Η εορτή των Αγίων Θεοφανείων μέσα από τη σοφία των Πατέρων

Γραφείο ρεπορτάζ: Romfea.gr
Ὁ Χριστός, ἂν καὶ δὲν εἶχε ἀνάγκη νὰ καθαριστεῖ μὲ τὸ Βάπτισμα, γιατί ποιὰ ἀνάγκη ἔχει ἡ αὐτοκάθαρση νὰ καθαριστεῖ; Παρ’ ὅλα αὐτά, αὐτὸς καθαρίζεται καὶ βαπτίζεται σήμερα γιὰ χάρη τοῦ Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος ἔπεσε στὴ λάσπη τῆς ἁμαρτίας, καὶ γι’ αὐτὸ χρειαζόταν νὰ καθαριστεῖ ἀπὸ αὐτήν.
Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου
Ὁ Θεὸς ἔδωσε στὸν Ἀδὰμ «τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος ἔννοιαν καὶ γνῶσιν», ἔτσι ὥστε μὲ τὴν δύναμη τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ «ἀγάλληται καὶ συνομιλεῖ τῷ θείῳ», δηλαδὴ νὰ χαίρεται καὶ νὰ συνομιλεῖ μὲ τὸν Θεόν. Ἔχων δὲ τὴν ψυχὴν του καθαρὰν καὶ ἀμόλυντον ἀπὸ κάθε ἁμαρτία «κατετρύφα αὐτῆς κατὰ πρόσωπον τῆς θείας ἐμφανείας», δηλαδὴ ἀπολάμβανε τὴν παρουσίαν τοῦ Θεοῦ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον.
Ἁγίου Ἀθανασίου
«Σήμερον Ἰὀρδάνης ἀνεστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, ἰδὼν τὸν Δεσπότην»
Ἁγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου PG 49, 366
«Καὶ Ἰησοῦς μὲν ἀναβαίνει ἐκ τοῦ ὕδατος· συναναβαίνει δὲ αὐτῷ ὁ κόσμος». Φανερώνοντας, ὅτι ἡ δική Του ἀνάβασις γίνεται ἀρχὴ τῆς δικῆς μας ἀναπλάσεως καὶ σωτηρίας. «Ἐγὼ εἶμαι τὸ Φῶς τοῦ κόσμου (καθὼς λέγει ὁ Χριστός). Ἔφθασε ὁ καιρὸς τῆς ἀναγεννήσεως, ποῦ μᾶς ἦλθε ἀπὸ τὸν Οὐρανό, ἀς ἀναγεννηθοῦμε. Ἔφθασε ὁ καιρὸς γιὰ τὴν ἀναδημιουργία μας, ἂς ξαναγίνουμε, ὅπως ὁ πρωτόπλαστος Ἀδάμ, μακρυὰ ἀπό την ἁμαρτία.
Ἁγίου Γρηγορίου Θεολόγου (Λόγος ΛΘʹ, Εἰς τὰ ἅγια Φῶτα).
Ὁ Χριστὸς ἐβαπτίσθη, γιὰ νὰ καθαρίσει ὅλη τὴν ἀνθρώπινη φύση, νὰ συντρίψει τὴ δύναμη τῶν δαιμόνων καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τους. Νὰ ἀγιάσει τὸν Βαπτιστή, ἀφοῦ δὲν ἠγίασε ὁ Πρόδρομος τὸν Χριστόν, ἀλλὰ ὁ Χριστὸς τὸν Πρόδρομον, ὅταν ὁ τελευταῖος ἔβαλε τὸ χέρι του ἐπάνω στὸ κεφάλι τοῦ Χριστοῦ. Νὰ τηρήσει τὸν νόμο, νὰ ἀποκαλύψει τὸ μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἀφοῦ τὴν ὥρα ἐκείνη ἔχομε τὴ φανέρωσή Της, να πλύνει τὴν ἁμαρτία, νά θάψει τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο μέσα στὸ νερό. Νὰ γίνει τὸ πρότυπό μας. Νὰ μᾶς ὑποδείξει δηλαδή ὅτι πρέπει καὶ ἐμεῖς νὰ βαπτιζόμαστε, βάπτισμα ὅμως μὲ νερὸ καὶ Πνεῦμα Ἅγιον. Νὰ ἀνανεώσουμε τὴν σχέση μας μὲ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία Του.
