Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης

• Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου των Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την επιμέλεια του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική!

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας ... », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

• Ρεπερτόριο

Μετά από άδεια που παρεχωρήθη από το Διοικητικό Συμβούλιο του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ» προς τον Χοράρχη του «Βυζαντινού Χορού» κ. Γεώργιο Δεμελή, ο «Βυζαντινός Χορός» ερμηνεύει τα "κατ' ήχον λειτουργικά" του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε. Βασιλείου Κ. Νικολαίδου από τη σειρά «ΆΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ Ε΄ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ» έκδοση του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ ΑΘΗΝΑΙ 2015».

Ως «Λειτουργικά» στην σύγχρονη ψαλτική ορολογία έχει επικρατήσει να λέγονται τα μέλη που εκφωνεί ο «λαός», δηλαδή οι ψάλτες (σε αμοιβαίο διάλογο με τους ιερείς), κατά την κορυφαία στιγμή που τελείται το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. [1]

Τα «Λειτουργικά» έχουν ειδικό θεματικό ενδιαφέρον γιατί έχουν ενιαία συνθετική βάση, καθώς μελοποιούνται όλα στον ίδιο ήχο, με ενιαίο ύφος, κοινό ηχόχρωμα και κοινές επίσης μελωδικές φράσεις. [2]

• Συμμετέχοντες

Ιδιαίτερη τιμή για τον «Βυζαντινό Χορό» αποτελεί η παρουσία και η συμμετοχή του Αρχιδιακόνου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών π. Ιωάννη Μπούτση στις εκφωνήσεις από την Μεγάλη Είσοδο εως το «Άξιον εστίν».

Ο π. Ιωάννης Μπούτσης μέσα απ' το φωνητικό του τάλαντο και την προσωπική του ερμηνευτική αντίληψη μας μεταφέρει στην συγκεκριμένη λειτουργική Ιερή στιγμή, κατά την οποία απαγγέλλονται εκφωνήσεις από τον Διάκονο και τον Ιερέα και ψάλλονται τα συγκεκριμένα μέλη.

• Το ύφος της Μ.τ.Χ.Ε. και το λεγόμενον Πατριαρχικόν ύφος κατά τον Κ. Α. Ψάχο (Μέρος Ζ΄) [3]

«Ύφος λοιπὸν τῆς Μεγάλης Εκκλησίας καθ᾽ ἡμᾶς εἶναι οὐχὶ ὁ τρόπος τοῦ ψάλλειν αὐθαιρέτως κατὰ τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιὸν τῆς φωνῆς, ἀλλ' ἡ ἀνεγνωρισμένῃ ἐκείνῃ ἀμεμπτος καὶ σοβαρὰ ἁπόδοσις τῆς μουσικῆς γραμμῆς τῆς ἡμετέρας ἐκκλ. μουσικῆς, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων κανόνων, θεωρητικῶν τε καὶ πρακτικῶν.»

Τὸ ὑφος τοῦτο βεβαίως δὲν κατήλθεν ἐξ οὐρανοῦ, ἀλλ' οὔτε καί ἐκ τῆς γῆς ἐφύτρωσεν. Προῆλθε καὶ διεμορ φώθη, ὑπὸ τῶν αριστέων ἐκ τῶν μελῳδῶν καί τῶν κλασικῶν μελοποιῶν, οίτινες ἀκριβῶς ἀπέβησαν τοιοῦτοι, διότι κατείχον τό ὕφος τὸ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς μουσικής τέχνης.

Καὶ οἱ ἀριστεῖς οὗτοι ἦσαν κατὰ καιροὺς οὐκ ὀλίγοι, οὐδὲ ἐξέλιπόν ποτε, οὔτε καὶ θὰ ἐκλίπωσιν. Ἐπεδὴ δὲ τοιούτους ἁκριβώς ἀριστεῖς ἀνέκαθεν ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία προσελάμβανεν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ναῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῷ Πατριαρχικῷ, ὡς ἀποκαλεῖται, ἐπεκράτησεν ἵνα καὶ τὸ ὕφος τοῦτο καλῆται πατριαρχικὸν, ὅπερ μετεδίδετο ἀπὸ τῶν Πρωτοψαλτῶν εἰς τοὺς διαδόχους αὐτῶν.

Ὁ μελετῶν τὴν ἱστορίαν τῆς ἡμετέρας μουσικῆς, πολλοὺς ἐκ τῶν ἀριστέων τούτων θὰ ἀπαντήσῃ, κατακοσμήσαντας τὸν Πατριαρχικὸν ναόν. Πράγματι δὲ ὁ ναὸς οὗτος ἔχρησίμευεν ἄλλοτε τοῦτ᾽ αὐτὸ διδασκαλεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον συνέρρεον οἱ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐκκλησίαις ψάλλοντες, ἐνωτιζόμενοι τὸ ἀληθὲς τῆς μουσικῆς ύφος, όπως καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ ὕφους τούτου ὑπαγορευομένην ἰδιάζουσαν ἐκείνην ἔμεμπτον ἃπὁδοσιν, ἥτις ἦτὸ καὶ τὸ ἰδιαίτερον τῶν διδασκάλων τούτων προσόν.»

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος

Ιωάννης Μουστάκας

Αναστάσιος Μαυρογέννης

Σπυρίδων Περιβολάρης

Αντώνιος Σαμαρτζής

Χάρης Τρασάνης

Μάριος Χαλδούπης

Φίλιππος Αθηναίος

Ιωάννης Ορφανός

Κωνσταντίνος Ορφανός

Δημήτριος Σαραντόπουλος

Αναστάσιος Παυλίδης

Αναστάσιος Παυλίδης

Εμμανουήλ Καφάτος

Δήμος - Μάριος Μωραϊτάκης

Αθανάσιος Λασπάς

Αλέξιος Κούβελος

Αργύριος Κούβελος

Παραπομπές

[1], [2] Από τη σειρά 7&8 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΩΝ/ΠΟΛΙΤΩΝ του 20ού αιώνα. Μέρος πρώτο. ΤΑ ΜΕΛΗ ΚΑΙ Η ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ. Σελ 13, 14. ΜΑΝΟΛΗΣ Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗΣ. Εκδόσεις ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ & ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ 2003.

[3] ΦΟΡΜΙΓΞ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1904. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΨΑΧΟΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΝ ΤΩΝ ΩΔΕΙΩ ΑΘΗΝΩΝ.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