Ἡ ἑορτή τῆς ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἑωρτάσθη μεθεόρτως τήν Κυριακήν μετά τήν Ὕψωσιν  21^ην Σεπτεμβρίου / 4^ην Ὀκτωβρίου 2026 εἰς τήν Ἱεράν Μονήν τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, τήν κειμένην εἰς τήν Δυτικήν Ἱερουσαλήμ πλησίον τοῦ Ἑβραϊκοῦ Κοινοβουλίου.

Ἡ πρᾶξις αὕτη ἀκολουθεῖται ἀνέκαθεν εἰς τό Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων, βασιζομένη εἰς ἀρχαίαν παράδοσιν ὅτι εἰς τήν περιοχήν τῆς Μονῆς ὁ ἀνεψιός τοῦ Ἀβραάμ, Λώτ, ἐφύτευσεν τόν τρισύνθετον ξύλον ἐκ κέδρου, κυπαρίσσου καί πεύκης, ἐκ τοῦ ὁποίου κοπέντος κατεσκευάσθη ὁ Τίμιος Σταυρός τοῦ Χριστοῦ, ἐπί τοῦ ὁποίου ἐπροσηλώθη δι’ ἡμᾶς ὁ Σταυρωθείς Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός.

Παραστάσεις τοῦ γεγονότος τούτου ἀνήρτηνται εἰς τό ἐν τῷ βορειοανατολικῷ τμήματι τοῦ Ναοῦ κείμενον παρεκκλήσιον, ἐν ᾧ τελεῖται καθ’ ἕκαστον ἔτος καί ἡ τελετή τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.

Διά τό γεγονός τοῦτο ἐτελέσθη Ἑσπερινός ἀφ’ ἑσπέρας ὑπό τοῦ Ἡγουμένου Ἀρχιμανδρίτου π. Χριστοδούλου καί θεία Λειτουργία τήν πρωΐαν, προεξάρχοντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀβήλων κ. Δωροθέου, συλλειτουργούντων αὐτῷ Ἁγιοταφιτῶν Ἱερομονάχων, ἤτοι τοῦ Γέροντος Δραγουμάνου Ἀρχιμανδρίτου π. Ματθαίου, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου π. Ἰγνατίου, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου π. Κλαυδίου, τοῦ Πρεσβυτέρου π. Ἀθανασίου, παρεπιδημοῦντος ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Θηβῶν καί Λεβαδείας, τοῦ π. Νικολάου Κουλίνσκυ τοῦ Ρωσοφώνου ποιμνίου τοῦ Πατριαρχείου, τοῦ Ἀρχιμανδρίτου π. Θεοφίλου τῆς Ρωσικῆς Πνευματικῆς Ἀποστολῆς (MISSIA) , τοῦ Ἀρχιδιακόνου π. Μάρκου, τῇ τιμητικῇ παρουσίᾳ  τοῦ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος εἰς τά Ἱεροσόλυμα κ. Δημητρίου Ἀγγελοσοπούλου καί τῆς Προξένου κ. Ἄννης Μάντικα, τῆς Πρέσβεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τό Τέλ-Ἀβίβ κ. Μάγιας Σολωμοῦ καί  τοῦ Προξένου  κ. Μαυροειδοῦς, τοῦ Πρέσβεως τῆς Γεωργίας κ. Beka Dvali καί τῆς  Προξένου τῆς Γεωργίας  εἰς τό Τέλ-Ἀβίβ κ. Maka Odzelashvili .

Διαρκούσης τῆς θείας Λειτουργίας, προσῆλθεν ὁ Μακαριώτατος Πατήρ ἡμῶν καί Πατριάρχης Ἱεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος πρός προσκύνησιν καί εὐλογίαν καί ἐπιθεώρησιν τῶν συντελουμένων  ἐν τῇ Μονῇ συντηρητικῶν ἐργασιῶν, τῶν θησαυρῶν αὐτῆς, εἰκόνων καί  βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς ἱστορικῆς καί περιφήμου Σχολῆς τοῦ Σταυροῦ, ἡ ὁποία ἐλειτούργησεν ἀπό τοῦ 1844 ἕως τοῦ 1909  καί ἀπετέλεσε σταθμόν εἰς τά Θεολογικά Γράμματα.

Εἰς τό Κοινωνικόν τῆς θείας Λειτουργίας ἀνεγνώσθη τό κήρυγμα τοῦ Μακαριωτάτου ὑπό τοῦ Ἡγουμένου καί Γραμματέως τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου Ἀρχιμανδρίτου π. Χριστοδούλου ὡς ἕπεται:

«Ὁ λόγος ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μέν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστί, τοῖς δέ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἐστί», (Α’ Κορ. 1,18) κηρύττει ὁ θεῖος Παῦλος.

Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,

Εὐλαβεῖς Χριστιανοί,

Σήμερον ἡ ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἑορτάζει τήν παγκόσμιον Ὕψωσιν τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, τοῦ ὑπό τῆς Ἁγίας Ἑλένης μητρός τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου εὑρεθέντος, παρά τῷ τόπῳ τοῦ Φρικτοῦ Γολγοθᾶ καί ὑπό τοῦ Ἀρχιεπισκόπου  Ἱεροσολύμων Μακαρίου ἐπ’  ἄμβωνος ὑψωθέντος.

«Σήμερον», ἀναφωνεῖ ὁ ὑμνῳδός τῆς Ἐκκλησίας, «τοῦ Χριστοῦ ὁ ὁ Σταυρὸς ἀνυψοῦται, τὸ ζωηφόρον ξύλον, ἐν ᾧ σαρκὶ ἐπάγη, τὸν γὰρ Προπάτορα Ἀδάμ, ὁ ἀπατήσας ἐν ξύλῳ, τῷ Σταυρῷ δελεάζεται· καὶ πίπτει κατενεχθεὶς πτῶμα ἐξαίσιον, ὁ τυραννίδι κρατήσας τοῦ βασιλείου πλάσματος, Αἵματι Θεοῦ, ὁ ἰὸς τοῦ ὄφεως ἀποπλύνεται· καὶ κατάρα λέλυται, καταδίκης δικαίας, ἀδίκῳ δίκῃ τοῦ δικαίου κατακριθέντος· ξύλῳ γὰρ ἔδει τὸ ξύλον ἰάσασθαι, καὶ πάθει τοῦ ἀπαθοῦς, τὰ ἐν ξύλῳ λῦσαι πάθη τοῦ κατακρίτου».

Ἐνταῦθα ὁ ὑμνῳδός ἀποτυπώνει ἐναργέστατα ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς θείας Οἰκονομίας τήν σωτηριώδη σημασίαν τοῦ Σταυροῦ, τοῦ γενομένου τό ὄργανον τῆς ἀπολυτρώσεως διά τούς πιστεύοντας καί τό σκάνδαλον καί ἡ μωρία διά τούς ἀπιστοῦντας, ὡς κηρύττει ὁ θεῖος Παῦλος λέγων: «ἐπειδὴ καὶ ᾿Ιουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσι καὶ ῞Ελληνες σοφίαν ζητοῦσιν, ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, ᾿Ιουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ῞Ελλησι δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, ᾿Ιουδαίοις τε καὶ ῞Ελλησι, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν·», (Α’ Κορ. 1,22-24).

Ἑρμηνεύων τόν Παύλειον τοῦτον λόγον ὁ Θεοδώρητος Κύρου λέγει: «Μωρία μέν καί ἀσθένεια τοῖς ἀπιστοῦσι, σοφία δέ καί δύναμις τοῖς πιστεύουσι.

Καί γάρ ὁ ἥλιος φῶς μέν ἐστίτοῖς βλέπουσι, σκότος δέ τοῖς τυφλώττουσιν. Οὐκ αὐτός μέν προσφέρει τό σκότος, ἀλλά τό πάθος ἐπέχει (=κρατεῖ) τῆς ἀκτῖνος τήν αἴγλην. Οὕτω τῆς ἀπιστίας ἡ λύμη (=ὄλεθρος) κωλύει τῆς θεογνωσίας τό φῶς τήν ψυχήν καταυγάσαι».

Ὄντως ἐκ τοῦ Σταυροῦ ἐκδηλώνεται μετά πάσης λαμπρότητος ἡ σοφία τῆς οἰκονομίας τοῦ μυστηρίου τοῦ ἀποκεκρυμμένου ἀπό τῶν αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ, τῷ τά πάντα κτίσαντι διά Ἰησοῦ Χριστοῦ, (Ἐφ. 3,9), τοῦ προκατηγγελμένου ὑπό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καί τῶν Προφητῶν.

«Τοῦτον τόν Τίμιον Σταυρόν προετύπωσε τό ξύλον τῆς ζωῆς, τό ἐν παραδείσῳ ὑπό τοῦ Θεοῦ πεφυτευμένον», (Πρβλ. Γεν. 2,9/ Ἀποκ. 2,7))· “ἐπεί γάρ διά ξύλου ὁ θάνατος, ἔδει διά ξύλου δωρηθῆναι τήν ζωήν καί τήν ἀνάστασιν”, λέγει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ἐπικαλούμενος καί τήν φωνήν τοῦ Μεγάλου Μωϋσέως: «Ὄψεσθε τήν ζωήν ὑμῶν ἐπί ξύλου κρεμαμένην ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν», (Πρβλ. Δευτερονόμιον 28,66).

Τήν διά τοῦ ξύλου τοῦ Σταυροῦ δωρηθεῖσαν ἡμῖν ζωήν καί ἀνάστασιν ἑρμηνεύει ἐν τῷ κηρύγματι αὐτοῦ ὁ θεῖος Παῦλος λέγων: «Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα· γέγραπται γάρ· ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου·», (Γαλ. 3,13). Μέ ἄλλα λόγια, ὁ Χριστός ἐγένετο ἐπικατάρατος, διότι ἐκρεμάσθη εἰς τό ξύλον τοῦ Σταυροῦ. Διά δέ τοῦ τρόπου τούτου ἐγένετο ἡ ἐξαγορά, ὡς ἐπισημαίνει ἐναργέστατα ὁ Ζιγαβηνός λέγων: «Κατηράσθη ἀνθ’ ἡμῶν… καί δούς ἑαυτόν εἰς κατάραν, ὥσπερ τίμημα καί ἀντίλυτρον, ἐξηγόρασε καί ἐλυτρώσατο ἡμᾶς».

Ἀκούσωμεν ἐν προκειμένῳ τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ ἐξαίροντος τόν Τίμιον Σταυρόν, ὡς τό θαυμαστότερον πάντων τῶν θαυματουργιῶν τοῦ Χριστοῦ: «Δι’ οὐδενός γάρ ἐτέρου ὁ θάνατος κατήργηται, ἡ τοῦ προπάτορος ἁμαρτία λέλυται, ὁ Ἅιδης ἐσκύλευται, ἡ ἀνάστασις δεδώρηται, δύναμις ἡμῖν τοῦ καταφρονεῖν τῶν παρόντων καί αὐτοῦ τοῦ θανάτου δέδοται, ἡ πρός τήν ἀρχαίαν μακαριότητα ἐπάνοδος κατώρθωται, πύλαι παραδείσου ἠνοίγησαν, ἡ φύσις ἡμῶν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ κεκάθικε, τέκνα Θεοῦ καί κληρονόμοι γεγόναμεν, εἰ μή διά τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διά σταυροῦ γάρ ταῦτα πάντα κατώρθωται».

Ἐπί τοῦ ξύλου τοῦ Σταυροῦ ὁ Χριστός, κηρύττει ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ἔσβησεν ὁλοτελῶς τό εἰς βάρος ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων χρεωστικόν γραμμάτιον, πού εἶχε γίνει ἀπό τάς διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου, τάς ὁποίας ἦτο ἀδύνατον νά τάς τηρήσωμεν καί δι’ αὐτό ἐγίναμεν ἔνοχοι καί χρεωφειλέται εἰς τήν θείαν δικαιοσύνην. Ἦτο λοιπόν ἐναντίον μας τό γραμμάτιον τοῦτο, καί αὐτό ὁ Κύριος τό ἐσήκωσεν ἀπό τό μέσον καί τό ἐκάρφωσεν εἰς τόν Σταυρόν, ὅπου με τό αἷμά Του τό ἔσβησεν. «Ἐξαλείψας τό καθ’ ἡμῶν χειρόγραφον τοῖς δόγμασιν, ὅ ἦν ὑπεναντίον ἡμῖν καί αὐτό ἦρκεν ἐκ τοῦ μέσου προσηλώσας αὐτό τῷ σταυρῷ», (Κολ. 2,14).

Ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνσαρκώνει τήν θείαν δικαιοσύνην, διό καί ὁ Πρωτοκορυφαῖος Ἀπόστολος Πέτρος λέγει: «Ὅτι καί Χριστός ἅπαξ περί ἁμαρτιῶν ἔπαθε,  (ἐννοεῖται ἐπί τοῦ Σταυροῦ),  δίκαιος ὑπέρ ἀδίκων» (Πρβλ. Α΄ Πέτρ.  3,18). Καί «Ὅς τάς ἁμαρτίας ἡμῶν Αὐτός ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι Αὐτοῦ ἐπί τό ξύλον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι τῇ δικαιοσύνῃ ζήσωμεν», (Α΄ Πέτρ. 2,24).

Προσέτι δέ, ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ, εἶναι τό περιτείχισμα, τό κράτος καί στερέωμα ἀλλά καί ἡ ὡραιότης τῆς Ἐκκλησίας», τῆς ὁποίας ὁ μέν Χριστός εἶναι τό ἀρραγές θεμέλιον αὐτῆς, ὁ δέ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ τό βασιλικόν διάδημα αὐτῆς, διό καί ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς Ἐπίσκοπος Μαϊουμᾶ ὑμνολογικῶς ἀναφωνεῖ καί λέγει: «Ράβδος εἰς τύπον τοῦ μυστηρίου παραλαμβάνεται· τῷ βλαστῷ γὰρ προκρίνει τὸν ἱερέα, τῇ στειρευούσῃ δὲ πρῴην, Ἐκκλησία νῦν ἐξήνθησε, ξύλον Σταυροῦ, εἰς κράτος καὶ στερέωμα».

 Ὅπως ἀκριβῶς κατά τήν ἐποχήν τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου ἐβλάστησεν ἡ ράβδος τοῦ Ἀαρών (Πρβλ. Ἀριθ. 17,23) ἐν τῇ Σκηνῇ τοῦ Μαρτυρίου, ἔτσι καί τώρα εἰς τήν Ἐκκλησίαν, ἡ ὁποία ἦτο στεῖρα καί ἄγονη ἤνθησε τό ξύλον τοῦ Σταυροῦ, τοὐτέστιν τό ξύλον τῆς ζωῆς καί τῆς θυσίας, ὡς κηρύττει ὁ σοφός Παῦλος: «καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος (ὁ Ἰησοῦς Χριστός) ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα», (Φιλιπ. 2,8-9). Διά τῆς ἐν τῷ σταυρῷ ὑψώσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καταδείκνυται ὁ θρίαμβος Αὐτοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας, «ἥν περιεποιήσατο διά τοῦ ἰδίου αἵματος», (Πραξ. 20,28).

Ἰδού λοιπόν διά τί ὁ ὑμνῳδός ἀναφωνεῖ: «Σήμερον Σταυρὸς ὑψοῦται, καὶ κόσμος ἐκ πλάνης ἠλευθέρωται.

Σήμερον τοῦ Χριστοῦ ἡ Ἀνάστασις ἐγκαινίζεται, καὶ τὰ πέρατα τῆς γῆς ἀγάλλονται, ἐν κυμβάλοις Δαυϊτικοῖς, ὕμνον σοι προσφέροντα, καὶ λέγοντα· Εἰργάσω σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς ὁ Θεός, Σταυρὸν καὶ τὴν Ἀνάστασιν, δι᾿ ὧν ἡμᾶς ἔσωσας, ἀγαθὲ καὶ φιλάνθρωπε, Παντοδύναμε Κύριε δόξα σοι».

Ἡμεῖς δέ, ἀδελφοί μου, τό παράδοξον θαῦμα καθορῶντες, τοῦ Σταυροῦ τήν δύναμιν προσκυνήσωεν· καί μετά τοῦ οὐρανοβάμωνος Παύλου εἴπωμεν: «Ἐμοί δέ μη γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μη ἐν τῷ Σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ ἐμοί κόσμος ἐσταύρωται κἀγώ τῷ κόσμῳ», (Γαλ. 6,14).

Ἔτη πολλά, εἰρηνικά καί εὐλογημένα. Ἡ χάρις καί ἡ δύναμις τοῦ ζωοποιοῦ Σταυροῦ εἴη μετά πάντων ἡμῶν. Ἀμήν».

Εἰς τόν Μακαριώτατον, τήν Ἀρχιερατικήν συνοδείαν, τούς προσκεκλημένους διπλωματικούς ἀντιπροσώπους, μέλη τῆς Ἁγιοταφιτικῆς Ἀδελφότητος καί ἄλλους παρέθεσε  παρά τήν μεσημβρίαν ἑόρτιον τράπεζαν καί εἰς πάντας τούς πιστούς πλουσίαν ἀναψυχήν ὁ ἐπιτελῶν λίαν ἀξιόλογον ἀνακαινιστικόν ἔργον εἰς τούς χώρους τῆς Μονῆς Ἡγούμενος  καί Γραμματεύς τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου, Ἀρχιμανδρίτης π.  Χριστόδουλος.