Καταγόταν από την Ανατολή και έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Λέοντος του Δ΄ (755 – 780 μ.Χ.)

Εξελέγη Επίσκοπος Νικομηδείας και διέπρεψε σε έργα φιλανθρωπίας και κοινωνικής πρόνοιας. Ανήγειρε ναούς, νοσοκομείο, γηροκομεία και πτωχοκομεία.

Μάλιστα δε, ο ίδιος διακονούσε και περιποιόταν τους πάσχοντας αδελφούς.

Όταν ο αυτοκράτορας Λέων ο Ε΄ εκκινήθηκε κατά των αγίων εικόνων, τότε ο Πατριάρχης Νικηφόρος ο Α΄ πήρε τον Επίσκοπο Θεοφύλακτο και άλλους Επισκόπους και ανέβηκαν στο παλάτι για να ελέγξουν και να μεταπείσουν τον εικονομάχο άρχοντα.

Ο αυτοκράτορας εξαγριώθηκε και τους κατεδίκασε όλους σε εξορία.

Ο Όσιος Θεοφύλακτος παρέμεινε εξόριστος επί 30 χρόνια όπου και εκοιμήθη το 840 μ.Χ.

Ακούστε το απολυτίκιο από τον Πρωτοπρεσβύτερο Γρηγόριο Καραλή Εφημέριο Ιερού Ναού Αγίου Βασιλείου Πειραιώς, Θεολόγο, Καθηγητή Βυζαντινής Μουσικής στο τμήμα «Βυζαντινή Μουσική – Ψαλτική Τέχνη» του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.