Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 18/03 23:02

oneirokritis ekklisia

Σπύρος Β. Μπαζίνας στην Romfea.gr

Νομικός, Πρώην Ανώτερο Στέλεχος της Νομικής Υπηρεσίας των Η.Ε., Βιέννη


Ο σεβασμός στον άνθρωπο και η εκτίμηση στον φιλόσοφο Στέλιο Ράμφο είναι δεδομένα. Στην ορθόδοξη πνευματική παράδοση εξάλλου, η αρνητική κριτική προσώπου (ακόμη κι αν είναι ορθή) είναι γνωστή ως η βαρύτατη αμαρτία της κατάκρισης.

Και είναι βαρύτατη αμαρτία γιατί παραβιάζει την εντολή του Κυρίου και οδηγεί τον κρίνοντα στην υποκρισία και την αυτοκαταδίκη κατά το: «Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε· εν ω γαρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, και εν ω μέτρω μετρείτε μετρηθήσεται υμίν. τι δε βλέπεις το κάρφος το εν τω οφθαλμώ του αδελφού σου, την δε εν τω σω οφθαλμώ δοκόν ου κατανοείς; ή πως ερείς τω αδελφώ σου, άφες εκβάλω το κάρφος από του οφθαλμού σου, και ιδού η δοκός εν τω οφθαλμώ σου; υποκριτά, έκβαλε πρώτον την δοκόν εκ του οφθαλμού σου, και τότε διαβλέψεις εκβαλείν το κάρφος εκ του οφθαλμού του αδελφού σου.» (Ματθ. 7, 1-5).

Όμως, ο Στέλιος Ράμφος στην συνέντευξη του που δημοσίευσε η «Ρομφαία» στις 17 Μαρτίου, λέει μεταξύ των άλλων και πράγματα που πρέπει να σχολιαστούν η να διευκρινισθούν. Διαφορετικά δημιουργούνται αδίκως λάθος εντυπώσεις. Το παρόν σχόλιο είναι μια, κατ’ ανάγκην ατελής, απόπειρα διευκρινίσεως κάποιων πραγμάτων. Ελπίζω να μη χρειάζεται και αυτό περαιτέρω διευκρινίσεις!

Πρώτα-πρώτα, η αναφορά του Ράμφου που είναι και στον τίτλο της συνέντευξης, δηλαδή η φράση: «Χθες η Εκκλησία κατάλαβε ότι είναι ΝΠΔΔ» περιέχει ένα σύνηθες και βασικό εννοιολογικό λάθος η, σωστότερα, μια συνηθισμένη και συγγνωστή ανακρίβεια. Η Εκκλησία, ως το Θεανθρώπινο Πρόσωπο του Χριστού κατά την ορθόδοξη εκκλησιολογία, δεν είναι και δεν μπορεί να κατάλαβε χθες ότι είναι ΝΠΔΔ! Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα μια τέτοια φράση, αν δεν εξηγηθεί ότι αναφέρεται στα μέλη της Εκκλησίας της Ελλάδος και πάλι αν δεν διευκρινισθεί αν αναφέρεται σε όλο τον κλήρο και τον λαό η μόνο σε μέρος του κλήρου (π.χ. τα μέλη της Ιεράς Συνόδου).

Αυτό το τελευταίο θα ήταν και το πιο ακριβές. Πάντως, το σχόλιο αυτό γίνεται και για ένα ακόμη λόγο. Η κατανόηση αυτής της διαφορετικής εκκλησιολογίας (που την γνώριζαν καλά ακόμη και οι απλοί άνθρωποι στην αγορά της Κωνσταντινούπολης, και την αγνοούμε εμείς οι «μορφωμένοι») είναι απαραίτητη σήμερα, όχι μόνο για να μιλήσουμε σωστά για την Εκκλησία και να μην συγχέουμε την ουσία με τον νομικό τύπο, αλλά και για να κατανοήσουμε ότι η Εκκλησία ως το Σώμα του Θεανθρώπου Χριστού δεν διαιρείται, είναι μία («Μία υπάρχει και εν τώ αδη αχώριστος και εν τάφω και εν τη 0πΕδέμ Θεότης Χριστού συν Πατρί και Πνεύματι»). Δεν μπορεί να υπάρχουν πολλές εκκλησίες, ούτε και να μιλάμε για την ένωση των εκκλησιών.

Η Εκκλησία, ως τα ανθρώπινα μέλη της (κυρίως τα μέλη της Ιερά Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος η μόνο κάποια από αυτά), βεβαίως μπορεί να κατάλαβε χθες ότι είναι ΝΠΔΔ στην Ελλάδα (γιατί η Εκκλησία δεν έχει την ίδια νομική προσωπικότητα σε όλο τον κόσμο). Αλλά τι σημαίνει αυτό; Ότι πριν η «Εκκλησία» (έστω μόνο στην Ελλάδα) παρανομούσε παντού και πάντα γιατί δεν τηρούσε τους κανόνες δικαίου που αφορούν τα ΝΠΔΔ (στην Ελλάδα); Δεν νομίζω ότι ο Ράμφος μπορεί να εννοεί αυτό. Μάλλον εννοεί ότι η εκτελεστική εξουσία μπορεί να ορίσει τους κανόνες λειτουργίας ενός ΝΠΔΔ. Μα ποιος το αμφισβητεί αυτό; Απλά δεν πρέπει να συγχέουμε τον νομικό τύπο της ανθρώπινης πλευράς της Εκκλησίας με την ουσία, την πίστη. Στο πλαίσιο του νόμου, η Εκκλησία δικαιούται να ρυθμίζει μόνη της τον τρόπο της έκφρασης της πίστης. 

Στις δημοκρατικές χώρες, τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας πήραν τις απαραίτητες αποφάσεις για την πανδημία και η διοίκηση της Εκκλησίας αποφάσισε τον περιορισμό, και όχι την απαγόρευση, των λειτουργιών. Για παράδειγμα, η Εγκύκλιος της Συνόδου των εν Αυστρία Ορθοδόξων Επισκόπων καταλήγει ως εξής: «Ἡ Θ. Λειτουργία θὰ τελεῖται σὲ χώρους ἐλεγμένους μὲ τήρηση τῶν κανόνων ὑγιεινῆς καὶ προληπτικῆς προστασίας.

Παρακαλοῦνται ὅθεν οἱ ἀσθενεῖς καὶ τὰ πρόσωπα ὁμάδων ὑψηλοῦ κινδύνου νὰ ἀπέχουν παντελῶς ἀπὸ τὶς λειτουργικὲς εὐκαιρίες κατὰ τὶς προσεχεῖς ἑβδομάδες». Και οι ευπαθείς ομάδες καλούνται να ακολουθούν το παράγγελμα: «παραμένομεν κατ’ οίκον και δρώμεν προσευχόμενοι», πράγμα που είναι, πνευματικά, και όχι μόνο, εξαιρετικά χρήσιμο, όπως παρατηρεί και ο Ράμφος.

Δυστυχώς, όμως φαίνεται ότι στην Ελλάδα έχουμε ένα ιδιόρρυθμο δημοκρατικό πολίτευμα και δεν κατανοούμε σωστά ούτε καν τους διακριτούς ρόλους συναλληλίας Πολιτείας και Εκκλησίας. Η εξουσία έχει συγκεντρωθεί στο πρόσωπο του εκάστοτε Πρωθυπουργού που ελέγχει και την πλειοψηφία στην Βουλή, ουσιαστικά με την ψήφο του 20% του λαού (που γίνεται 40% με την άνω του 50% αποχή που βεβαίως απονομιμοποιεί και το πολίτευμα).

O εκάστοτε Πρωθυπουργός διορίζει ουσιαστικά ακόμη τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος έχει μόνο συμβολικές αρμοδιότητες. Και με τον έλεγχο της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, ο εκάστοτε Πρωθυπουργός έχει να αντιμετωπίσει και τον πειρασμό της διαπλοκής με την δικαστική εξουσία, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες καταθέσεις δικαστικών λειτουργών στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, αλλά και της υπέρβασης των αρμοδιοτήτων του στις σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας. Όμως, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε επιβάλλουν ενότητα και δεν επιτρέπουν λάθη.   

Περαιτέρω, ο Ράμφος αναφέρεται συχνά, όχι μόνο σε αυτή την συνέντευξη του, στο ότι οι Έλληνες είναι παιδιά με την έννοια ότι είναι πολιτικά και κοινωνικά ανώριμοι. Συμφωνώ με αυτό εν μέρει. Μας λείπουν οι αρετές που χρειάζονται για να δημιουργήσουμε μία ευνομούμενη πολιτεία,  κοινωνία και θεσμούς στα πλαίσια ενός συγκεντρωτικού δυτικοευρωπαϊκού κράτους (π.χ. στοιχειώδη αντικειμενικότητα, απουσία φατριασμού, υπακοή στους νόμους, κλπ.).

