Ἰδιόμελον ἀποστίχων ἑσπέρας Κυριακῆς Β΄ Νηστειῶν Χαλινοὺς ἀποπτύσας τοὺς πατρικούς.../ χφ. Στιχηράριο ιϛ΄αἰ. (Ε.Β.Ε. 908)

Ὁ Βυζαντινὸς Χορὸς τοῦ Ἱδρύματος Μουσικῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν, μὲ χοράρχη τὸν Πρωτοψάλτη καὶ Δάσκαλο τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης Κωνσταντῖνο Ἀγγελίδη ἑρμηνεῦει τὰ εἰς τὸν Στίχον Ἰδιόμελα τῶν Κατανυκτικῶν Ἑσπερινῶν καὶ τῆς Κυριακῆς τῆς Ἀπόκρεω, ἐξηγηθέντα ἐκ τοῦ παλαιοῦ Στιχηραρίου ὑπὸ Χουρμουζίου, Χαρτοφύλακος τῆς Μ.τ.Χ.Ε. (Ε.Β.Ε./Μ.Π.Τ. 715).

Χαλινοὺς ἀποπτύσας τοὺς πατρικούς, ἰδιόμελον ἀποστίχων Γ΄ Κατανυκτικοῦ Ἑσπερινοῦ τὸ ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς Β΄ Νηστειῶν, ἦχος πλ. δ΄.

Τὸ παλαιὸ στιχηράριο διασώζει μελωδίες αἰώνων, ἰκανὲς κατὰ τὴν ἐκφορὰ νὰ μυσταγωγοῦν σὲ μιὰν ἔνθεη στάση. Μὲ τέτοια ἔντεχνα καλλοφωνικὰ ἰδιόμελα τροπάρια μετουσιώνεται ὁ χρόνος τῶν ἀκολουθιῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τῶν λεγομένων «κατανυκτικῶν» ἑσπερινῶν (διότι σὲ αὐτοὺς ψάλλονται εἰδικὰ τροπάρια «κατανυκτικὰ» ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Τριῳδίου).

Τὰ ἰδιόμελα τῆς ἀποστίχου διακρίνονται γιὰ τὴν ἁπλότητά τους, τὴν ὁποῖα ἐξασφαλίζει καὶ ἡ σαφὴς ἐπαναληψιμότητα στὴν δομή τους, προφανέστερη τῶν μεταγενεστέρων καλλοφωνικῶν ἐπεξεργασιῶν τους στὰ ἐπώνυμα στιχηράρια.

Οἱ τονισμοὶ τῶν ἰδιομέλων ἑρμηνεύονται χορωδιακῶς, κατὰ τὸ ἐκκλησιαστικῶς δέον, συνοδίᾳ ἁπλοῦ καὶ οἰκονομημένου ἰσοκρατήματος, ἐνδεικτικοῦ τοῦ ἑκάστοτε κλαδικοῦ ἤχου καὶ οἱουδήποτε ἐνδιαμέσως τυχὸν ἀναδεικνυομένου ἤχου πέραν τοῦ ἀρχικῶς ἐπιγραφομένου.

Γεώργιος Β. Σάββας

Πρωτοψάλτης / Διδάκτωρ Μουσικολογίας Πανεπιστημίου Λονδίνου
Μάρτιος 2024

Στὸν Βυζαντινὸ Χορὸ τοῦ Ἱδρύματος Μουσικῆς τῆς ἹερᾶςἈρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν συμμετέχουν, μὲ ἀλφαβητικὴ σειρὰ:

Ἀβραὰμ Ἐμμανουήλ, Βλαχοθανάσης Χρῆστος, ΓκούντηςΕὐάγγελος, Γραμματῆς π. Γεώργιος, Δηματᾶς Κωνσταντῖνος, Δροσινὸς π. Ἀθανάσιος, Εὐαγγελίου Χρυσοβαλάντης, Θεοδωρόπουλος Ἐμμανουήλ, Θεοδώρου π. Χρυσοβαλάντης, Καλλιακμάνης Δημήτριος, Καραγιάμπας Δημήτριος, Κασιμάτης Σπύρος, Καψαχάτης Πανταζῆς, ΚούγιαςἈθανάσιος, Κρασσᾶς Δημήτριος, Λαζαρόπουλος Γεώργιος, Μακρόπουλος Νικόλαος, Μανιάτης Δημήτριος, ΜανιάτηςΘεόδωρος, Μαντζουράνης Νικόλαος, ΜουτάφηςΚωνσταντῖνος, Μποτονάκης Ἀλέξανδρος, Νέντας Δημήτριος, Νικολαΐδης Κοσμᾶς, Οἰκονόμου Φώτιος, ΠετρόπουλοςΠαναγιώτης, Πηλιχὸς Σταῦρος, Ροῦσσος Διονύσιος, ΣάββαςΓεώργιος, Σπαθάρης Δημήτριος, Σταμούλης Ἀθανάσιος, Τερζάκης Ἰωάννης, Τριανταφύλλου Θεοφάνης, Τριανταφύλλου Νικόλαος, Τσέμπογλου Συμεών, Χαβάτζας Ἐλευθέριος, Χάλαρης Ἀντώνιος, Χάλαρης Κοσμᾶς, Χατζησταυρίδης Ἐμμανουήλ, Ψυχάρης Βασίλειος