειας, διευθυντής του οποίου ήταν ο ιεροδιδάσκαλος Γερμανός.

Η πρόοδος που επέδειξε στα χρόνια αυτά ο Παΐσιος ήταν τέτοια, που οδήγησε τον Γερμανό να τον ορίσει αντικαταστάτη του στη διεύθυνσή του. Τότε χειροθετήθηκε μοναχός και έλαβε το όνομα Παΐσιος.

Το 1805 προσκλήθηκε από το δάσκαλό του Γερμανό για να αναλάβει τη θέση του ηγουμένου στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου (Φλαβιανών) στο Ζιζιντερέ.

Σε αυτήν τη χρονική συγκυρία χειροτονήθηκε πρώτα διάκονος και στη συνέχεια ιερέας από τον Μητροπολίτη Ικονίου Κύριλλο, μετά από ευλογία του Μητροπολίτου Καισαρείας Φιλόθεου.

Μετά το θάνατο του Γερμανού, ο Παΐσιος ανέλαβε την ευθύνη της λειτουργίας της Ιεράς Μονής και της κοινοβιακής σχολής. Ο Παΐσιος είχε αντιληφθεί έγκαιρα ότι η  μόρφωση των κληρικών της γύρω από την Ιερά Μονή περιοχής ήταν ζωτικής σημασίας για την πνευματική καθοδήγηση του ορθοδόξου ποιμνίου, που εγκαταβιούσε σε ένα εχθρικό περιβάλλον.

Για το λόγο αυτό και προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της εξοικονόμησης πόρων για τη λειτουργία της Ιεράς Μονής και κατ' επέκταση και της Σχολής ανέλαβε πρωτοβουλία και διεξήγε περιοδείες στην Κωνσταντινούπολη και τη Μικρά Ασία για τη συγκέντρωση χρημάτων.

Στο πλαίσιο αυτό ήρθε σε επαφή με σημαίνοντες πνευματικές προσωπικότητες όπως ο Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, ο Κωνσταντίνος Κούμας, ο Βενιαμίν ο Λέσβιος και πλήθος Φαναριωτών.

Συνάμα, όμως, αντιμετώπισε και την αντίδραση της οθωμανικής κυβέρνησης που βλέποντας την δραστηριότητα του Παϊσίου του επέβαλε πρόστιμο. 


Ο διωγμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας ως αντίποινα στην έκρηξη της Ελληνικής Επαναστάσεως επέφερε την αναγκαστική αποχώρηση των μοναχών της Ιεράς Μονής του Τιμίου Προδρόμου.

Η επάνοδος των μοναχών άρχισε να γίνεται σταδιακά από το 1826 και κυρίως από το 1829, οπότε ο Παΐσιος ανέλαβε πρωτοβουλία για την ανασυγκρότηση της Μονής. 

Τον Μάρτιο του 1832 μετά την παραίτηση του Καισαρείας Γερασίμου, ο Παΐσιος ανήλθε στο ποιμαντορικό θρόνο της Μητροπόλεως Καισαρείας.

Η χειροτονία του έλαβε χώρα στο Φανάρι στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου από τον Μητροπολίτη Δέρκων Νικηφόρο. Με ενέργειες του Παϊσίου εκδόθηκε Πατριαρχικό σιγίλιο με το οποίο ορίστηκε ο εκάστοτε Ηγούμενος της Μονής των Φλαβιανών να είναι Επίσκοπος φέροντας τον ιστορικό τίτλο Επίσκοπος Ναζιανζού, ως βοηθός επίσκοπος του Μητροπολίτη Καισαρείας.

Με έτερο Πατριαρχικό σιγίλιο του 1833 ορίστηκε ως έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Καισαρείας η Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου (Φλαβιανών), καθεστώς που διατηρήθηκε μέχρι και την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924.