Ἁγίου Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Ἀποδυόμεθα μέν τό παλαιόν ἱμάτιον (τόν παλαιόν ἄνθρωπον τῆς ἁμαρτίας), τό ὑπό τοῦ πλήθους τῶν ἡμαρτημένων (τῶν ἁμαρτιῶν) καταρρυπωθέν, ἐνδυόμεθα δέ τό καινόν (τόν νέον φωτεινόν χιτῶνα τοῦ Βαπτίσματος) καί πάσης κηλῖδος (ἀκαθαρσίας) ἀπηλλαγμένον. Αὐτόν τόν Χριστόν ἐνδυόμεθα» (Γαλ. γ’ 27) (Ε.Π.Ε. 30, 368).
Ἁγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου
«Βαπτίσθηκε ὁ Χριστός, ὄχι γιὰ νὰ συγχωρεθοῦν οἱ ἁμαρτίες Του (διότι ἦταν ἀναμάρτητος) ἀλλά, βαπτίσθηκε ἐνῶ ἦταν ἀναμάρτητος, γιὰ νὰ δώσει θεία χάρη καὶ ἀξία στοὺς βαπτιζομένους».
Ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολύμων
«Ἡ περιστερὰ εἶναι «ἥμερο ζῷο καὶ καθαρό. Ἐπειδὴ λοιπὸν καὶ τὸ Πνεῦμα εἶναι Πνεῦμα πραότητας, γι’ αὐτὸ φανερώνεται καὶ σ’ αὐτό». Καὶ ὁ Μεσσίας εἶναι πρᾶος καὶ ταπεινὸς στὴν καρδιὰ (Ματθ. ια’ 29, κα’ 5) καὶ συνιστᾶ τὴν πραότητα στοὺς διακόνους του (Ματθ. ι΄ 16) καὶ γιὰ τοὺς πράους ἐπιφυλάσσει ὡς κληρονομιὰ τὴ γῆ (Ματθ. ε’ 5). Δὲν κατεβαίνει τὸ Πνεῦμα μὲ τὴ μορφὴ ἀετοῦ, πού, ἂν καὶ εἶναι ὁ βασιλιὰς τῶν πτηνῶν, εἶναι ὅμως σαρκοφάγο πτηνό, ἀλλὰ κατεβαίνει μὲ τὴ μορφὴ περιστερᾶς, τῆς ὁποίας κανένα ἄλλο πτηνὸ δὲν εἶναι περισσότερο ἄκακο καὶ ἀβλαβές. Ἡ περιστερὰ ἦταν τὸ μόνο ἀπὸ τὰ πτηνὰ ποὺ προσφερόταν ὡς θυσία (Λευιτ. α΄ 14) καὶ ὁ Χριστὸς διὰ τοῦ αἰωνίου Πνεύματος, πρόσφερε τὸν ἑαυτὸ Του ἄμεμπτη θυσία στὸν Θεό. Ἡ περιστερὰ ἀκόμη ἦταν τὸ ἔμβλημα τῆς καθαρότητας. Καὶ ἡ ἐμφάνισή της ἐδῶ συμφωνεῖ πρὸς τὴ γλυκύτητα καὶ τὸν εἰρηνικὸ χαρακτῆρα τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ».
Ἁγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου
«Εἶδες, ἀγαπητέ, πόσα καὶ τί μεγάλα ἀγαθὰ θὰ ζημιωνόμασταν, ἐὰν ὁ Κύριος συμφωνοῦσε μὲ τὴν παράκληση τοῦ Ἰωάννη καὶ δὲν βαπτιζόταν; Διότι ἦταν κλεισμένοι οἱ οὐρανοί, πρὶν ἀπ’ αὐτὸ τὸ γεγονός, καὶ ἀδιάβατη ἦταν ἡ οὐράνια χώρα. Στὰ κάτω κατεβαίναμε, στὰ ἐπάνω ὅμως δὲν ἀνεβαίναμε. Καὶ μόνο ὁ Δεσπότης βαπτίσθηκε καὶ «ἔκανε καινούργιο τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο» (Πρβλ. Κολ. γ’ 9) καὶ τὴν ἐξουσία τῆς υἱοθεσίας τοῦ ἐμπιστεύθηκε καὶ πάλι. « Κι ‘ ἀμέσως ἄνοιξαν σ’ αὐτὸν οἱ οὐρανοί». Ἔγινε συμφιλίωση τῶν ὁρατῶν μὲ τὰ ἀόρατα, γέμισαν μὲ χαρὰ τὰ οὐράνια τάγματα, θεραπεύθηκαν τὰ ἐπίγεια νοσήματα, ἔγιναν γνωστὰ τὰ ἀπόρρητα πράγματα, συμφιλιώθηκαν τὰ ἐχθρικά.
Ἁγίου Ἱππολύτου Ρώμης
Ὤ, Κύριε μας! Σὲ προσκυνοῦμε ἐσένα καὶ τὸν Πρόδρομό Σου καὶ Σὲ εὐχαριστοῦμε ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς μας γιά τὸ ὅτι μᾶς ἔμαθες νά σεβόμαστε καὶ νά τιμᾶμε «πᾶσαν δικαιοσύνην» καὶ νά μισοῦμε τὴν ὁποιαδήποτε ἀδικία, διότι ἐκείνη προέρχεται ἀπὸ τὸν διάβολο. Κάθε δικαιοσύνη, ἄκομα καὶ ἡ πιὸ ἀσήμαντη δίκαιη πράξη, εἶναι εὐλογημένη ἀπὸ τὸν Θεό. Ἔλαβες τὸ βάπτισμα ἀπὸ τὸν Ἰωάννη στόν Ἰορδάνη ποταμὸ γιά τὴν ἄφεση ἁμαρτιῶν διότι ἤθελες νά ἐκπληρώσεις ὅ,τι προβλέπει τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ. Ἡ κατάδυση στά νερὰ τοῦ Ἰορδάνη ἀποτελοῦσε σφράγισμα τῆς μετανοίας γι’ αὐτούς πού ἔρχονταν νά βαπτιστοῦν. Διότι γιά τὴν ὁλόκαρδη μετάνοια, αὐτός πού δεχόταν τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννη, λάμβανε ἀπὸ τὸν Θεὸ τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν του.
Ἁγίου Λουκᾶ, Ἀρχιεπ. Κριμαίας
Τί δὲ εἶναι τὸ φτυάρι; Ἡ κάθαρση. Τί εἶναι δὲ τὸ πῦρ; Τὸ κάψιμο κάθε ἀνόητου πράγματος καὶ ἡ ἀναζωπύρωση τοῦ πνεύματος. Τί εἶναι δὲ ἡ ἀξίνα; Τὸ κόψιμο τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία, ἀφοῦ ἔχει γεμίσει μὲ ἀκαθαρσίες, ἔχει καταστεῖ ἀθεράπευτη. Τί εἶναι δὲ τὸ μαχαῖρι; Ἡ τομὴ τὴν ὁποία κάνει ὁ Λόγος καὶ ἡ ὁποία ξεχωρίζει τὸ κακὸ ἀπὸ τὸ καλὸ καὶ τὸν πιστὸ ἀπὸ τὸν ἄπιστο καὶ ἡ ὁποία κάνει τὸν υἱὸ καὶ τὴ θυγατέρα καὶ τὴν νύμφη νὰ ἐπαναστατοῦν κατὰ τοῦ πατέρα καὶ τῆς μητέρας καὶ τῆς πεθερᾶς, καὶ τὰ νέα καὶ πρόσφατα (νὰ ἐπαναστατοῦν) κατὰ τῶν παλαιῶν τὰ ὁποία εἶναι σκιώδη.
Τί εἶναι δὲ τὸ κορδόνι τοῦ ὑποδήματος, ποὺ δὲ μπορεῖς νὰ λύσεις σὺ ποὺ βαπτίζεις τὸν Ἰησοῦ, ποὺ ἔζησες στὴν ἔρημο μὲ νηστεία, ὁ νέος Ἠλίας, ὁ ὁποῖος εἶσαι κάτι ἀνώτερο καὶ ἀπὸ προφήτη, ἀφοῦ εἶδες καὶ ἐκεῖνον ποὺ εἶχες προφητεύσει καὶ ποῦ συνδέεις τὴν Πάλαια μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη;
Τί εἶναι αὐτό; Ἐνδεχομένως ὁ λόγος γιὰ τὴν ἔλευση στὴ γῆ καὶ περὶ τῆς σαρκός, τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ἐλάχιστο ἀκόμη τμῆμα εἶναι ἀδύνατο νὰ γίνει κατανοητό, ὄχι μόνον σ’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀκόμη σαρκικὸ φρόνημα καὶ εἶναι ἀκόμη νήπια στὸ Χριστιανισμό, ἀλλὰ καὶ σ’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διαθέτουν τὸ Πνεῦμα τοῦ Ἰωάννη.
Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος ΛΘ΄, «Εἰς τὰ Ἅγια Φῶτα», ΕΠΕ, τ. 5ος




