«Ὤ μακαρίων χειρῶν, ὤ τριχῶν καί χειλέων,
τῶν τῆς σώφρονος Πόρνης!»
(Τριώδιο τοῦ Ἀποδείπνου Η΄ὠδή)

Ἀσφαλῶς κανείς δέ θά φανταζόταν πώς μέσα στήν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν ἔχει θέση ἡ ἱστορία μιᾶς πόρνης, πού τόσο τιμήθηκε, ὥστε ἡ Μεγάλη Τετάρτη νά τή μνημονεύει καί νά ὑμνεῖ τή μεταστροφή της.

Καί σήμερα ἀκόμη, σέ ἐποχή ἀχαλίνωτου ἐρωτισμοῦ, κανείς δέν ὑπολήπτεται μιά πόρνη, ἕναν ἁμαρτωλό. Οἱ πάντες βλέπουν ἕνα κομμάτι σάρκας μέσα ἀπό τή διόπτρα τῆς ἡδονῆς κι ὄχι ἕνα ἀνεπανάληπτο πρόσωπο μέσα ἀπό τήν ὀδύνη τῆς χριστιανικῆς ἀγάπης.

Τό μήνυμα ἑπομένως τῆς Μ. Τετάρτης ἀνατρέπει ἐπαναστατικά αὐτήν τή νοοτροπία, δείχνοντας τό ἀβυσσαλέο βάθος τῆς ἔμψυχης θείας εἰκόνας, τοῦ κάθε ἀνθρώπου.

Μετά τήν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου, στή Βηθανία, ἀνάμεσα σέ εὐϋπόληπτα μέλη τῆς ἰουδαϊκῆς κοινωνίας, ὁ Ἰησοῦς δέχεται ἀπό τήν πόρνη μιά ἐκδήλωση πολλῆς ἀγάπης, συνοδευομένης μέ ἀποφασιστική συναίσθηση τῆς θέσεως καί τῶν αἰτημάτων της.

Ἡ ὑμνολογία ἀναλύει τίς προθέσεις καί τούς ψυχικούς κραδασμούς πού ὡρίμασαν μέσα της τήν ἀπόφαση γιά μετάνοια: Μή με τήν πόρνην ἀπορρίψης ὁ Τεχθείς ἐκ παρθένου̇ μή μου τά δάκρυα παρίδῃς ἡ Χαρά τῶν ἀγγέλων (βλ. Λουκ. ΙΕ΄, 10:λέγω ὑμῖν, χαρά γίνεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ ἐπί ἑνί ἁμαρτωλῳ μετανοοῦντι̇ ὁ Κύριος ἐμπνέει στά φιλάνθρωπα ἀγγελικά τάγματα τού τή χαρά)̇ ἐκ βυθοῦ θανοῦσαν ἐξανάστησον ὁ τόν Λάζαρον ἐγείρας ἐκ τάφου τετραήμερον.

Ἔνιωθε ἡ πόρνη πώς ὁ ἀναστήσας τόν τεταρταῖο νεκρό δέν ἦταν κάποιος συνηθισμένος ἄνθρωπος. Προαισθανόταν τήν εὐσπλαχνία Του.

Καί ἀποτόλμησε τό ἔργο τῆς εὐλογημένης ἀναίδειάς της. Μάλιστα, θέλοντας αὐτό ἀκριβῶς πού ἤθελε ὁ φιλάνθρωπος Θεάνθρωπος,δηλ. τή σωτηρία της, προφήτευσε μέ τήν πράξη της τή θυσία Του, διά τῆς ὀποίας χαρίσθηκε στήν πορνεύουσα πνευματικά ἀνθρωπότητα ἡ λύτρωση καί ἡ σωτηρία.

Ἡ νέα ζωή πού φανέρωνε ἡ Αὐτοζωή καί ἡ βιωμένη μετάνοια μιᾶς ἀπογόνου τῆς πρώτης Εὔας συμπλέκονται, χάρη στή συγκατάβαση τοῦ Κυρίου καί τήν ἀγάπη τῆς ἁμαρτωλῆς γυναίκας. Τό μεσότοιχο τοῦ φραγμοῦ, ἡ ἐγωιστική αὐτονόμηση τοῦ βίου, δηλ. ἡ ἁμαρτία, ἐκμηδενίζεται γιατί ἡ ἀγάπη δέ γνωρίζει ἐγωιστικούς φραγμούς, ὅπως ἐπεξηγεῖ ὁ ἀββάς Ἰσαάκ ὁ Σῦρος. Ἡ ἄκρα ἁγιότητα «κενώνεται» καί στόν ὠκεανό τῆς φιλανθρωπίας της ἐναποπλύνει τό δυσῶδες φορτίο τῆς πόρνης. Μέσα στήν ἀγαπητική κοινωνία ὁ Θεάνθρωπος ἔδωσε τό ἀφέσιμο ἔλεός, καί ἡ ἁμαρτωλή γυναίκα τή σώφρονα μετάνοιά της.

Δέν εἶχε σημασία τό μύρο, ἀλλά ἡ πρόθεση, ἡ καρδιά. Ὁ Κύριος δέν τή συγχωρεῖ, ἐπειδή ξόδεψε τό μύρο, ἀλλά ἐπειδή θυσίασε τήν καρδιά της στό Θεό, γιατί «ἠγάπησε πολύ».

Οἱ μαθητές σκανδαλίζονται γιά τό μύρο. Βλέπουν τήν ἐνέργεια τῆς πόρνης τεμαχισμένη, ἀνεξάρτητα ἀπό τή συγκεκριμένη ἀνάγκη καί στιγμή, ἀπό τόν προσφέροντα ἄνθρωπο καί τό δεχόμενο Θεάνθρωπο. Θυμοῦνται τούς πτωχούς καί λησμονοῦν ὅτι ἡ πόρνη λιμοκτονεῖ πνευματικά̇ πώς σάν ἄνθρωπος μέ σάρκα καί ὀστά, προπαντός μέ μιά ζωή «σαρκική», χρειάζεται μιά «ὑλική» ἐξωτερίκευση τῶν συναισθημάτων πού τήν κατακλύζουν, τῆς πείνας καί τῆς δίψας της γιά λύτρωση. Αὐτό τό μύρο σημαδεύει τήν μετά Χριστόν ἱστορία της, τήν εὐπρόσδεκτη ἀπό τόν Κύριο εὐκαιρία γιά νά ταφῆ ἕνα πορνικό παρελθόν καί νά ἀναστηθῆ ἕνα σωφρονισμένο παρόν.

Ἡ ἡμέρα καί ἡ στιγμή πού διάλεξε ὁ Χριστός, γιά νά ἀνασύρει αὐτό τό πλάσμα Του ἀπό τούς βρόχους τοῦ πονηροῦ, ἔληξε μέ μιά νίκη, χαρμόσυνη γιά τούς ἀγγέλους καί τούς ἀνθρώπους.

Ὁ ἀντίδικος ἔχασε ἕνα θύμα, βρῆκε ὅμως κάποιο ἄλλο, τόν Ἰούδα. Σ᾿ αὐτόν δέ χαρίσθηκε μόνο μία ὥρα, ἀλλά τρία χρόνια ζωῆς κοντά στό Χριστό. Εἶδε θαύματα, ἄκουσε τά «ρήματα» τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, ἔγινε φορέας τῆς Χάριτος, μά τελικά «ἀπελάκτισε».

Ἡ μορφή του θά μᾶς ἀπασχολήσει καί αὔριο. Σήμερα μόνο θά ὑπογραμμίσουμε μιάν ἀλήθεια. Ὁ Θεός δέν ἐκβιάζει ποτέ τόν ἄνθρωπο. Ἡ ὁποιαδήποτε παρέμβαση Του ἀποτελεῖ νύξη, κέντρισμα, πρόσκληση ἕλξη, ἀλλά ὄχι καί καταναγκαστική «σωτηρία». Ὅπως λέει ὁ ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας, ἡ κατάργηση τοῦ αὐτεξουσίου, τῆς ἐλευθερίας κρίσεως, προαιρέσεως, βουλήσεως ἰσοδυναμεῖ μέ καταστροφή τῆς ὑποστάσεως, τοῦ προσώπου τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Κύριος ὅμως σώζει, τελειοποιεῖ, θεώνει τόν ἄνθρωπο, ἐφόσον τό θέλει καί ὁ ἴδιος, σάν ἐλεύθερη προσωπικότητα, ὄχι σάν ἄβουλο ἀνδρείκελο.

Ἡ πρώην ἄσωτη καί ὁ πρώην μαθητής, διαμετρικά ἀντίθετοι αὐτό μᾶς διδάσκουν: πώς ὁ Θεός μᾶς σώζει μέ τή συγκατάθεση καί συνεργασία μας. Μετάνοια, σωτηρία, ἁγιότητα σημαίνει ἅγια βούληση.

Στό βίο τοῦ Μεγ. Ἀντωνίου παραδίδεται σχετικά ὅτι ζήτησε κάποιος τίς ευχές τοῦ Ὁσίου, κι ἐκεῖνος τοῦ ἀπάντησε: “Οὔτε ἐγώ σέ ἐλεῶ, οὔτε ὁ Θεός, ἐάν δέν ἐλεήσεις πρῶτα τόν ἑαυτόν σου”. Μολονότι ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός εἶναι τό Α καί τό Ω τῶν πάντων καί τῆς σωτηρίας μας, ὅμως συγκαταβαίνει καί μοιράζεται αὐτό τό πᾶν μέ μᾶς.

Ἐτούτη ἡ ἀλήθεια, σαφής καί ἀδιαφιλονίκητη στήν Παράδοση τῆς Ὀρθοδοξίας, τῆς Ἐκκλησίας, κονιορτοποιεῖ κάθε πρόφασή μας ὅτι δῆθεν «θέλουμε ν’ἁγιάσουμε, ἀλλά τά ἐμπόδια δέ μᾶς ἀφήνουν»̇ καί ἐπιπλεόν διανοίγει ἐμπρός μας τήν πνευματική κονίστρα τῶν θεοβραβεύτων ἀγωνισμάτων καί ἐπιδόσεων τῆς κατά Χριστόν ἁγίας θελήσεως.

***

Ἡ Ἐνορία τῆς (ἄνω) Γέφυρας, στά δυτικά ὅρια τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης, μέ ἔμβλημά της τήν “προσφυγική” (1924) ἱερή εἰκόνα τῆς Παναγίας Ρευματοκρατούσης ἀπό τίς Μέτρες τῆς Ἀν. Θράκης, μᾶς ὑποδέχθηκε κι ἐφέτος στήν ἀφ᾽ ἑσπέρας Ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγ. Τετάρτης. Λαμπρός ὁ ναός τῆς Παναγίας μας, καταστόλιστος μέ τό ἐπιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο ἀπό τίς ἀλησμόνητες πατρίδες (μαζί καί μέ ὅλη τήν ἄλλη λεπτουργημένη του σκευή) ἐνεικονίζει κατά κάποιον τρόπο συμβολικά “τήν ποθεινή πατρίδα” τοῦ ἐσχατολογικοῦ μας προσανατολισμοῦ, τόν ἀπωλεσμένο Παράδεισο πού μᾶς ἀναχαρίζεται φωτοειδής καί θεουργημένος καί θεουργικός ἀπό τόν σωτήρα μας Θεό, μέ τήν ἐνανθρώπηση, τήν σταύρωση καί τήν ἀνάσταση, μέ ὅλη τήν θεϊκή Του φροντίδα καί θεανθρώπινη οἰκονομία Του (ὅπως τό ἐνθυμούμεθα στήν Εὐχή τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς).

Ἕνας τέτοιος Ναός (μέ ἀποτυπωμένα στήν ὅλη σκευή του τά εὔλαλα σύμβολα τῆς θείας λατρείας ἀπό πάππου πρός πάππον καί μέχρι σήμερα), σέ κάθε λειτουργική καί κάθε δεητική Σύναξη ἐμπνέει διά χάριτος Θεοῦ στούς προσερχομένους καί μετέχοντες τήν αἴσθηση τοῦ χώρου καί τοῦ χρόνου πού ὑποδύθηκε ὁ ἐνανθρωπήσας Θεός καί Κύριός μας “ὑπέρ ἡμῶν”. Εἶναι ὁ δικός μας “ναός” τῆς δικῆς Του συγκαταβάσεως καί παρουσίας.

Ἡ δέ πανίερη εἰκόνα τῆς Ρευματοκρατούσης ἐκφράζει τήν πληρότητα τῆς δικῆς μας ἀνταπόδοσης, τήν βεβαιότητα τῆς δικῆς μας παρρησίας. Μιᾶς παρρησίας πού ἀποτυπώνεται στό λατρευτικό ὕφος π.χ. τοῦ ὀρθρινοῦ Ἑξάψαλμου, τοῦ δοξολογικοῦ (προφητικοῦ) Ἀλληλουαρίου, τῆς μελωδήσεως τοῦ (παραβολικοῦ) Νυμφίου “ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός” (παραπομπή στό μοναστηριακό τυπικό τῆς νυκτερινῆς ἀκολουθίας), τοῦ (κατηχητικοῦ) Εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος, τῶν (διαχρονικῶν ἐκκλησιακῶν) ὀρθρινῶν ὑμνολογημάτων καί τέλος (γιά τόν προκείμενο Ὄρθρο) τοῦ δοξαστικοῦ τῶν Ἀποστίχων μέ τήν γνωστή σύνθεση τοῦ τροπαρίου τῆς Κασσιανῆς (σύνδεση μέ τό εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα τῆς πρωϊνῆς Προηγιασμένης).

Ἐξαιρετικά ὀργανωμένη ἡ ἐνοριακή ζωή στή Γέφυρα ἀπό τόν μακαριστό φιλόκαλο π. Ἐμμανουήλ Παπαθεοδώρου (καθηγητή στό γυμνάσιο τῆς Γέφυρας) καί τόν σημερινό ἐφημέριο πρωτοπρ. Ἀνέστη Μιχαηλίδη (ἄλλοτε ἐκπαιδευτικό καί διευθυντή ΠΕ στή Γέφυρα), μέ καλλίφωνους ψάλτες καί πολλούς ἐθελοντές ἐνοριακῆς δράσεως, παίδων καί ὡρίμων, συνιστᾶ μιά πολύφωνη “χορωδία καρδιακῆς λατρευτικῆς ἐμμελίας”, πού προσελκύει “ἑαυτούς καί ἀλλήλους”, εἰδικά αὐτές τίς ἡμέρες στήν κατανυκτική ἀναφορά πρός τόν Σωτήρα.

Ἡ παρουσία τοῦ Δημάρχου κ. Σταύρου Ἀναγνωστόπουλου στόν ἱστορική ἕδρα τοῦ Δήμου Χαλκηδόνος, στή Γέγυρα, ἀξιοπαρατήρητη, καθώς καί τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος κ. Στέργιου Ἀποστόλου.

Προέστημεν τῆς ἱερᾶς Ἀκολουθίας καί ἐπευχήθημεν σέ ὅλους τό λατρευτικό ἦθος τῆς γυναικός ἐκείνης πού μέ αὐτόν τρόπο μιᾶς ὁλολατρευτικῆς δημοσιότητος ―διά τῆς μυρώσεως καί τῶν δακρύων καί τῆς ἐθελοταπεινώσεως― προσήγγισε καί ἀνθομολόγησε καί λάτρευσε τήν Ἄκρα Ταπείνωση, τόν σαρκωμένο Θεό, τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό.

Καί ἀπό τότε, ἐκείνη ἡ πράξη τῆς ὁλοτελοῦς λατρευτικῆς καί ἐξομολογητικῆς μετάνοιας ―ὡς τρόπος ἀπόλυτης ἀναφορᾶς καί τέλειας ἐγκεντρώσεως καί λυτρωτικῆς ἐγκεντρίσεως στόν ἐπιφανέντα Νυμφίο― κηρύσσεται παντοῦ ὅπου κηρύχθηκε τό εὐαγγέλιο τῆς σωτηρίας.

Τό εἶπε ὁ Κύριος καί μᾶς τό θυμίζει ἡ Ἐκκλησία εὐαγγελικά, γιά νά μάθουμε νά προσεγγίζουμε “ὅλῃ ψυχῇ καί καρδίᾳ” τόν Νυμφίο μέσα στόν ἀνοιχτό Νυμφώνα Του, στήν πολυμελή χριστόλεκτη καί χριστόσωστη ὀμορφιά τῶν ἐκκλησιακῶν συνάξεων.