Ο Παΐσιος ως Μητροπολίτης επέδειξε μεγάλη δραστηριότητα σε πολλούς τομείς όπως στη συντήρηση και αποκατάσταση των ναών της Εκκλησιαστικής του Επαρχίας, στην αποπληρωμή των χρεών της Μητροπόλεώς του, στην μόρφωση των κληρικών του, στο φιλανθρωπικό έργο και στην επίλυση ζωτικών προβλημάτων που αφορούσαν την καθημερινότητα των συμπατριωτών του, όπως η τακτική τροφοδοσία και ο επισιτισμός της πόλεως, γεγονός για το οποίο έχαιρε εκτιμήσεως όχι μόνο από το ορθόδοξο ποίμνιό του, αλλά και από όλους τους κατοίκους της Καισάρειας ανεξαρτήτως θρησκεύματος.

Το κυριότερο όμως έργο κατά τη διάρκεια της θητείας του ως μητροπολίτη του ήταν  η ορθόδοξη διδασκαλία του ποιμνίου του, το οποίο κατά τη συντριπτική του πλειονότητα αποτελείτο από τουρκόφωνους, και ιδίως η αντιμετώπιση του προσηλυτιστικού ρεύματος που είχε εμφιλοχωρήσει στην Καππαδοκία κυρίως από διαμαρτυρόμενους ιεραποστόλους διαφόρων δογμάτων που προέρχονταν από τις αντίστοιχες κοινότητες της Σμύρνης.

Οι ξένοι ιεραπόστολοι, άλλοτε φανερά και άλλοτε με δόλιο τρόπο, προσπαθούσαν να πλήξουν την ορθότητα και ακεραιότητα των αποστολικών και συνοδικών κανόνων και παραδόσεων.

Μορφωμένοι κληρικοί δεν υπήρχαν για να διαφωτίσουν τα πλήθη. Αντίθετα η αμάθεια και η απαιδευσία ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά τού κλήρου. Ελάχιστοι γνώριζαν την ελληνική, άλλα και αυτήν παρεφθαρμένη. 

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η επικίνδυνη αυτή κατάσταση αρχικά παρότρυνε τους ιερείς και τους ιεροκήρυκες της επαρχίας του να κηρύττουν στην γλώσσα που γινόταν κατανοητή από το τουρκόφωνο ποίμνιό του.

Έπειτα προχώρησε στη μετάφραση στα τουρκικά και στην ανάγνωση στο ποίμνιό του των εγκυκλίων πού έστελνε ο Πατριάρχης Γρηγόριος ΣΤ'.

Η πιο σημαντική όμως ενέργεια στην προσπάθειά του αυτή ήταν η μετάφραση διαφόρων εκκλησιαστικών κειμένων στα καραμανλίδικα.

Ήδη από το 1817 όταν ήταν ακόμη Ηγούμενος στη Μονή του Τιμίου Προδρόμου είχε φροντίσει να μεταφράσει στα καρμανλίδικα το Κυριακοδρόμιο με την ευλογία του Πατριάρχου Κυρίλλου.

Το 1839 ο Παΐσιος προβαίνει στην μετάφραση της “Ορθόδοξης Διδασκαλίας” του Μητροπολίτη Μόσχας Πλάτωνος, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή των προτεσταντών μισσιοναρίων στην επαρχία του, που διέδιδαν μεταφράσεις της Αγίας Γραφής στα τουρκικά.

Η κίνησή του αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Πατριάρχη Γρηγορίου του Στ, ο οποίος ήταν αντίθετος στις μεταφράσεις της Αγίας Γραφής από το φόβο της αλλοίωσης των νοημάτων της.

Ο Παΐσιος έδωσε τις αναγκαίες εξηγήσεις στο Πατριαρχείο για τους πολύ κρίσιμους λόγους που καθιστούσαν αναγκαία τη μετάφραση των εκκλησιαστικών κειμένων και έθεσε την μετάφρασή του στη διάθεση της Πατριαρχικής Κεντρικής Επιτροπής προς έγκριση.

Η Επιτροπή αποφάνθηκε περί της ορθότητας της μετάφρασης του Παϊσίου και έδωσε την άδεια για την έκδοση της ¨Ορθόδοξης Διδασκαλίας” στα καραμανλίδικα.

Για όλες αυτές τις άοκνες και ακαταπόνητες ενέργειές του για τη διαφώτιση του ορθοδόξου πληθυσμού της Μητροπόλεώς του και την αντιμετώπιση των ετεροδόξων η Πατριαρχική Κεντρική Επιτροπή τον χαρακτήρισε ως “άλλον Παύλον”.

Ο Παΐσιος επίσης ως συνοδικό μέλος συνέβαλε σημαντικά στην ίδρυση της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης το 1844. Το 1850 αποτελεί μέλος της Αγίας και Ιεράς Συνόδου που χορήγησε το Αυτοκέφαλο στην Εκκλησία της Ελλάδος.

Το 1862 κλήθηκε ως μέλος της Ιεράς Συνόδου και πάλι, οπότε και συνέβαλε στο να αμβλυνθούν οι αντιθέσεις που προκλήθηκαν από την ψήφιση και επικύρωση των Γενικών Κανονισμών από την Εθνοσυνέλευση των ετών 1858-1860.

Το 1863 επέστρεψε στην επαρχία του αποφασισμένος να αποσυρθεί στη μονή του Τιμίου Προδρόμου, έχοντας ως στήριγμα για τη διοίκηση της επαρχίας το πνευματικό του τέκνο τον Επίσκοπο Ναζιανζού Γεράσιμο. 

Ο Παΐσιος κοιμήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1871 και τάφηκε στον πρόναο της Ιεράς Μονής του Τιμίου Προδρόμου.

Η πνευματική του προσφορά στο Γένος των Ορθοδόξων Χριστιανών είναι τεράστια, καθώς μερίμνησε για την καλλιέργεια του ορθόδοξου φρονήματος στο ποίμνιό του μέσα σε αντίξοες συνθήκες, κυρίως όμως γιατί κληροδότησε στην Ορθοδοξία δύο πνευματικά αγλαΐσματα, που λαμπρύνουν την χορεία των Αγίων Πατέρων της Αγιοτόκου Καππαδοκίας: Τον Άγιο Αρσένιο των Καππαδόκη, που χειροτονήθηκε Διάκονος και Ιερέας από τον ίδιο και τον σύγχρονο Άγιο Παΐσιο, που ως πνευματικός εγγονός του φέρει το όνομά του.

Δίκαια λοιπόν κατά τον Γεώργιο Παπαδόπουλο αναφέρεται ότι: «Ὁ αοίδιμος Μητροπολίτης Καισαρείας Παΐσιος πολλά ἔπραξεν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Καισαρείας, διὸ καὶ δικαίως ὑπὸ τῶν συγχρόνων Καισαρέων μέγας Παΐσιος προσωνυμεῖται». 

Βιβλιογραφία:

Aσκητόπουλος Γ., Περί της εν Φλαβιανοίς μονής του Τιμίου Προδρόμου και του Αναστασίου Λεβίδου, Δελτίον XAE 4 (1934-1936), Περίοδος Γ', Αθήνα 1938.

Γεδεών Μαν. Ιω., Αποσημειώματα χρονογράφου 1780 - 1800 - 1869 - 1913, εν Άθήναις 1932, σ. 224 

Λεβίδης, Α.Μ , Ιστορικόν δοκίμιον διηρημένον εις τόμους τέσσαρας και περιέχον την θρησκευτικήν και πολιτικήν ιστορίαν, την χωρογραφίαν και αρχαιολογίαν της Καππαδοκίας, εν Αθήναις 1885, σελ. 205-215.

Μαμώνη Κυριακή, Ο πατριάρχης Γρηγόριος ΣΤ' και η Καραμανλιδική μετάφραση της "Ορθόδοξης διδασκαλίας" του Πλάτωνος Μόσχας από τον Παΐσιο Καισαρείας, Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, Τομ. 7, Αθήνα 1988.

Παπαδόπουλος, Γ.Ι., Η Σύγχρονος Ιεραρχία της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, Αθήνα 1895.

Φορόπουλος, Ν.Λ., Παΐσιος, ο Kεπόγλου, μητροπολίτης Kαισαρείας της Kαππαδοκίας (1832-1871) Θρησκευτική και Hθική Eγκυκλοπαιδεία, Τόμος 9,Αθήνα 1966.

Εμφανίσεις: 301931
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: