Στα πλαίσια των εργασιών της 5ης Διορθοδόξου Μοναστικής Συνάξεως στην Ιερά Μονή Φανερωμένης Λευκάδος, το πρωί της Πέμπτης 15 Οκτωβρίου, τελέστηκε στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αρχιερατικό Συλλείτουργο και Μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του αειμνήστου Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κυρού Αναστασίου.

Κατόπιν συνεχίστηκαν οι εισηγήσεις. Στην Η΄ Συνεδρία προήδρευσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος.

Στην πρώτη εισήγηση ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος, ανέπτυξε το θέμα: «Η Θεία Λειτουργία ως βάσις της Ορθοδόξου Ιεραποστολής».

Ο εισηγητής ανέπτυξε το κεντρικό θέμα της εισήγησής του, υπογραμμίζοντας ότι η Θεία Λειτουργία αποτελεί τη βάση και το κέντρο της Ορθόδοξης Ιεραποστολής.

Τόνισε πως δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή ιεραποστολή έξω από τη λατρεία, καθώς μέσα από αυτήν η καρδιά γλυκαίνεται και ο άνθρωπος αρχίζει να θέλει να ζήσει την ορθόδοξη χριστιανική ζωή. 

Πιο αναλυτικά, η εισήγηση κινήθηκε γύρω από τέσσερα βασικά σημεία:  α) Τη μαρτυρία του Αγίου Σωφρονίου και άλλων σημαντικών μορφών, όπως ο Άγιος Παΐσιος και ο Άγιος Nεκτάριος, επισημαίνοντας ότι η μεγαλύτερη ιεραποστολή γίνεται με τη θεία λατρεία και τη συμμετοχή σε αυτήν. 

β) Η Αποστολική Θεολογία και Σχολή της Πρώτης Εκκλησίας: Σημείωσε πως στην πρώτη Εκκλησία, η Ιεραποστολή ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τα μυστήρια του βαπτίσματος και της Θείας Ευχαριστίας, μεταδίδοντας την εμπειρία της Πεντηκοστής. 

γ) Η Ιεραποστολή και το βιβλίο «Διάλογοι» του Αγίου Γρηγορίου Διαλόγου: Ο ομιλητής επεσήμανε ότι η ιεραποστολή δεν γίνεται ποτέ αυτόνομα ή εκτός της εκκλησιαστικής δομής και της μυστηριακής ζωής, αλλά αποτελεί έκφραση της ορθόδοξης πνευματικότητας. 

δ) Η Ιεραποστολή στους Κέλτες: Τέλος, παρουσίασε την ιστορία της Ορθόδοξης πρωτοχριστιανικής εκκλησίας της Ουαλίας και της Ιρλανδίας, δείχνοντας πώς οι μοναστικές κοινότητες και τα ασκητήρια λειτούργησαν ως πυρήνες διάδοσης του ορθόδοξου μοναχικού και πνευματικού βίου. 

Η δεύτερη εισήγηση πραγματοποιήθηκε από την Γερόντισσα Ιακώβη, Καθηγουμένη της Ιεράς Μονής Ακριτοχωρίου Σερρών και είχε ως θέμα: «Ἡ καθ’ ἡμέραν διακονία εἰς τήν μονήν τῆς μετανοίας μας. Σιωπηλή μαρτυρία καί ἱεραποστολικές προεκτάσεις εἰς τόν σύγχρονον κόσμον».

Η εισηγήτρια ανέφερε ότι «ο μοναχισμός παρουσιάζεται ὡς ὁλοκληρωτική ἀφιέρωση στόν Θεό, ὡς «ζωή κατά τό Εὐαγγέλιο», θεμελιωμένη στή μετάνοια, τήν προσευχή, τή σιωπή, τήν ὑπακοή, τήν ἀκτημοσύνη καί τή θυσιαστική ἀγάπη.

Ἡ μοναχική πολιτεία δέν ἀποτελεῖ φυγή ἤ ἀπομόνωση ἀπό τόν κόσμο, ἀλλά τρόπο βαθύτερης κοινωνίας μέ τόν Θεό καί, μέσῳ Αὐτοῦ, μέ κάθε ἄνθρωπο. Στό κοινόβιο, κάθε μοναχός, μέσα ἀπό τό προσωπικό του διακόνημα καί τήν ὑπακοή, συμβάλλει στήν ἑνότητα τῆς ἀδελφότητας, ἐνῷ ὁ ναός καί ἡ Θεία Εὐχαριστία ἀποτελοῦν τό κέντρο τῆς καθημερινῆς ζωῆς.

