Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 25/11 16:08

plb 17

Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης


• Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την έρευνα για την επιλογή του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική! «Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας … », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

• Ρεπερτόριο

Ο «Βυζαντινός Χορός» ερμηνεύει από το Αναστασιματάριον του Π. Πελοποννησίου (1730-1777), τα κατ' ήχων Κεκραγάρια, στιχολογίες των Κεκραγαρίων, στιχηρά εσπέρια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου και δογματικά θεοτοκία και θα παρουσιάζονται εβδομαδιαίως από το 24ωρο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, Romfea.gr.

Η ερμηνεία προσεγγίζεται ως κατανυκτική, ήρεμη και εκκλησιαστική ανάλογη με το ύφος των παραδοσιακών μελών, αναδεικνύοντας τις μυσταγωγικές συνθέσεις του Π. Πελοποννησίου.

Τα μουσικά κείμενα βρίσκονται στον δεύτερο τόμο της «Μουσικής Βιβλιοθήκης» του 1869 [1] και θα δημοσιεύονται με σκοπό την μελέτη του φιλόμουσου ακροατηρίου.

Τα παραπάνω είδη ψαλμωδίας, κατά τον Χρύσανθο, ανήκουν στο νέο στιχηραρικό μέλος[2] και ψάλλονται στους ιερούς ναούς το Σαββάτο εσπέρας κατά την περίοδο της Παρακλητικής (Οκτώηχος) σε μια ανακυκλούμενη περίοδο οκτώ εβδομάδων που ξεκινά από την Κυριακή του Πάσχα.

Θεωρία του πλαγίου β΄ ήχου κατά τον Χρύσανθο εκ Μαδύτων [3]

• «Ενάρχεται δὲ τὸ μὲν ἀπήχημα τοῦ πλαγίου δευτέρου ἤχου ἀπὸ τοῦ πα, καὶ λήγει ἐπὶ τὸν πα μέν, ὅταν εἶναι νεχέανες· ἐπὶ τὸν δι δέ, ὅταν εἶναι νενανώ.

Αὐτὸς δὲ μεταβαίνων ἀπὸ μὲν τοῦ κυρίου του, ἐνάρχεται κατά τριτονίαν ἢ τετρατονίαν ἐπὶ τὸ βαρύ, καθώς καὶ ἀπὸ τοῦ πρώτου ἤχου τοῦ ἔχοντος Ισον τὸν κε' ἀπὸ δὲ τοῦ πλαγίου πρώτου, καί τοῦ τετάρτου κἂν λήγῃ εἰς τὸν βου, κατὰ τὸ αὐτὸ ίσον· ἀπὸ δὲ τοῦ τρίτου καὶ βαρέος, κατὰ διτονίαν ἐπὶ τὸ βαρύ· ἀπὸ δὲ τοῦ πλαγίου τετάρτου, κατὰ τόνον ἐπὶ τὸ ὀξύ.»

• «Κλίμακα δὲ ἔχει τὴν ἑξῆς χρωματικὴν πα – βου(ύφεση) – γα(δίεση) - δι, κε – ζω(ύφεση) – νη(δίεση) - Πα, ἥτις συντίθεται ἀπὸ δύο χρωματικὰ τετράχορδα ὅμοια.»

• «Καταλήξεις δὲ ποιεῖ ἀτελεῖς μὲν εἰς τὸν δι, ἐντελεῖς δὲ καὶ τελικάς, εἰς τὸν πα· ἐνίοτε ποιεῖ καὶ τελικὰς καταλήξεις εἰς τὸν δι, διότι καὶ ἀπηχεῖται πολλάκις καὶ μὲ τὸ νενανώ, καθὼς εἶναι τὰ νεκρώσιμον, ῞Αγιος ὁ Θεός· εἰς δὲ τὰ εἱρμολογικὰ ἀτελεῖς μὲν καὶ τελικὰς εἰς τὸν δι, ἐντελεῖς δὲ εἰς τὸν βου.»

• «Δεσπόζοντας δὲ φθόγγους κατὰ μὲν τὰ στιχηραρικὰ καὶ παπαδικὰ ἔχει τοὺς πα, δι, κε, ὅπου καὶ θέλει νὰ ἀκούηται καὶ ἡ δίεσις τοῦ γα, διὰ νὰ χρωματίζηται ἀπὸ αὐτὴν ὁ δι, κατὰ δὲ τὰ εἰρμολογικὰ ἔχει τοὺς δι, βου, ὅταν εἶναι καὶ ῎Ισον ὁ δι.»

• «Τὸ ἦθος τούτου τοῦ ἤχου σῴζει χαρακτήρα ἁρμόζονται εἰς ᾄσματα ἐπικήδεια, καὶ εἰς μελέτας ὑψηλὰς καὶ θείας. Οὕτως ἔχει εἰς τὰ στιχηρὰ καὶ παπαδικά.

Εἰς δὲ τὰ εἱρμολογικὰ σῴζει χαρακτῆρα ἡδονικόν, ὅπου δηλαδὴ πλεονάζει μὲν ἡ ποιότης τοῦ νεανές καὶ δὲν ἀκούεται ἡ τοῦ νενανώ. Εἶναι δὲ ἡ ἡδονή του διπλασία τῆς τοῦ δευτέρου, καθὼς γίνεται φανερὸν ἀπὸ τοὺς ἑξῆς στίχους:

«Ἕκτος μελῳδός, ἀλλ᾽ ὑπέρπρωτος πέλεις, Ὁ δεύτερος σὺ τῶν μελῶν δευτερεύων. Τὰς ἡδονὰς σὺ διπλοσυνθέτους φέρεις,Τοῦ δευτέρου πως δευτερεύων δευτέρως. Σὲ τὸν μελιχρόν, τὸν γλυκύν, τὸν τέττιγα, Τὸν ἐν πλαγίοις δεύτερον τὶς οὐ φιλεῖ;»

Η ηχογράφηση είναι ζωντανή και πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών.

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

• Αναστάσιος Μαυρογένης

• Χάρης Τρασάνης

• Ιωάννης Πλευρίτης

• Εμμανουήλ Καφάτος

• Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος

• Θεόφιλος Αρβανίτης

• Δημήτρης Τζωρτζάτος

• Κωνσταντίνος Ορφανός

• Ιωάννης Ορφανός

• Δημήτριος Σαραντόπουλος

• Δήμος – Μάριος Μωραϊτάκης
• Αναστάσιος Παυλίδης

• Φίλιππος Αθηναίος

• Μάριος Χαλδούπης

• Σπύρος Περιβολάρης
• Αντώνης Σαμαρτζής

Παραπομπές

[1]. ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΔΙΗΡΗΜΕΝΗ ΕΙΣ ΤΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ Απάσης της ενιαυσίου ακολουθίας ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ των ΑΡΧΑΙΩΝ επί της Βυζαντινής εποχής και μετ' αυτήν ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ. Μετά προσθήκης των μέχρι τούδε ανεξηγήτων, ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΚΑΙ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ Α. Θ. ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡ. ΣΥΝΟΔΟΥ. Παρά των ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Αναλώμασιν αυτών τε και των φιλομούσων ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. ΕΝ ΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟ ΤΟΥ Κ. Β. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΟΣ. 1869.
[2]. Θεωρητικό Χρυσάνθου, Έντυπο,1832. Βιβλίο Ε΄. Κεφ. Β΄. Παρ. 403. Πώς εμελίζοντο αι ψαλμωδίαι.
[3] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. ΙΑ΄ . Παρ. 355. Περί του Πλαγίου Δευτέρου ήχου.

Φωτογραφίες: Γεώργιος Κανάκης

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

plb 1

Εμφανίσεις: 182142
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: