Αναμφισβήτητα, η επιστροφή των εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί από τους Βουλγάρους το 1917 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο.

Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό ένα σημαντικό ζήτημα: Τι απέγιναν τα Άγια Λείψανα που φυλάσσονταν σε ορισμένες από τις λειψανοθήκες;

Αν και δεν υπάρχει σαφής επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενο των λειψανοθηκών που παραδόθηκαν στην Ελλάδα, δημοσιεύματα του βουλγαρικού και ελληνικού Τύπου, καθώς και παλαιότερα τηλεοπτικά ρεπορτάζ, δημιουργούν ερωτήματα που χρειάζονται απαντήσεις.

Μιλώντας στη βουλγαρική εφημερίδα 24 Chasa (1/11/2026), η διευθύντρια του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Βουλγαρίας, στη Σόφια, Μπόνι Πετρούνοβα, αναφέρθηκε στα εκκλησιαστικά κειμήλια που επρόκειτο να επιστραφούν στην Ελλάδα.

«Με την πάροδο των χρόνων, τα λείψανα αφαιρέθηκαν από αυτές και δόθηκαν σε διάφορα μοναστήρια», ανέφερε χαρακτηριστικά, αναφερόμενη στις λειψανοθήκες της συλλογής του μουσείου.

Ανάλογη πληροφορία δημοσίευσε την ίδια ημέρα η βουλγαρική εφημερίδα SEGA, σημειώνοντας ότι μεταξύ των αντικειμένων που επρόκειτο να επιστραφούν στην Ελλάδα περιλαμβάνονταν και λειψανοθήκες χωρίς το περιεχόμενό τους.

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες αναφορές δεν διευκρινίζουν πότε αφαιρέθηκαν τα λείψανα, ποιος αποφάσισε τη μεταφορά τους, σε ποια μοναστήρια παραδόθηκαν και πού βρίσκονται σήμερα.

Τα λείψανα τεσσάρων Αγίων το 2015

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο τηλεοπτικά ρεπορτάζ της βουλγαρικής δημόσιας τηλεόρασης BNT και του ιδιωτικού σταθμού bTV, που μεταδόθηκαν το 2015.

Τότε, στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας είχαν εντοπιστεί λείψανα τεσσάρων Αγίων μέσα σε αργυρόχρυση λειψανοθήκη της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, κατασκευασμένη το 1821 από τον ιερομόναχο Σεραφείμ.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, επρόκειτο για λείψανα του Αγίου Διονυσίου, του Αγίου Παντελεήμονος, του Αγίου Χαραλάμπους και της Αγίας Παρασκευής.

Η βουλγαρική τηλεόραση παρουσίασε τότε το εύρημα, ενώ ο τότε διευθυντής του μουσείου, Μποζιντάρ Ντιμιτρόφ, αναφέρθηκε ακόμη και στο ενδεχόμενο ανταλλαγής των λειψάνων με τα οστά του τσάρου Σαμουήλ.

Η εφημερίδα SEGA αναφέρει επίσης ότι η συγκεκριμένη λειψανοθήκη είχε μεταφερθεί για προσκύνηση σε ναούς και μοναστήρια της Βουλγαρίας.

Αναφορές και στον ελληνικό Τύπο

Το ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει και ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Σε δημοσίευμά του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (12/10/2026) ο δημοσιογράφος Απόστολος Λυκεσάς αναφέρει ότι τουλάχιστον μία από τις λειψανοθήκες που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία, εκείνη της Αγίας Ματρώνας, είναι κενή, χωρίς να είναι γνωστό πού βρίσκονται τα λείψανα της Αγίας.

Δύο ημέρες αργότερα, η ιστοσελίδα Parallaxi, σε δημοσίευμα του Χάρη Δημαρά, επανήλθε στο ζήτημα, θέτοντας ερωτήματα τόσο για τα λείψανα όσο και για σημαντικά χειρόγραφα που δεν περιλαμβάνονται στα κειμήλια της πρόσφατης επιστροφής.

Οι αναφορές αυτές προσθέτουν μια ακόμη διάσταση στην υπόθεση, χωρίς ωστόσο να έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης καταγραφή του περιεχομένου των λειψανοθηκών που παραδόθηκαν.

Η εκκρεμότητα της επιστροφής

Η μεταφορά λειψάνων από ελληνικές μονές σε βουλγαρικά μοναστήρια δεν αποτελεί άγνωστη υπόθεση. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των λειψάνων του Αγίου Διονυσίου Α΄, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τα οποία είχαν αφαιρεθεί το 1917 από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας.

Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του Πατριαρχείου Βουλγαρίας το 2010, τα λείψανα μεταφέρθηκαν αρχικά στη Σόφια, ενώ το 1992 παραδόθηκαν στη Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία και μεταφέρθηκαν στη Μονή Ρίλας.

Ύστερα από αίτημα του τότε Μητροπολίτη Δράμας Παύλου, αποφασίστηκε η επιστροφή μέρους τους στην Εικοσιφοίνισσα.

Η συγκεκριμένη περίπτωση επιβεβαιώνει ότι λείψανα που είχαν αφαιρεθεί από ελληνικές μονές φυλάχθηκαν επί δεκαετίες στη Βουλγαρία, πριν επιστρέψει μέρος τους στην Ελλάδα.

Το ερώτημα είναι τι απέγιναν τα λείψανα των τεσσάρων Αγίων που είχαν παρουσιαστεί το 2015 στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας.

Περιλαμβάνονταν στην πρόσφατη παράδοση των κειμηλίων στην Ελλάδα ή εξακολουθούν να βρίσκονται στη Βουλγαρία;

Η παρουσία των Αγίων Λειψάνων μέσα στις λειψανοθήκες δεν αποτελεί μια δευτερεύουσα λεπτομέρεια.

Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, τα λείψανα έχουν ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία, ενώ οι λειψανοθήκες κατασκευάζονται ακριβώς για τη φύλαξη και την τιμητική τους έκθεση.

Επομένως, η επιστροφή μιας λειψανοθήκης χωρίς τα λείψανα που τεκμηριωμένα περιείχε αποτελεί μεν σημαντική αποκατάσταση ενός ιστορικού κειμηλίου, όχι όμως και πλήρη αποκατάσταση του αρχικού του περιεχομένου.

Γι’ αυτό και η τύχη των λειψάνων που είχαν αφαιρεθεί από ορισμένες λειψανοθήκες δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια, αλλά ζήτημα που χρειάζεται σαφείς απαντήσεις.