Ὁ Ὄρθρος καὶ ἡ θεία Λειτουργία ἁγίασαν τὸ ξεκίνημα τῆς 3ης ἡμέρας τῶν ΕΟΡΤΙΩΝ μας. Οἰ λατρευτικὲς ἐκδηλώσεις συνεχίστηκαν στὶς 12:00 μὲ Ἱερὰ Παράκληση στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο τὴν Ἐγκυμονοῦσα, κατὰ τὴν ὁποία διαβάστηκαν εἰδικὲς εὐχὲς ὑπὲρ εὐτεκνίας γιὰ ἄτεκνες οἰκογένειες. Στὶς 6:00μ.μ. τελέστηκε ὁ Ἑσπερινὸς καὶ στὶς 6:30 ἀκολούθησε Ἱερὰ Παράκληση στὸν Ἅγιο Ἀμφιλὀχιο τὸν ἐν Πάτμῳ.

Στὶς 7:00μ.μ. εἴχαμε τὴν εὐλογία νὰ ἀκούσουμε τὴν ἐμπνευσμένη ὁμιλία τοῦ Πανοσιολογιωτάτου Καθηγουμένου τῆς Ἱστορικῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίας Λαύρας Καλαβρύτων. Ἀρχιμ. π. Εὐσεβίου Σπανοῦ μὲ θέμα: «Ἡ θεολογία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου μέσα στὰ ἱστορικὰ πλαίσια τοῦ 4ου μ.Χ. αἰ.».

Τὴν ὁμιλία προλόγησε ὁ Προϊστάμενος τοῦ Ναοῦ, π. Θεμιστοκλῆς Χριστοδούλου ἐκφράζοντας τὴν χαρὰ μὲ τὴν ὁποία ὑποδέχεται ἡ ἐνορία τὸν Πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο π. Εὐσέβιο ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ Μονὴ Ἁγίας Λαύρας τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καλαβρύτων καὶ Αἰγιαλείας.

«Σᾶς ὑποδεχόμεθα», ἀνέφερε ὁ π. Θεμιστοκλῆς, «ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κ.κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ τοῦ Β΄ καὶ διαβιβάζουμε τὶς πατρικὲς εὐχές του στὸ πρόσωπό σας. Περιποιεῖ ἰδιαίτερη τιμὴ γιὰ τὴν Ἱερὰ Ἀρχιεπισκοπὴ ἡ παρουσία σας στὸν Ναό μας». Τέλος εὐχαρίστησε «ἐν τῷ προσώπῳ» τοῦ π. Εὐσεβίου τὸν ἀγωνιστὴ Ἐπίσκοπο Μητροπολίτη Καλαβρύτων καὶ Αἰγιαλείας κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟ, ποὺ ἔδωσε τὴν ἄδεια στὸν π. Εὐσέβιο νὰ παραστεῖ στὰ ΕΟΡΤΙΑ τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγ. Ἐλευθερίου ὁδοῦ Ἀχαρνῶν καὶ νὰ ὁμιλήσει.

Ὁ π. Εὐσέβιος εὐχαρίστησε γιὰ τὴν τιμὴ, ὅπως εἶπε, τῆς πρόσκλησης νὰ ὁμιλήσει στὸν Ναὸ τοῦ Ἁγ. Ἐλευθερίου-ὁδοῦ Ἀχαρνῶν. Φιλοφρόνως ἐπαίνεσε τὴν ἐνορία γιὰ τὸ πολὺ σημαντικὸ ἱεραποστολικὸ ἔργο ποὺ ἐπιτελεῖ στὴν ἐποχή μας εὐχόμενος νὰ συνεχίσει καὶ στὸ μέλλον τὸ πολὺ σημαντικὸ αὐτὸ ἔργο πρὸς δόξαν Θεοῦ.

Εἰσερχόμενος στὸ θέμα τῆς ὁμιλίας του ἀνέφερε ὅτι τὸ θέμα του ἀφορᾶ σὲ ἕναν μεγάλο Ἱεράρχη, ποὺ ἔζησε πολλοὺς αἰῶνες πρίν, τὸν 4ο μ.Χ. αἰώνα, σὲ μιὰ πολὺ ταραγμένη ἐποχὴ τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ἱστορίας, ποὺ διαδραμάτισε σημαντικὸ ρόλο στὴν ἀποκρυσταλλοποίηση τοῦ δόγματος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μέσῳ τῶν Α΄καὶ Β΄Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Ἀργότερα ἔγιναν καὶ ἄλλες Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι, ἑπτὰ ἐν συνόλῳ, τῶν ὁποίων τὶς ἀποφάσεις ἀκολουθοῦμε μέχρι σήμερα.

Ἡ μορφὴ τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ὑπῆρξε καθοριστικὴ στὴν ἀντιμετώπιση τῶν αἱρετικῶν δοξασιῶν τοῦ 4ου αἰ., ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὸν ἀρειανισμό. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος γεννήθηκε σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ ὁ ἀρειανισμὸς εἶχε κυριαρχήσει στὴν Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία. Γεννημένος τὸ 328 ἢ 329 μ. Χ. στὴν Ἀριανζὸ τῆς Καππαδοκίας, εἶναι γέννημα θρέμμα Καππαδόκης. Ἡ εὐλαβὴς μητέρα του Νόννα τὸν γαλούχησε μὲ τὰ νάματα τοῦ χριστιανισμοῦ.

Ὁ πατέρας του δὲν ἦταν χριστιανός, ἀνῆκε στὴν αἵρεση τῶν Ὑψισταρίων. Μὲ τὶς ἐπίμονες καὶ ἐπίπονες προσπάθειες τῆς Νόννας μετεστράφη στὸν χριστιανισμό, βαπτίσθηκε λαμβάνοντας τὸ ὄνομα Γρηγόριος καὶ χειροτονήθηκε Ἐπίσκοπος Ναζιανζοῦ.

Ἡ οἰκονομικὴ ἄνεση τῆς οἰκογένειας ἔδωσε τὴν δυνατότητα στὸν Ἅγιο Γρηγόριο νὰ σπουδάσει στὰ καλύτερα σχολεῖα καὶ κοντὰ σὲ μεγάλους δασκάλους. Σταθμὸς στὴν ζωή του ὑπῆρξε ἡ μετάβασή του στὴν Ἀθήνα, γιὰ σπουδὲς στὴν Φιλοσοφικὴ Σχολὴ Ἀθηνῶν. Ἐκεῖ συναντήθηκε μὲ τὸν Μέγα Βασίλειο μὲ τὸν ὁποῖο συνδέθηκε μὲ ἰσχυρὴ φιλία.

Στὴν Ἀθήνα ἐπιδόθηκαν σὲ μεγάλους ἀσκητικοὺς ἀγῶνες. Ἡ παράδοση ἀναφέρει ὅτι οἱ δυό τους καθημερινὰ μετὰ τὰ μαθήματα ἀποσύρονταν σὲ μιὰ σπηλιὰ στὸν Λυκαβηττὸ γιὰ νὰ προσευχηθοῦν μακριὰ ἀπὸ τὸν θόρυβο τῆς πόλης. Ἡ ἀποδοχή του ἀπὸ τοὺς φοιτητικοὺς κύκλους τῆς ἐποχῆς του ὑπῆρξε πρωτοφανής. Ἀπέσπασε τὸν θαυμασμὸ ὄχι μόνο τῶν φοιτητῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Λιβανίου, τοῦ μεγάλου φιλοσόφου τῆς ἐποχῆς. Οἱ φοιτητὲς μάλιστα ἀποφάσισαν νὰ τοῦ παραχωρήσουνκαθηγητικὴ ἕδρα.

Ὡστὸσο στὸ πίσω μέρος τοῦ μυαλοῦ του ὁ Γρηγόριος εἶχε τὴν πατρίδα του καὶ τὸν μεγάλο σὲ ἡλικία πατέρα του ποὺ προσπαθοῦσε νὰ ἀνταποκριθεῖ στὰ ἐπισκοπικά του καθήκοντα. Αὐτὴ ἡ σκέψη καὶ οἱ τάσεις φυγῆς ποὺ εἶχε, τὸν ὁδήγησαν νὰ φύγει γιὰ τὴν Ἀριανζό, θέλοντας νὰ βοηθήσει τὸν πατέρα του, ὁ ὁποῖος εἶχε παρασυρθεῖ ἀπὸ τοὺς ἀρειανούς. Ὁ Γρηγόριος μὲ ἐπίπονες προσπάθειες μετέπεισε τὸν πατέρα του νὰ ἐπιστρέψει στὴν ὀρθοδοξία καὶ νὰ ὑπογράψει ἕνα ὀρθόδοξο σύμβολο.

Οἱ γονεῖς τοῦ Γρηγορίου ἐπιθυμοῦσαν γιὰ ἐκεῖνον τὴν ἱερωσύνη, ἐκεῖνος ὅμως ὄχι. Μέσα του ὑπῆρχαν δύο ροπές, ἀπὸ τὴν μία ἡ διακονία τῆς Ἐκκλησίας κι ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ ζωὴ τοῦ ἐρημίτη καὶ ἡ ἄσκηση. Αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ μάχη κράτησε μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του καὶ ἦταν ὁ λόγος ποὺ συνεχῶς ἔφευγε ἀναζητώντας τὴν ἡσυχία καὶ τὴν ἄσκηση. Σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς ἀναχωρήσεις του ἐπισκέφθηκε τὸν Βασίλειο στὸ κτῆμα του στὸν Πόντο.

Ἐκεῖ οἱ δύο ἄνδρες συνέγραψαν τα περίφημο βιβλίο τῆς Φιλοκαλίας καὶ ἀσκητικοὺς κανόνες. Οἱ δύο αὐτοὶ μεγάλοι ἐκκλησιαστικοὶ ἄνδρες εἶχαν διαφορετικὴ θεώρηση περὶ μοναχισμοῦ. Ὁ Μέγας Βασίλειος ἦταν ὑπὲρ ἑνὸς κοινωνικοῦ μοναχισμοῦ μὲ φιλανθρωπικὸ χαρακτήρα. Γι’ αὐτὸ ἀργότερα ἵδρυσε τὴν περίφημη Βασιλειάδα. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἦταν περισσότερο τῆςθεωρίας. Ἐπιθυμοῦσε τὸν ἡσυχασμό, τὸν ἐρημιτισμό, τὴν ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὰ προβλήματα καὶ τὶς μέριμνες τοῦ κόσμου, τὴν καταφυγὴ σὲ ἐρήμους καὶ σπηλιὲς γιὰ μεγαλύτερη ἐπικοινωνία μὲ τὸν Θεό.

Ὅταν ἦταν αὐτοκράτορας ὁ Οὐάλης δημιούργησε Ἐπισκοπὴ στὰ Τύανα, πόλη κοντὰ στὴν Καισάρεια, μὲ ἀρειανὸ Ἐπίσκοπο, μὲ σκοπὸ νὰ ἀποσπάσεοι τὸ ὀρθόδοξο ποίμνιο τοῦ Μ. Βασιλείου. Ὁ Μ. Βασίλειος ζήτησε τὴν βοήθεια τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ὁ ὁποῖος ἀνταποκρίθηκε στὴν πρόσκληση καὶ κατάφεραν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ πρόβλημα.

Τὸ 362 μ.Χ. κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιμονὴ τοῦ Μ. Βασιλείου καὶ τὴν ἐπιθυμία τῶν γονιῶν του χειροτονεῖται πρεσβύτερος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Ἐπειδὴ ὅμως ἔγινε κάτω ἀπὸ πίεση, δὲν τοῦ ἄρεσε καὶ ἔφυγε γιὰ τὸν Πόντο.

Ἐκεῖ ὁ Μ. Βασίλειος τὸν ἔπεισε νὰ ἐπιστρέψει. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἐπιστρέφει προσπαθώντας νὰ νικήσει τὴν τάση φυγῆς ποῦ εἶχε. Δὲν ἤθελε τὶς διοικητικὲς μέριμνες τῆς Ἐκκλησίας. Ἤθελε νὰ βοηθήσει ταὴν Ἐκκλησία πνευματικά, ἀλλὰ τίποτε περισσότερο. Οἱ μέριμνες τὸν κούραζαν.
Σταδιακὰ ἄρχισε νὰ χάνει τοὺς δικούς του ἀνθρώπους. Ἀρχικὰ τὰ ἀδέλφια του καὶ κατόπιν τοὺς γονεῖς του. Τὴν ἴδια περίπου ἐποχὴ πεθαίνει καὶ ὁ Μ. Βασίλειος. Ἡ στενοχώρια του ἀφόρητη. Ἔγραψε σπουδαῖο ἐπικήδειο λόγο γιὰ τὸν ἐπιστήθιο φίλο του, στολίδι γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ γραμματεία.

Τὸ 379 μ.Χ. ὁ αὐτοκράτορας Μέγας Θεοδόσιος κάλεσε τὸν Ἅγιο Γρηγόριο νὰ μεταβεῖ στὴν Κωνσταντινούπολη γιὰ νὰ βοηθήσει τὴν Ἐκκλησία νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὸν ἀρειανισμό. Κατὰ τὴν ἐκεῖ μετάβασή του ὁαὐτοκράτορας θέλει νὰ τὸν κάνει Ἀρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως, πρᾶγμα ποὺ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀρνεῖται. Ὡστόσο οἱ Ἐπίσκοποι τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ποὺ διεξαγόταν τότε στὴν Κωνσταντινούπολη, τὸν ἐξέλεξαν ὡς Ἀρχιεπίσκοπο Νέας Ρώμης, σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ οἱ αἱρέσεις φούντωναν.

Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὅμως δὲν ἄντεχε τὶς διαμάχες μεταξὺ τῶν Ἐπισκόπων τῆς Συνόδου καὶ μὴ μπορώντας νὰ συγκεράσει τὶς ἀντιθέσεις, στὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου παραιτεῖται ἐκφωνώντας ἕναν λόγο ποὺ ἄφησε ἄφωνους τοὺς συνέδρους. Κατέφυγε στὴν ἰδιαίτερη πατρίδα του, ὅπου ἀπὸ τὸ 381 μέχρι τὴν κοίμησή του τὸ 391 π.Χ. συνέγραψε ὅλο τὸ τεράστιο ἔργο ποὺ μᾶς ἔχει παραδοθεῖ μέχρι σήμερα. Διασώζονται ἑκατοντάδες ἐπιστολές, δεκάδες ὁμιλίες καὶ πάνω ἀπὸ 400 ποιήματα. Ἦταν εὐαίσθητη καλλιτεχνικὴ ψυχή. Μέσα ἀπὸ τὰ ποιήματἀ του ἐξέφραζε τὸν πλούσιο συναισθηματικό του κόσμο. Στὰ ποιήματά του χρησιμοποιοῦσε τὴν δύσκολη ὁμηρικὴ διάλεκτο μὲ μεγάλη εὐκολία. Στὶς ὁμιλίες του ἔδινε στὸν λόγο του ποιητικὸ τόνο καὶ ρυθμό. Ἡ γλῶσσα του ἦταν κυρίως λογία μὲ κάποια στοιχεῖα τῆς καθομιλουμένης.

Ἡ συμβολή του στὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα ἦταν καθοριστική. Βοήθησε πολὺ στὸν τομέα τῆς Τριαδολογίας. Ἦταν ὁ μόνος πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας ποὺ ἄγγιξε τὸ θέμα τῆς Τριαδολογίας χωρὶς νὰ φοβηθεῖ ὅτι θὰ προβεῖ σὲ αἱρετικὲς δοξασίες. Ἡ τελεολογία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου ὑπῆρξε ἡ πληρέστερη καὶ ἀκριβέστερη στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ ἀποτελεῖ τὴν βάση τῆς ὀρθόδοξης δογματικῆς διδασκαλίας. Ἡ ἰδιαιτερότητα τῶν θεολογικῶν του σκέψεων εἶναι ὁ λόγος ποὺ ὑποχρέωσε τὴν Ἐκκλησία νὰ τοῦ ἀποδώσει τὸ προσωνύμιο τοῦ θεολόγου. Τὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου μνημονεύεται ἐδῶ καὶ 17 αἰῶνες καὶ θὰ μνημονεύεται πάντοτε, διότι ἡ προσφορά του στὴν Ἐκκλησία ὑπῆρξε πολὺ μεγάλη.

Στὴν συνέχεια ὁ π. Εὐσέβιος παρουσίασε κοινὰ στοιχεῖα μεταξὺ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου καὶ τῆς σημερινῆς ἐποχῆς. Ὅπως τότε ἀμφισβητήθηκε τὸ ὀρθόδοξο δόγμα, ἔτσι καὶ σήμερα συνεχίζουν νὰ ὑφίστανται αἱρέσεις. Λόγῳ τῆς τεχνολογίας διαδίδονται εὐκολότερα καὶ ταχύτερα καὶ τὸ πρόβλημα παίρνει μεγάλες διαστάσεις. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ ἀγώνας γιὰ τὴν προάσπιση τῆς Ὀρθοδοξίας εἶναι συνεχής.

Τὸ ὀρθόδοξο δόγμα καὶ σήμερα δέχεται πόλεμο. Ἡ διαστρέβλωση τῆς ἀλήθειας παίρνει ἐπικίνδυνες διαστάσεις. Ἡ Ἐκκλησία καὶ οἱ ποιμένες της καλοῦνται νὰ ὑπερασπίσουν τὸ ὀρθόδοξο δόγμα ἀκολουθὠντας τὰ διδάγματα τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων χωρὶς ἐκπτώσεις. Ἡ θεολογία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου εἶναι ἐπίκαιρη ὅσο ποτέ. Ἡ ἀνάμνηση τῶν Καππαδοκῶν πατέρων στὴν ἐποχή μας εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὴν ἐνίσχυση τῆς ὀρθόδοξης ἀλήθειας.

Κλείνοντας τὴν ὁμιλία του ὁ π. Εὐσέβιος τόνισε ὅτι τὸ μήνυμα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου εἶναι διαχρονικὸ καὶ θὰ παραμείνει διαχρονικὸ μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ὁ Ἅγιος ζητᾶ ἀπὸ ἐμᾶς νὰ ζοῦμε καὶ νὰ πιστεύουμε ὀρθόδοξα.

Ἀκολούθησε τὸ ἐνοριακὸ Ἀρχονταρίκι καὶ στὸ τέλος τῆς ἡμέρας ἔγινε τὸ Μικρὸ Ἀπόδειπνο μετὰ Χαιρετισμῶν στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο καὶ ἡ μονολόγιστη εὐχή.