Προφανώς, όμως δεν μας λείπουν οι αρετές που χρειάζονται για να ζήσουμε και να προοδεύσουμε σε ένα τέτοιο κράτος στο εξωτερικό. Αυτό κάνουμε, για παράδειγμα, οι Έλληνες της Αυστρίας εδώ και τρεις αιώνες.  Όπως δεν μας έλειπαν ιστορικά οι αρετές αυτές στα πλαίσια μιας πόλης-κράτους η ενός υπερεθνικού κράτους.

Αβίαστα λοιπόν βγαίνει το συμπέρασμα ότι στην επιδίωξη να δημιουργήσουμε ένα συγκεντρωτικό δυτικοευρωπαϊκό κράτος δεν αρμενίζουμε μόνο στραβά αλλά και είναι και ο γιαλός στραβός (με την έννοια ότι δεν μας ταιριάζει). Και διακόσια χρόνια από την επανάσταση του 1821 είναι καιρός να το καταλάβουμε και να αλλάξουμε πορεία. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε πλέον με την Τουρκία, το μεταναστευτικό και την πανδημία είναι ίσως ευκαιρίες για αυτή συσπείρωση των εθνικών δυνάμεων, ενότητα, αρμονική συνεργασία όλων και βεβαίως της Πολιτείας και της Εκκλησίας, και επαναπροσδιορισμό των εθνικών προτεραιοτήτων. 

Και το «Έλληνες αεί παίδες», που ο Αιγύπτιος ιερέας είπε στον Σόλωνα, εξηγήθηκε από τον ίδιον ως εξής: «Νέοι εστέ τάς ψυχάς πάντες. Ουδεμίαν γάρ εν αυταίς έχετε δι’ αρχαίαν ακοήν παλαιάν δόξαν ουδέ μάθημα χρόνω πολιόν ουδέν» (δηλαδή «Νέοι είστε στις ψυχές σας όλοι.

Γιατί δεν έχετε πεποιθήσεις ριζωμένες σε κληρονομικές δοξασίες ούτε γνώσεις γερασμένες»). Και αυτό συμπληρώθηκε από τον ίδιο τον Χριστό όταν είπε όταν τον πλησίασαν οι Έλληνες: «ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου» (Ιωα. 12, 23) και πάντως όταν είπε: «ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· ἄφετε τὰ παιδία καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ ἐλθεῖν πρός με· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 19, 14). Είναι καλό δηλαδή να είμαστε η να γίνουμε πνευματικά παιδιά! Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. 

Κι ένα τελευταίο σχόλιο. Αναφέρει ο Ράμφος ότι το πρόβλημα στην αντίδραση της Εκκλησίας (υποθέτω ότι εννοεί τα μέλη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος η κάποια από αυτά) είναι ότι: «δεν ήθελε να βάλει τον χρόνο στην αναζήτηση του θείου». Και εξηγεί ότι: «Για πρώτη φορά στην Ανατολική Εκκλησία θα βάλουν μέσα στο παιχνίδι τον χρόνο με τη μορφή της ευθύνης. Με την έννοια της εσωτερικής στρατεύσεως για το κοινό καλό».

Τι σημαίνει αυτό; Δεν ίδρυσε το νεοελληνικό Κράτος η Εκκλησία όπως την εννοεί ο Ράμφος, δηλαδή κλήρος και λαός; Δεν στήριξε και στηρίζει η Εκκλησία το Κράτος και τον λαό και σήμερα και πάντα; Δεν ζει η Εκκλησία στο ΝΥΝ και αεί αλλά και στο σήμερα με ευθύνη, αφού όλα στην Εκκλησία γίνονται σε ενεστώτα χρόνο κατά το «σήμερον κρεμάται επί ξύλου»; Την φιλανθρωπία και την αλληλεγγύη την εισήγαγαν στην ιστορία οι επικριτές της Εκκλησίας η η ίδια η Εκκλησία;

Δεν είναι τουλάχιστον απορίας άξιο ότι σήμερα όλοι μιλούν για φιλανθρωπία και αλληλεγγύη, χωρίς όμως να αναφέρονται στην Εκκλησία; Είναι αυτό για το οποίο μιλούν είναι φιλανθρωπία η εκμετάλλευση του ανθρώπου για να εξυπηρετηθούν ιδεολογίες και συμφέροντα;

Όλα αυτά τα σχόλια μπορεί να είναι μόνο εννοιολογικές διευκρινίσεις και ερωτήματα, με σεβασμό στον άνθρωπο κι εκτίμηση στον φιλόσοφο Ράμφο. Είναι όμως απαραίτητα για να αποφεύγονται παρεξηγήσεις και πάντως να αποδίδονται τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και για να είμαστε «αεί παίδες», με την ιστορική σημασία του όρου, γιατί «τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν»! 

Εμφανίσεις: 301027
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: