Του π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου στη Romfea.gr

Αγ. Νεκτάριος – Αγ. Σιλουανός Αθωνίτης

Ρωτήσαμε τον Γέροντα:

- Πώς μπορεί κάποιος να αγαπά όλους τους ανθρώπους; 

Και πού να βρει τέτοια αγάπη, ώστε να γίνει ένα με όλους;

Ο Γέροντας απήντησε:

- Για να γίνουμε ένα με όλους, όπως λέει ο Κύριος, 

«ἵνα πάντες ἕν ὦσι» (Ιωαν ιζ΄ 21), 

δεν χρειάζεται να επινοήσουμε τίποτε· 

όλοι μας έχουμε μία και την ίδια φύση. 

Γι’ αυτό θα ήταν φυσικό για μας να αγαπούμε τους πάντες. 

Και την δύναμη της αγάπης την δίνει το Άγιο Πνεύμα.

Ο αγ. Σιλουανός ο Αθωνίτης σελ.132

Έκδοση ΣΤ’ Εσσεξ Αγγλίας 2003

Ο φανατισμός γεννάει και δίνει την αυταπάτη της ασφάλειας. Και μια «θεολογία» φοβική που αξιολογεί ότι οι άνθρωποι κινδυνεύουν από τον Θεό... βρίσκει χώρο και καταφύγιο ιδεολογικής επάρκειας και σιγουριάς στον φανατισμό, αφού mutatis mutandis τηρεί το «μή ἄψη μή γεύση μηδέ θίγεις» (Κολ. 2,21) .

Έγραψα λίγες σκέψεις με αφορμή τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου και για το πελώριο δαιμονικό σκάνδαλο του χωρισμού και της διαίρεσης των Χριστιανών και ένας αδερφός θεώρησε χρέος του να με επαναφέρει... εἰς τή τάξιν.

Δεν θα μπω σε... ατελέσφορη αντιδικία, που περιγράφεται απολύτως ακριβώς με την αρχαιοελληνική παροιμία: «Οὐ μέ πείσεις κἄν μέ πείσεις». 

Θα παραθέσω τις γνώμες δυο αγίων της Εκκλησίας του Χριστού, που έζησαν και εκοιμήθησαν τον 20^ο αιώνα.

Του αγίου Νεκταρίου, ο οποίος πάνω απ’ όλα ήταν πράγματι ποιμένας και διδάσκαλος και του αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου, ο οποίος ήταν ο μεγαλύτερος μοναχός του 20^ου αιώνα (Th. Merton) στην διάκριση του τι είναι εκ Θεού και τι εκ του εχθρού. 

Α. Γράφει ο αγ. Νεκτάριος στα βιβλία του «Ποιμαντική» και «Γνώθι σαυτον».

1. Αἱ δογματικαί διαφοραί ἀναφέρονται στό κεφάλαιον τῆς πίστεως. Δέν ἐπιτρέπεται νά περιορίζουν τήν ἀγάπη. Γιατί "τό δόγμα δέν καταπολεμεῖ τήν ἀγάπην"».

2. Η «χωλαίνουσα πίστις τῶν αἱρετικῶν δέν ἐπιτρέπεται οὔτε κἄν νά ἀλλοιώσῃ καί νά ὑποβαθμίση τό πρός αὐτούς τῆς ἀγάπης συναίσθημα».

3. «Ἡ ἀγάπη, λέγει, οὐδέποτε χάριν δογματικῆς τινός διαφορᾶς πρέπον ἐστί να θυσιάζεται».

4. «Ὁ ἐπίσκοπος ὁ μή ἐργαζόμενος ὑπέρ τῶν ἑτεροδόξων ὑπό ψευδοῦς κινεῖται ζήλου καί ἐστερημένος ἐστίν ἀγάπης. ῞Οπου ἀγάπη, ἐκεῖ καί ἀλήθεια καί φῶς! ῞Οπου δέν ὑπάρχει ἀγάπη ψευδής ὁ ζῆλος· καί πεπλανημένη ἡ δόξα».

5. «Τά τῆς πίστεως ζητήματα οὐδόλως δέον ἐστί, νά μειῶσι τό τῆς ἀγάπης συναίσθημα».

Ας δούμε α. ποιος είναι ο κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής και β. ποίος ο «οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν ζηλωτής», κατά τον άγιο Νεκτάριο.

α. Ποιος είναι ο κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής: 

Απαντά ο Άγιος.

«Ὁ κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτής δέν εἶναι ποτέ, δέν μπορεῖ νά εἶναι ποτέ, μειωμένης ὀρθοδόξου αὐτοσυνειδησίας ἄνθρωπος· εἶναι ἀληθής ἔνθους τῆς πίστεως λατρευτής καί αὐστηρός τηρητής τοῦ θείου νόμου καί τῶν πατρίων παραδόσεων. Διακαίεται ὑπό τοῦ πόθου πρός διάδοσιν τοῦ θείου λόγου, πρός στερέωσιν τῆς πίστεως, πρός εὐόδωσιν τοῦ ἔργου τῆς ᾿Εκκλησίας, πρός μείζονα ἐπίδοσιν τοῦ θείου κηρύγματος, πρός ἀποκατάστασιν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ἐπί τῆς γῆς.

Όμως αυτό δεν αρκεί, τονίζει ο άγιος Νεκτάριος.

«Γιά νά εἶναι γνήσιος ὁ ζῆλος, ὀφείλει ὁ ζηλωτής νά καλλιεργῇ καί τόν ἔσω ἄνθρωπο, νά εἶναι Χριστοῦ εἰκόνα, ἐραστής πασῶν τῶν ἀρετῶν».

Και προσθέτει ο άγιος. Ο αληθινός ζηλωτής:

«Δέν ἀπαυδᾶ, ἐργαζόμενος δέν ἀποκάμνει, πονῶν δέν αἰσθάνεται κάματον, δαπανώμενος δέν ἐξαντλεῖται, δέν δυσθυμεῖ· ἀλλ’ ἀεί ἀκμαῖος καί ζωηρός, εὔθυμος καί θαρραλέος ὁρμᾶ πρός νέαν ἐργασίαν. Πυροῦται ὑπό τοῦ ἐνθέου ζήλου του καί ἐπιζητεῖ νά ἐπεκτείνει τάς ἐνεργείας αὐτοῦ πρός πᾶσαν τήν ἀνθρωπότητα».

Με τι κίνητρο; «Ὁρμώμενος ἐξ ἀγάπης πρός τόν Θεόν καί τόν πλησίον ποιεῖ πάντα μετ’ ἀγάπης και αὐταπαρνήσεως. Οὐδέν πράττει τό δυνάμενον νά φέρει θλίψιν τῷ πλησίον αὐτοῦ. Οὐδέν ἐξωθεῖ αυτόν εἰς παρεκτροπήν. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα τοῦ κατ’ ἐπίγνωσιν ζηλωτοῦ εἰσίν˙ Ἀγάπη θερμή πρός τόν Θεόν καί τόν πλησίον αὐτοῦ. Πραότης. Ἀνεξιθρησκεία. Ἀνεξικακία. Εὐεργεσία. Εὐγένεια τρόπων. Εἶναι ΤΥΠΟΣ ΑΛΗΘΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ».

β. Ποιος είναι ο μη κατ΄επίγνωσιν ζηλωτής; 

«Πλανᾶται ἐν ταῖς σκέψεσι καί στίς ἐνεργείαις αὐτοῦ. Πράττει τά ἐναντία πρός τάς διατάξεις τοῦ Θείου Νόμου. Αὐτοχαρακτηρίζεται ʺζηλωτήςʺ καί ʺφρουρός τῶν πατρικῶν παραδοσεωνʺ. Διαπράττει τό κακόν, ὅπως ἐπέλθη τό ὑπ᾿ αὐτοῦ νοούμενον ἀγαθόν. Εὔχεται τῷ Θεῷ νά ρίψη πῦρ ἐξ οὐρανοῦ νά κατακαύση πάντας τούς μή δεχομένους τας ἀρχάς καί πεποιθήσεις αὐτοῦ. Τόν μή κατ’ ἐπίγνωσιν ζηλωτήν χαρακτηρίζει μίσος πρός τούς ἑτεροθρήσκους ἤ ἑτεροδόξους, ὁ φθόνος καί ὁ ἐπίμονος θυμός, ἡ ἐμπαθής ἀντίστασις πρός τό ἀληθές πνεῦμα τοῦ θείου νόμου, ἡ παράλογος ἐπιμονή ἐν τῇ ὑπερασπίσει τῶν ἰδίων φρονημάτων, ὁ παράφορος ζῆλος πρός κατίσχυσιν ἐν πᾶσι, ἡ φιλοδοξία, ἡ φιλονικία, ἡ ἔρις καί τό φιλοτάραχον». 

Και συμπεραίνει ο άγιος Νεκτάριος: «Ὁ μή κατ᾿ ἐπίγνωσιν ζηλωτής εἶναι ἄνθρωπος ὀλέθριος». 

Τα αυστηρά αυτά λόγια του γεμάτου ταπείνωση και αγάπη αγίου Νεκταρίου, πρέπει να μας προβληματίζουν όλους. Και να το έχουμε μόνιμο ερώτημα μέσα μας. Μήπως ο ζήλος μου εκτρέπεται σε ζήλον «οὐ κατ΄ επίγνωσιν» και αντί καλού προξενεί κακό; Δοκιμαζέτω ἕκαστος ἑαυτόν. Ἕκαστος τῷ ἰδίῳ Κυρίῳ στήκει ἤ πίπτει.

Β. Ας αφουγκραστούμε τώρα και την γεμάτη με την Χάρη του Αγίου Πνεύματος διδασκαλία του Οσίου Πατέρα μας Σιλουανού σε ένα... ζητωορθόδοξο Αρχιμανδρίτη Ιεραπόστολο (κατά τα άλλα) που νομίζει ότι ο Θεός είναι... «στυλό στο τσεπάκι του», όπως μας τον περιγράφει ο εν αγίοις βιογράφος του π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ.

Γνωρίζουμε τη συνομιλία του Γέροντα με έναν Αρχιμανδρίτη που ασκούσε ιεραποστολικό έργο μεταξύ των ετεροδόξων. Ο Αρχιμανδρίτης αυτός σεβόταν πολύ τον Γέροντα και όταν επισκεπτόταν το Άγιο Όρος ερχόταν επανειλημμένως να συνομιλήσει μαζί του. Ο Γέροντας τον ρώτησε πώς κηρύττει. Ο Αρχιμανδρίτης, νέος και άπειρος ακόμη, με κάπως υπερβολικές χειρονομίες απάντησε νευρικά:

- Τους λέω: Η πίστη σας είναι αμαρτωλή. Όλα σε σας είναι διαστρεμμένα, όλα ψεύτικα και, αν δεν μετανοήσετε, δεν θα σωθείτε. 

Όταν τα άκουσε αυτά ο Γέροντας τον ρώτησε:

- Πέστε μου όμως, Άγιε Αρχιμανδρίτα, αυτοί πιστεύουν στον Κύριο Ιησού Χριστό πώς είναι ο αληθινός Θεός; 

- Αυτό το πιστεύουν.

- Και τιμούν την Παναγία;

- Την τιμούν αλλά διδάσκουν λανθασμένα πράγματα γι’ Αυτήν.

- Και τους Αγίους τους παραδέχονται;

- Ναι, τους παραδέχονται, αλλά από τότε που αποσχίσθηκαν από την Εκκλησία, τι Αγίους μπορούν να έχουν;

- Κάνουν ακολουθίες στους ναούς, διαβάζουν τον λόγο του Θεού; 

- Ναι, και ναούς έχουν και ακολουθίες, αλλά αν βλέπατε πόσο υστερούν οι ακολουθίες τους από τις δικές μας, πόσο ψυχρές, πόσο άψυχες είναι! 

- Άγιε Αρχιμανδρίτα, η ψυχή τους αισθάνεται πως καλά κάνουν που πιστεύουν τον Χριστό, που τιμούν την Παναγία και τους Αγίους, που τους επικαλούνται στις προσευχές τους, γι’ αυτό, όταν, όταν τους λέτε πω η πίστη τους είναι αμαρτωλή, δεν θα σας ακούσουν. Αν, όμως, λέγατε στους ανθρώπους πως καλά κάνουν που πιστεύουν στον Θεό, που τιμούν την Παναγία και τους Αγίους, που πηγαίνουν να λειτουργηθούν στον ναό και που προσεύχονται στα σπίτια τους, πως καλά κάνουν όταν διαβάζουν τον Λόγο του Θεού και τα λοιπά, έχουν, όμως, εδώ και εκεί λανθασμένες θεωρίες, που πρέπει να τις διορθώσουν, τότε όλα θα είναι καλά και θεάρεστα, και έτσι με την χάρη του Θεού όλοι θα σωθούμε.... «Ο Θεός αγάπη εστί» και γι’ αυτό το κήρυγμα πρέπει να βγαίνει πάντα από την αγάπη· τότε θα ωφεληθεί και αυτός που κηρύττει και αυτός που ακούει. Αν τους κατακρίνετε όμως, τότε η ψυχή του λαού δεν θα σας ακούσει και δεν θα προκύψει όφελος. 

Εννοείται ότι δεν προσυπογράφω απλώς τα ανωτέρω... τα προσκυνώ, θεωρώντας μαζί με την Εκκλησία και τους αγίους της ότι... στην κόλαση δεν πάνε μόνον πείσμονες αιρετικοί αλλά και τετυφωμένοι ορθόδοξοι... χωρίς άλλες αμαρτίες! 

Χριστός Ἀνέστη, ἀνιστών ἡμᾶς ἅπαντας.

Γένοιτο. Εύχεσθε.