Με ένα διεθνές συνέδριο εόρτασε το Τμήμα Ορθοδόξου Θεολογίας του Πανεπιστημίου Μονάχου σε συνεργασία με την ορθόδοξη επισκοπική συνέλευση Γερμανίας (OBKD) και την ομάδα εργασίας ορθοδόξων θεολόγων στην Γερμανία (AKOTH) την επέτειο των 1700 ετών από την πρώτη οικουμενική σύνοδο στην Νίκαια της Βιθυνίας. Θέμα του συνεδρίου ήταν: «Η κληρονομιά της Νίκαιας στην σημερινή Ορθοδοξία - θεολογικές, κανονικές και πρακτικές προκλήσεις».

Πριν από την έναρξη του συνεδρίου τελέστηκε αρχιερατικό συλλείτουργο προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γερμανίας και κεντρικής Ευρώπης κ. Ισαάκ (Πατριαρχείο Αντιοχείας) στον ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό Αγίων Πάντων Μονάχου.

Ακολούθησε το επιστημονικό μέρος των εορτασμών στους χώρους του Πανεπιστημίου.

Την εκδήλωση χαιρέτισαν, ύστερα από μια σύντομη αναφώνηση εκκλησιαστικών ύμνων από τη βυζαντινή χορωδία του πανεπιστημίου υπό τη διεύθυνση του καθηγητού κ. Κωνσταντίνου Νικολακόπουλου, ο Πρόεδρος της ορθοδόξου επισκοπικής συνέλευσης Γερμανίας, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γερμανίας και Έξαρχος κεντρώας Ευρώπης κ. Αυγουστίνος (Οικουμενικό Πατριαρχείο), ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ορθόδοξης Θεολογίας καθηγητής βιβλικής θεολογίας δρ. Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος και η πρόεδρος της ομάδας εργασίας ορθοδόξων θεολόγων στην Γερμανία καθηγήτρια δρ. Georgiana Huian.

Ο δρ Νικολακόπουλος έκανε ευθύς μια αναδρομή στην ιστορία του ινστιτούτου, το οποίο γιορτάζει φέτος και αυτό τα σαράντα χρόνια λειτουργίας του.

Κατά την εισήγησή του ο Πρόεδρος του Τμήματος επεσήμανε τις δυσκολίες που αντιμετώπισε το εκπαιδευτικό ίδρυμα από την ίδρυση του μέχρι σήμερα και υπογράμμισε πως η επιμονή και η στήριξη τόσο των ορθοδόξων επισκόπων στην Γερμανία όσο και ο αγώνας των φίλων της εκπαιδευτικής αυτής δομής βοήθησαν στην συνεχή λειτουργία της ως σήμερα.

Μετά τους χαιρετισμούς και τα ιστορικά στοιχεία ακολούθησε το πρώτο μέρος του συνεδρίου με θέμα βιβλικές και ιστορικές βάσεις της συνόδου.

Ο Αιδεσιμολογιώτατος ομότιμος καθηγητής εκκλησιαστικής ιστορίας και πρώην διευθυντής της διάσκεψης εκκλησιών της ευρώπης π. Viorel Ionița ξεκίνησε με τις εισηγήσεις μιλώντας για την ιστορική σημασία της συνόδου της Νικαίας, επισημαίνοντας ότι η σύνοδος δεν ήταν απλώς μια πολιτική κίνηση του Μεγάλου Κωνσταντίνου σε σχέση με την αύξηση των χριστιανικών πληθυσμών μέσα στην αυτοκρατορία.

Κατόπιν ο Πρόεδρος του Τμήματος καθηγητής δρ Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος ανέλυσε εδάφια και σημεία της Καινής Διαθήκης, από τα οποία διακρίνεται μια πρώιμη μορφή του συμβόλου της πίστεως της Νίκαιας.

Οι δύο εισηγητές στις ομιλίες τους κατέληξαν στην αναγκαιότητα της σύγκλισης της συνόδου, όχι όμως για πολιτικούς λόγους, και την διατύπωση της βιβλικής αλήθειας μέσα σε αυτή.

