Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 15/11 19:26

anastisamatarion 1

Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης


• Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την έρευνα για την επιλογή του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική! «Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας … », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

• Ρεπερτόριο

Ο «Βυζαντινός Χορός» ερμηνεύει από το Αναστασιματάριον του Π. Πελοποννησίου (1730-1777), τα κατ' ήχων Κεκραγάρια, στιχολογίες των Κεκραγαρίων, στιχηρά εσπέρια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου και δογματικά θεοτοκία και θα παρουσιάζονται εβδομαδιαίως από το 24ωρο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων, Romfea.gr.

Η ερμηνεία προσεγγίζεται ως κατανυκτική, ήρεμη και εκκλησιαστική ανάλογη με το ύφος των παραδοσιακών μελών, αναδεικνύοντας τις μυσταγωγικές συνθέσεις του Π. Πελοποννησίου.

Τα μουσικά κείμενα βρίσκονται στον δεύτερο τόμο της «Μουσικής Βιβλιοθήκης» του 1869 [1] και θα δημοσιεύονται με σκοπό την μελέτη του φιλόμουσου ακροατηρίου.

Τα παραπάνω είδη ψαλμωδίας, κατά τον Χρύσανθο, ανήκουν στο νέο στιχηραρικό μέλος[2] και ψάλλονται στους ιερούς ναούς το Σαββάτο εσπέρας κατά την περίοδο της Παρακλητικής (Οκτώηχος) σε μια ανακυκλούμενη περίοδο οκτώ εβδομάδων που ξεκινά από την Κυριακή του Πάσχα.

Θεωρία του πλαγίου α΄ ήχου κατά τον Χρύσανθο εκ Μαδύτων [3]

• «Απηχεῖται δὲ αὐτὸς ὁ ἦχος μὲ τὸ ανέανες, τὸ ὁποῖον, δεικνύει ἀνάβασιν καὶ κατάβασιν δύο τόνων, ἐλάσσονος καὶ ἐλαχίστου·Ἐνάρχεται δὲ τὸ μὲν ἀπήχημα του Πλαγίου πρώτου ἤχου ἀπὸ τον πα, καὶ λήγει εἰς τὸν πα.»

• «Κλίμακα δὲ μεταχειρίζεται αὐτὸς ὁ ἦχος τὴν διατονικὴν κατὰ τὸ Διαπασῶν σύστημα· καὶ ἐπειδή θέλει πολλάκις τόν ζω ύφεσιν, καὶ ἐξεταζόμενον τὸ ζω-κε διάστημα, εὑρίσκεται τεταρτημόριον του μείζονος τόνου, λαμβάνει μίαν κλίμακα, ἥτις εἶναι μικτὴ ἐκ διατονικού καὶ ἐναρμονίου γένους· οἷον, πα-βου-γα-δι, κε-Ζω (μονόγραμμη ύφεση) -νη-Πα.»

«Σημεῖον δὲ τῆς φθορᾶς του Πλαγίου πρώτου ἤχου, ὅταν μεταχειρίζεται ταύτην τὴν μικτὴν κλίμακα, εἶνα τὸ (ατζέμ) τὸ ὁποῖον τιθέμενον ἐπὶ του ζω, τὸν ζῃτεῖ ὕφεσιν· ὅταν ὅμως μεταχειρίζηται τὴν διατονικὴν κλίμακα, τότε τίθεται φθορά του πα επί του πᾶ.»

«καὶ καθώς ὁ μὲν τέταρτος ἀγαπᾷ τὴν ὕφεσιν επί του κε, ὁ δὲ πλάγιος του πρώτου τὴν ὕφεσιν του ζω.»

• «Καταλήξεις δὲ γίνονται κατὰ μὲν τὰ στιχηραρικὰ καὶ παπαδικὰ, ἀτελεῖς μὲν εἰς τους δι, κε ἐντελεῖς δὲ καὶ τελικαὶ, εἰς τὸν πα· κατὰ δὲ τὰ εἰρμολογικὰ, ἀτελεῖς μὲν εἰς τὸν νη· ἐντελεῖς δὲ εἰς τὸν κε, τελικαὶ δὲ εἰς τὸν πα, καὶ εἰς τὸν κε.

• «Δεσπόζοντας δὲ φθόγγους κατὰ μὲν τὰ στιχημαρικὰ καὶ παπαδικὰ ἔχει τους πα, δι, κε καὶ θέλει νὰ ἀκούηται καὶ ἡ ὕφεσις του ζω· κατὰ δὲ τὰ εἱρμολογικὰ, ἔχει τους κε, νη καὶ δὲν θέλει νὰ ἀκούηται τόσον ὁ ζω ὕφεσις, ἀλλὰ φυσικός·»

• «Τὸ ἦθος του Πλαγίου πρώτου ἤχου κλίνει μὲν εἰς τὸ φιλοίκτιρμον καὶ θρηνῶδες διὰ τὰ στιχηραρικὰ μέλη καὶ παπαδικά· κλίνει δὲ εἰς τὸ διεγερτικὸν καὶ χορευτικὸν διὰ τὰ εἱρμολογικὰ εἰς ταχεῖαν ἀγωγὴν χρόνου· εἰς δὲ βραδεῖαν, εἰς τὸ κεχῃνὸς καὶ χαῦνον.»

«Θρηνωδὸς εἶ σὺ, καὶ φιλοικτίρμων ἄγαν. ᾿Αλλ᾿ εἰς τὰ πολλὰ, καὶ χορεύεις εὐρύθμως. ῾Ο μουσικὸς νους, ὃν ἐγνώρισε τέχνη, Τὶς ἡ παρεκλίνουσα κλίσις πλαγίων; Πέμπτον σε τάξις, ἀλλὰ πρῶτον του μόνου, Ἔχει σε καὶ λέγει σε, Πρῶτε Πλαγίων.»

Η ηχογράφηση είναι ζωντανή και πραγματοποιήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου Αθηνών.

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

• Αναστάσιος Μαυρογένης
• Χάρης Τρασάνης
• Ιωάννης Πλευρίτης
• Εμμανουήλ Καφάτος
• Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος
• Θεόφιλος Αρβανίτης
• Δημήτρης Τζωρτζάτος
• Κωνσταντίνος Ορφανός
• Ιωάννης Ορφανός
• Δημήτριος Σαραντόπουλος
• Δήμος – Μάριος Μωραϊτάκης

Παραπομπές

[1]. ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΔΙΗΡΗΜΕΝΗ ΕΙΣ ΤΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ Απάσης της ενιαυσίου ακολουθίας ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ των ΑΡΧΑΙΩΝ επί της Βυζαντινής εποχής και μετ' αυτήν ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ. Μετά προσθήκης των μέχρι τούδε ανεξηγήτων, ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΚΑΙ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ Α. Θ. ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡ. ΣΥΝΟΔΟΥ. Παρά των ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Αναλώμασιν αυτών τε και των φιλομούσων ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. ΕΝ ΤΗ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ, ΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟ ΤΟΥ Κ. Β. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΟΣ. 1869.
[2]. Θεωρητικό Χρυσάνθου, Έντυπο,1832. Βιβλίο Ε΄. Κεφ. Β΄. Παρ. 403. Πώς εμελίζοντο αι ψαλμωδίαι.
[3] Θεωρητικό Χρυσάνθου Έντυπο, 1832. βιβλίο Δ΄. Κεφ. Ι΄ . Παρ. 348. Περί του Πλαγίου Πρώτου ήχου.

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

anastisamatarion 2

Εμφανίσεις: 187244
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: