Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός ως μέγας διδάσκαλος του Γένους με τις τρεις μεγάλες περιοδείες του ανά την Ελλάδα κατά τα έτη 1760 – 1779 που τερματίστηκαν με το τέλος της ζωής του κατάφερε να σπείρει στις καρδιές των Ελλήνων την αγάπη για τη μόρφωση, τη δίψα για ελευθερία και τη συμπόνια για τον συνάνθρωπο.

Στις Διδαχές του διακρίνεται η αγωνία του για την ελευθέρωση της ψυχής και του Γένους όπως και στις προφητείες του.

Στο πολύχρονο έργο του δεν φρόντισε μόνο για την ανέγερση σχολείων αλλά και για την ορθή λειτουργία τους.

Το καλύτερο για αυτόν τέλος ήταν να μαρτυρήσει για τον Κύριο και η επιθυμία του αυτή πραγματώθηκε τόσο πανηγυρικά με την είσοδο του στον παράδεισο της Θείας Χάριτος.