Ακολούθησε το δεύτερο μέρος με επίσης δύο εισηγήσεις. Ο ομότιμος καθηγητής συστηματικής θεολογίας δρ. Αθανάσιος Βλέτσης, ομιλώντας για τον Άγιο Αθανάσιο από πλευράς ιστορίας δογμάτων και αναλύοντας τόσο τον βίο όσο και την θεολογία του, εξέφρασε τις τριβές μεταξύ Αγιογραφίας και Ιστοριογραφίας.

Ο Μέγας Αθανάσιος ως ένας εκ των κορυφαίων θεολόγων της εποχής του συνέβαλε εμπράκτως στην προσπάθεια της διατύπωσης των ορθοδόξων δογμάτων στην σύνοδο της Νικαίας.

Από την άλλη ο Αιδεσιμολογιώτατος καθηγητής λειτουργικής, πατρολογίας και παλαιάς εκκλησιαστικής ιστορίας π. Daniel Benga μίλησε για την λειτουργική χρήση του συμβόλου της πίστεως, του οποίου μέρος γράφτηκε στην Νίκαια το 325 και ολοκληρώθηκε στην σημερινή του μορφή στην Κωνσταντινούπολη το 381.

Ο π. Daniel Benga στην εισήγηση του εξήγησε την σημασία και την προέλευση της ανάγνωσης του συμβόλου της πίστεως μέσα στην Θεία Λειτουργία. Ύστερα από αυτές τις δύο εισηγήσεις η πρώτη μέρα του συνεδρίου έφτασε στο τέλος της.

Την Δευτέρα, 2 Ιουνίου, η δεύτερη μέρα ξεκίνησε με το τρίτο μέρος με θέμα «κανονικές προκλήσεις».

Σε αυτό το τμήμα ο κανονολόγος του Ορθοδόξου Τμήματος στο Μόναχο δρ. δρ. Ανάργυρος Αναπλιώτης ξεκίνησε αναλύοντας τους κανόνες της πρώτης οικουμενικής συνόδου, όπως επίσης και την διοικητική δομή της εκκλησίας, όπως διαμορφώθηκε ύστερα από την σύνοδο.

Ο Θεοφιλέστατος επίσκοπος Κρονστάνδης κ. δρ. Σοφιανός (Πατριαρχείο Ρουμανίας) ανέλυσε την σημασία των κανόνων για την σημερινή ποιμαντική ζωή της εκκλησίας.

Ο Θεοφιλέστατος υπογράμμισε την ανάγκη της ύπαρξης των εκκλησιαστικών κανόνων για μια ομαλή διοίκηση της εκκλησίας.

Στη συνέχεια ο Αιδεσιμολογιώτατος πρωτοπρεσβύτερος του οικουμενικού θρόνου π. Κωνσταντίνος Μύρων ανέπτυξε το θέμα «Δι’ ἀγαθῆς εἰρήνης ἄγων τὴν ἐκκλησίαν», τονίζοντας την σημαντικότητα της εν Χριστώ ειρήνης ως γνώρισμα των χριστιανών.

Ακολούθησε συζήτηση σε πάνελ μεταξύ της δρ. Anna Briskina-Müller, του δρ. Johannes Oeldemann και του καθηγητή δρ. Andreas Müller συντονισμένη από τον καθηγητή δρ. Ciprian Burlacioiu με θέμα τον κοινό εορτασμό του Πάσχα.

Οι ομιλητές ανέπτυξαν το θέμα ιστορικά και κατέληξαν σε διάφορες ιδέες για έναν κανονισμό, με τον οποίο όλοι οι χριστιανοί θα εορτάζουν την ίδια μέρα το Πάσχα. Όλες οι προτάσεις βέβαια μπορούν να έχουν και αρνητικές επιπτώσεις, καθώς υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω διάσπασης εντός των ομολογιών.

Μετά το γεύμα ο καθηγητής Συστηματικής Θεολογίας στο Ορθόδοξο Τμήμα του Μονάχου, Αιδεσιμολογιώτατος πρωτοπρεσβύτερος καθηγητής δρ. Στέφανος Αθανασίου, ξεκίνησε την επόμενη ενότητα με θέμα «δογματικές προοπτικές».

Ο π. Στέφανος Αθανασίου στην εισήγηση του με θέμα «Ο ενανθρωπισθείς θεός και ο θεοθείς άνθρωπος. Το σύμβολο της Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως: μια πολιτική-φιλοσοφική ή μια θεολογική απόφαση;» ανέλυσε το βαθύ χριστολογικό νόημα του συμβόλου της πίστεως και την σημαντικότητα της απόφασης υπέρ του δόγματος της Νικαίας, που είναι πολύ περιπλοκότερο από τις δυσσεβείς απόψεις του Αρείου.

Η καθηγήτρια δρ. Georgiana Huian εν συνεχεία στην τοποθέτησή της εξέτασε φιλολογικά την λέξη «ομοούσιος» και την εξέλιξή της από φιλολογικό ερώτημα σε θεολογική λέξη-κλειδί.

Η λέξη αυτή αποτελεί ύψιστο θεολογικό επίτευγμα της συνόδου της Νικαίας και αποδεικνύει την ίση θεότητα του Ιησού Χριστού με τον Θεό Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα.

Ο αναπληρωτής καθηγητής δρ. Ioan Moga στην εισήγησή του περί των υποτακτικών χριστολογιών της εποχής μας μίλησε για την δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου χωρίς βαθειά εκκλησιαστική παιδεία να κατανοήσει με σαφήνεια τα δόγματα της εκκλησίας.

Ύστερα από ένα σύντομο διάλειμμα ακολούθησε το επόμενο μέρος με θέμα «εκκλησιαστική σημασία».

Σε αυτό ο Θεοφιλέστατος επίσκοπος Στουτγκάρδης δρ. Ιώβ (Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της διασποράς) ανέλυσε το σύμβολο της πίστεως ως μυσταγωγία.

Ο Θεοφιλέστατος εξήγησε την μυσταγωγική φύση των δογμάτων του συμβόλου, τα οποία λέγονται σε κάθε Θεία Λειτουργία ανά τον κόσμο. Ακολούθησε η κυρία δρ. Μαρίνα Κυρούδη με την τοποθέτησή της για το σύμβολο της πίστεως σε μυσταγωγία και κατήχηση.

Η κ. Κυρούδη μίλησε για την εξέλιξη του Μυστηρίου του βαπτίσματος και την σημαντικότητα της εξήγησης του συμβόλου της πίστεως αλλά και της ίδιας της πίστεως από τον ανάδοχο στον νεοφώτιστο, μόλις ο δεύτερος φτάσει σε κατάλληλη ηλικία να τα κατανοήσει.

Η επόμενη εισήγηση της κυρίας δρ. Anastasia Limberger έδειξε την εξέλιξη των εκκλησιαστικών εικόνων που απεικονίζουν την σύνοδο της Νικαίας και την ερμηνεία όλων των εικονιζόμενων λεπτομερειών.

Το συνέδριο έκλεισε με άλλη μια συζήτηση στρογγυλής τράπεζας μεταξύ της κυρίας δρ. Urne Stetter-Karp, του Θεοφιλεστάτου επισκόπου Χριστουπόλεως Εμμανουήλ (Οικουμενικό Πατριαρχείο) και του προτεστάντη επισκόπου δρ. δρ. τ.ε. Johann Schneider με θέμα την πράξη της συνοδικότητας στο πλαίσιο της Νίκαιας και με αναφορές στο σήμερα, συντονισμένη από τον Αιδεσιμολογιώτατο δρ. π. Dejan Ristic.

Οι ομιλίες ανέπτυξαν τις διάφορες μορφές συνοδικότητας στην πράξη των τριών μεγάλων χριστιανικών ομολογιών στην Γερμανία καθώς και τα στοιχεία που μπορεί ο ένας να μάθει από τον άλλον.

Το συνέδριο άφησε μια ευχάριστη επίγευση για όλους τους συμμετέχοντες και έδωσε την ευκαιρία για περαιτέρω επιμόρφωση και παράλληλα τον εορτασμό της λαμπράς αυτής επετείου των 1700 ετών από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο.

Καθηγητής Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος
(Πρόεδρος Τμήματος Ορθοδόξου Θεολογίας Πανεπιστημίου Μονάχου)