Ἡ σιωπή, ἡ ἄσκηση καί οἱ ἱερές τέχνες — ἡ ὑμνολογία, ἡ ἁγιογραφία καί ἡ ἀρχιτεκτονική — λειτουργοῦν ὡς μορφές ζωντανῆς μαρτυρίας καί ὁδηγοῦν τόν ἄνθρωπο στή μετάνοια, στήν κοινωνία καί στή θέωση. Παρά τήν ἀναχώρησή του ἀπό τόν κόσμο, ὁ μοναχός παραμένει βαθιά συνδεδεμένος μαζί του καί ἐπιτελεῖ ἕνα ἀθόρυβο ἀλλά οὐσιαστικό ἱεραποστολικό ἔργο.

Μέ τήν προσευχή του, τήν ἀγάπη, τή φιλοξενία, τήν προσωπική του κάθαρση καί κυρίως μέ τό παράδειγμα τῆς ζωῆς του, γίνεται «ἐπιστολή Χριστοῦ» καί φανερώνει στόν σύγχρονο ἄνθρωπο ἕναν διαφορετικό τρόπο ὑπάρξεως, ἀπέναντι στόν ἀτομικισμό, τόν καταναλωτισμό, τήν ἀποξένωση καί τή μαζικοποίηση τῆς ἐποχῆς.

Ἡ δύναμη τοῦ μοναχοῦ βρίσκεται στήν ταπείνωση καί στήν αὐτοπροσφορά: ἐπιδιώκει νά ἀναπαύσει τόν συνάνθρωπο, νά προσευχηθεῖ γιά ὁλόκληρο τόν κόσμο καί νά γίνει φορέας εἰρήνης, ἐλπίδας καί Ἀνάστασης. Ἔτσι, μέσα ἀπό τή σιωπηλή καθημερινή διακονία του στή «μονή τῆς μετανοίας», ὁ μοναχός γίνεται φάρος πού ὑπενθυμίζει στόν ἄνθρωπο τόν ἀληθινό προορισμό του: τόν ἁγιασμό, τήν κοινωνία μέ τόν Θεό καί τή θέωση».

Στην τρίτη εισήγηση ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτ. π. Θεμιστοκλής Χριστοδούλου, Δρ. Θεολογίας, ανέπτυξε το θέμα: «Μια ιδιαίτερη διάστασις της ιεραποστολής του μοναχισμού για την αγάπη του κόσμου».

Ο εισηγητής ανέφερε ότι «η Ἱεραποστολὴ ὡς βασικὴ ἔκφραση τῆς πίστεώς μας ἑδράζεται στὸ μυστήριο τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Εἶναι μετοχὴ στὴ ζωὴ τῆς Ἁγίας Τριάδος, οὐσιαστικὴ ἔκφραση τῆς ὀρθόδοξης αὐτοσυνειδησίας. 

Στὴν ζωὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἡ Ἱεραποστολή, γιὰ λόγους μεθοδολογίας, διακρίνεται σὲ ἐξωτερικὴ καὶ ἐσωτερική, μὲ διακριτὰ ἐξωτερικὰ χαρακτηριστικά, στόχους καὶ μεθόδους ἀλλὰ ταυτισμένες κατὰ τὴν ούσία τους. Ἡ Ἱεραποστολὴ δὲν ἀσκεῖται μόνο ἀπὸ τοὺς ἱεραποστόλους ὑπὸ τὴν τρέχουσα ἔννοια, ἀλλὰ ὑπὸ μιὰ εὐρυτάτη ἔννοια ὅλοι οἱ χριστιανοὶ εἴτε στὸν κόσμο εἴτε στὰ μοναστήρια, ἐπιτελοῦμε ἔργο ἀποστολικό.

Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοια, τόνισε τὸν ἰδιαίτερο ρόλο τοῦ μοναχισμοῦ στὸ ἔργο τῆς ἱεραποστολῆς μέσα στὸν κόσμο, ἔργο ποὺ προϋποθέτει τὴν θυσία ἐκ μέρους τῶν μοναχῶν τῆς ἄσκησης καὶ τοῦ ἐρημιτισμοῦ τους, προκειμένου νὰ σώσουν κάποιες ψυχές.

Στὸ πλαίσιο αὐτό, παρουσιάσθηκαν παραδείγματα παλαιῶν πατέρων τῆς ἐρήμου, ποὺ ἐγκατέλειψαν τὰ ἀσκητήριά τους, εἴτε γιὰ νὰ ἐπαναφέρουν παραστρατημένες ψυχὲς στὸν δρόμο τῆς μετανοίας εἴτε νὰ κηρύξουν Χριστὸ σὲ εἰδωλολάτρες, εἴτε γιὰ νὰ στηρίξουν τὴν κλυδωνιζόμενη ἀπὸ αἱρέσεις καὶ κακοδοξίες Ἐκκλησία εἴτε ἀκόμη στὰ νεώτερα χρόνια νὰ γίνουν διδάσκαλοι τῶν ὑπόδουλων χριστιανῶν.

Σὲ ὅλες αὐτὲς τὶς περιπτώσεις, οἱ μοναχοὶ ἔδρασαν χωρὶς τὸν φόβο τῆς κατακραυγῆς γιὰ καταλογισμὸ ἁμαρτίας, ὅπως θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ εἰκάση, ἀφοῦ οἱ ἀσκητὲς αὐτοὶ μπῆκαν σὲ κακόφημους χώρους, τὰ πορνεῖα, γιὰ τὴν ἀγάπη τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ μὲ μόνο σκοπὸ τὴν σωτηρία τους. 

Μέσα ἀπὸ αὐτὰ τὰ παραδείγματα συμπεραίρανε ὁ ὁμιλητής  ὅτι ἡ ἱεραποστολὴ καὶ ὁ μοναχισμὸς συνδέονται ἄρρηκτα μεταξύ τους ὡς γνήσια ἔκφραση τοῦ χριστιανικοῦ ἤθους καὶ τῆς ἀγάπης.

Εἶναι φανερὴ ἡ ἐσχατολογικὴ προοπτικὴ ποὺ ἐνυπάρχει στὴν ἱεραποστολικὴ πράξη, ὅπως καὶ στὴ μοναστικὴ φιλανθρωπία, ἡ ὁποία δὲν γίνεται ἐκ τοῦ περισσεύματος, ἀλλὰ ἐκφράζει τὴ διάθεση τῆς κοινῆς νομῆς τῶν ἀγαθῶν, ὡς τύπο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ».

Η τέταρτη και τελευταία εισήγηση πραγματοποιήθηκε από τον Πανοσιολογιώτατο Αρχιμ. Γέροντα Εφραίμ, Καθηγούμενο της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου Αγίου Όρους.

Ο εισηγητής ανέφερε πως αρχικά διατηρούσε μια επιφυλακτική στάση απέναντι στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο και στον λόγο του.

Ωστόσο, καθώς τον γνώριζε βαθύτερα και συνδέθηκε μαζί του, κατάλαβε ότι οι απόψεις του βασιζόταν στην αγάπη, την ειρήνη και το Άγιο Πνεύμα, δημιουργώντας μια αίσθηση συμπόρευσης.   

Εξέφρασε την τεράστια εκτίμηση και τον θαυμασμό του προς αυτόν, χαρακτηρίζοντάς τον ως έναν άνθρωπο της προσφοράς, της πνευματικότητας και της αληθινής αγάπης προς τον συνάνθρωπο.

Τόνισε επίσης ότι η στάση και η ζωή του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου αποτελούν υπόδειγμα ορθόδοξης μαρτυρίας, συνδυάζοντας την πίστη με το κοινωνικό και ιεραποστολικό έργο.   

Ο ομιλητής ανέφερε πως ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος είχε βαθιά θεολογική και αντικειμενική προσέγγιση του Ισλάμ, βλέποντάς το με θεολογική αντικειμενικότητα και χωρίς φανατισμό. 

Αναφέρθηκε επίσης στη στενή τους σχέση και στις συζητήσεις που είχαν, επισημαίνοντας ότι ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος του τόνιζε πως η ευσέβεια πρέπει να είναι αρχοντική και αληθινή, μακριά από προσωπολατρίες και επιφανειακές αντιδράσεις.

Επιπλέον, υπογράμμισε ότι αντιμετώπιζε τις δυσκολίες που προέκυπταν στην αποστολή του με πνευματική χαρά, γενναιοδωρία και απόλυτη αφοσίωση στο έργο της Εκκλησίας.

Κατόπιν, ακολούθησε συζήτηση, αναγνώσθηκαν τα πορίσματα και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λευκάδος και Ιθάκης κ. Θεόφιλος κήρυξε την λήξη της 5ης Διορθόδοξης Μοναστικής Συνάξεως.

Ακολούθησε γεύμα στην τράπεζα της Ιεράς Μονής, ενώ το απόγευμα έγινε προσκυνηματική περιήγηση στο νησί της Λευκάδος.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