Η φετινή χρονιά ὡρίμασε, ὁ κύκλος της κλείνει ὅπου νά ᾽ναι. Οἱ πληθωρικές ἐπετειακές ἐκδηλώσεις γιά τήν ἐθνεγερσία, δύο αἰῶνες ἀπό ἐκεῖνα τά χρόνια, ὁσονούπω θά ἀπομείνουν ἀναμνήσεις, ἀφήνοντάς μας μιάν αἴσθηση ἐπιβιωματικῆς ἐλπίδας, ἀλλά καί (εἴθε…) μιά συναίσθηση γιά τό δικό μας συλλογικό καί ἀτομικό θεάρεστο ρόλο σέ ἕνα ἄπελπι περιφερειακό καί παγκόσμιο σκηνικό.

Τήν ρωμαλέα οἰκονομία τῆς ἐλπίδας εἰς Θεόν (ὅπως εἶχαν οἱ ἀγωνιστές τοῦ ᾽21), τήν οἰκονομία τῆς φροντίδας γιά τόν ἀνθρωπισμό τῆς πίστεως, ἀπέναντι στήν οἰκονομία τοῦ πολιτισμοῦ τῆς πληθωρικῆς διαχείρισης (τοῦ πλουτισμοῦ, τῆς φύσης, τῆς θρησκείας, τοῦ συγκεντρωτισμοῦ κ.τ.ὅ.).

Θά περάσουμε σέ λίγο καιρό σέ μιά νέα χρονιά, θά προβληθοῦν ἄλλα ἐπεισόδια τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας.

Προετοιμάζεται ἡ ἐκκλησιαστική ἐπετειακή θέαση τῆς ὁριακῆς ἐθνικῆς τραγωδίας τοῦ 1922, καί ἡ Ἐκκλησία μαζί μέ τά σωματεῖα τῶν τότε προσφύγων θά ἀναπροβάλουν τήν ἀνείπωτη ὕβρι τῶν διωγμῶν, τῶν ἀτιμώσεων, τῶν σφαγῶν.

Τή φετινή χαρμόσυνη αἴσθηση γιά τήν παλιγγενεσία θά τήν διαδεχθεῖ ἡ κατάπικρη ἀπόγευση τῆς καταστροφῆς καί τοῦ ξερριζωμοῦ.

Στή μεταβατική αὐτή περίοδο πού διανύουμε, ἐκ παραλλήλου ἀναδύονται καί ἄλλες ἐπετειακές μνημοσύνες, πού προσμετρῶνται στή διαχρονία καί τή μεγαλοσύνη τῆς Ρωμιοσύνης.

Ἐπέτειοι πανεθνικές καί τοπικές, πού ἀπό τή μιά τρέφουν τήν αἰσιοδοξία τῶν χαρμοσύνων τοῦ 1821, κι ἀπό τήν ἄλλη ἀμβλύνουν τήν πικρότητα τῶν ὁδυνῶν τοῦ 1922.

Μιά τέτοια ἐμβόλιμη “τριπλή” ἐπέτειο γιά τήν Κεντρική Μακεδονία (καί σύνολη τήν Ἑλλάδα μας) τιμήσαμε, τιμοῦμε καί θά τιμήσουμε διαδοχικά αὐτές τίς μέρες: τήν ἀπόληξη τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ πολέμου, μέ τήν πολεμική ἀπελευθέρωση τῶν Γιαννιτσῶν, τήν προνοητική ἀπελευθέρωση τῆς Γουμένισσας-Παιονίας καί τήν εἰρηνική παράδοση τῆς Θεσσαλονίκης. Σύντρια ἀγγίζουν ἔμμεσα καί ἄμεσα τήν ψυχή μας, ἐδῶ στή συνοριακή γραμμή.

Ἀνάμεσα στίς δύο γειτονικές ἐπετείους τοῦ 1912 ὀρθώνονται τά “Ἐλευθέρια” τῆς Γουμένισσας, ἕνας ἑορτασμός πού κι ἐμεῖς τόν ἀναπροβάλαμε καί πετύχαμε μέσα ἀπό ὑπεύθυνες κινήσεις τοῦ νεοσύστατου Δήμου Παιονίας νά καθιερωθεῖ ὡς τοπική ἑορτή καί ἀργία.

Ἐξαρχῆς, τούτη τή μέρα, τελούσαμε τή θεία λειτουργία τοῦ Ἁγίου Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου στόν ἱστορικό καθεδρικό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Γουμένισσας, ἕνα περίλαμπρο λατρευτικό κέντρο τῆς δεκαετίας τοῦ 1860-1870, πού ἐκφράζει τήν προνοητικότητα, τήν ἀρχοντιά καί τό δυναμισμό τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Παιονίας στά χρόνια τοῦ ἄτυπου καί τοῦ ἐπίσημου Μακεδονικοῦ Ἀγώνα (1870-1908).

Ἐπιμείναμε μέ ἐπίσημη ἀλληλογραφία καί διά ζώσης στίς Δημοτικές Ἀρχές γιά τήν ἐπισημότερη ἀναπροβολή τῆς σημαντικῆς καί πολυσήμαντης ἡμέρας τῶν “Ἐλευθερίων”. Ἀσφαλῶς καί μέ παράλληλες κινήσεις τῶν ἐλλογίμων τοῦ τόπου μας. Ἔτσι καθιερώθηκε μέ Προεδρικό Διάταγμα ἡ 23η Ὀκτωβρίου ὡς ἐπετειακή ἑορτή.

Στό φετινό ἑορτασμό, μέ συνεσταλμένη τή συμμετοχή τῶν ἀνθρώπων μας, πάντως τελέσαμε τήν καθιερωμένη θεία Λειτουργία ἐν μέσῳ τῶν Κληρικῶν μας καί τήν ἐπίσημη Δοξολογία, μέ τή συμμετοχή τοῦ Ὑφυπουργοῦ Ψηφιακῆς Διακυβέρνησης κ. Γεωργίου Γεωργαντᾶ, τοῦ Βουλευτῆ κ. Γεωργίου Φραγγίδη, τῶν Δημάρχων Παιονίας κ. Κωνσταντίνου Σιωνίδη και Κιλκίς κ. Δημητρίου Κυριακίδη, τοῦ Ἀντιπεριφερειάρχη Κιλκίς κ. Ἀνδρέα Βεργίδη, τῶν Ἀντιδημάρχων καί Μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Παιονίας, τοῦ Προέδρου τῆς Δ.Κ. κ. Ἀστερίου Τάτση, τοῦ Διοικητῆ τῆς 33ης Μ/Κ Ταξιαρχίας κ. Γεωργίου Στεφανίδη, τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, τοῦ Διοικητῆ τῆς Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας Γουμένισσας Ἀντιπυράρχου κ. Χρήστου Γκαντίδη, σημαιοφόρων μαθητῶν τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῆς πόλης καί παραστατῶν, ἀντιπροσωπειῶν τῶν τοπικῶν Πολιτιστικῶν Συλλόγων καί ἄλλων Γουμενισσιωτῶν.

Στό τέλος τῆς ἐπίσημης Δοξολογίας ἐκφωνήθηκε ὁ πανηγυρικός τῆς ἡμέρας ἀπό τήν ἐκπαιδευτικό κ. Ἀλεξάνδρα Χατζημλάδη καί ἐπακολούθησε μετάβαση τῶν ἐπισήμων στό Ἡρῶο τῶν Μακεδονομάχων, στήν ὁμώνυμη Πλατεία τῆς πόλης, ὅπου καί τελέστηκε Ἐπιμνημόσυνη Δέηση γιά τούς τοπικούς ἥρωες τῆς ἐθνικῆς διαχρονίας καί τῆς ἀπελευθέρωσης.

Λόγῳ τῶν μέτρων γιά τήν πανδημία, δέν ὑπῆρξε ὁ πληθωρισμός σέ παρουσίες δημόσιας προβολῆς, αὐτό τό “λίγο” ἀπέναντι στό “πολύ” τῆς θυσίας καί τῆς σώφρονος τακτικῆς τῶν προγόνων μας.

Πάντως, μέ τήν εὐκαιρία τῆς τόσο πολύτιμης αὐτῆς ἐπετειακῆς ἡμέρας γιά τά ἱστορικά ἐθνικά μας δρώμενα στήν Παιονία καί εὐρύτερα, ἀπευθύναμε κι ἐμεῖς τό ἀκόλουθο “Ἐπετειακό Μήνυμα”.

***

23η Ὀκτωβρίου: “Ἐλευθέρια” τῆς Γουμένισσας (1912-2021)

(ποιμαντορικό ἐπετειακό μήνυμα)

Ἡ τοπική ἱστορία τῆς Γουμένισσας (πού φερωνυμεῖται τιμητικά ὡς “ἱστορική ἕδρα τοῦ Δήμου Παιονίας”) ἀπό τά νεότερα χρόνια εἰδικά ἑστιάζει, ἀναθυμᾶται, ἐγκαυχᾶται, τιμᾶ τήν 23η Ὀκτωβρίου 1912.

Ἀδούλωτη γιά αἰῶνες ἡ ἀνάσα τῆς ρωμηοσύνης, χάρη στά εἰδικά ἀνταλλάγματα ἐργασιακῆς προσφορᾶς μέ τήν καλλιέργεια τῆς μετάξης, τώρα πιά ἁπλωνόταν ἀπελεύθερη στά καλντερίμια τῆς πανέμορφης παραδοσιακῆς κωμόπολης μέ τίς ἱστορικές ἐκκλησιές καί τά ἐπίσης ἱστορικά ἐκπαιδευτήρια.

Ἡ τοπική δημογεροντία (θεσμός κοινωνικο-οικονομικῆς ὀργάνωσης ὑπό τήν συνεκτική παρουσία τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ Πατριαρχείου, καί τήν δράση τοῦ Ἑλληνικοῦ προξενείου τῆς Θεσσαλονίκης) διέθετε τήν εὐφυΐα καί τήν προνοητικότητα νά προσκαλέσει ἄμεσα τόν Ἑλληνικό στρατό νά παγιώσει ἀμετάκλητα ἐκεῖνο πού ἤδη ζοῦσαν ὑπό τήν προστασία τῆς Παναγίας καί τοῦ Ἁγίου Γεωργίου: τήν ἑλληνικότητα χωρίς δασμούς.

Μιλοῦμε γιά ἀπελευθέρωση καί “Ἐλευθέρια”, ἔχοντας τήν εὔλογη αἴσθηση ὅτι ἡ ἱστορία δέν ἀκεραιώνεται μόνο μέ τήν κάθε δαφνοστεφανωμένη εὐτυχή της κατάληξη. Τά βραβεῖα δέν ἀνήκουν μόνο στό τέρμα, ἀλλά καί στήν ἀφετηρία καί στή διαδρομή. Τά μεγαλεῖα δέν ταιριάζουν μόνο στίς νικηφόρες ἐκβολές πολέμων, ἀλλά καί στή δυναμική τῆς μακρᾶς ροῆς καί τῆς ἀπορροῆς τῶν γεγονότων.

Στή δική μας περίπτωση μάλιστα, ἡ μετάβαση τῆς Γουμενισσιώτικης ἀντιπροσωπείας στά ἐλευθερωμένα Γιαννιτσά, ἡ πρόσκληση καί ἔλευση τοῦ ἐλευθερωτῆ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καί ἡ εἰρηνική ἀπόδοση καί παραλαβή τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς κωμόπολης διατράνωνε κάτι πολύ σημαντικό γιά τά ἱστορικά μας “μετάφρενα” τόσων αἰώνων: ὅτι γιά τήν αὐτοσυνειδησία τῶν Γουμενισσιωτῶν στό εἶναί τους τό ἱστορικό ἐπί αἰῶνες ἔρρεε αἷμα ἑλληνικό, βαπτισμένο καί μυρωμένο στήν κολυμβήθρα τῆς Παναγίας ἤ τοῦ ἉηΓιώργη.

Πρίν ἀπό κείνην τήν εὐλογημένη ἱστορική κίνηση (ὅπως καί μετά ἀπ᾽ αὐτήν στό Β΄ Βαλκανικό καί στόν Α΄ ΠΠ καί στό Β΄ ΠΠ), στήν κοντινή καί τήν εὐρύτερη περιοχή, διαδραματίστηκαν ἀγῶνες καί ἀναφάνηκαν ἡρωϊσμοί καί συντελέστηκαν θυσίες.

Ἔγιναν μάχες καί προωθήσεις μέ ἑκατόμβες ἀξιΰμνητων ἡρώων (εἶναι αὐτά στά ὁποῖα δέν ἀρέσκεται καί πολύ ἡ ἐποχή μας νά ἑστιάζει καί νά διδάσκεται).

Ὅμως, κατά κυριολεξία, ἡ Γουμένισσα ἀνέπνευσε τόν ἀέρα τῆς ἐλευθερίας ἀνεμπόδιστα πλέον μέ τήν ἔλευση τοῦ στρατοῦ μας καί τήν εἰρηνική ἀλλαγή ἐξουσίας.

Εἰδοποιήθηκε ὁ Ἀρχιστράτηγος Κωνσταντῖνος ὁ μόλις ἐλευθερώσας τά Γιαννιτσά καί, πρίν τήν γενναία πορεία τοῦ στρατοῦ μας πρός τήν Θεσσαλονίκη, καί μέ ἀποστολή τμημάτων τῆς IVης καί τῆς VIIης μεραρχίας πρόλαβε τήν ἀπελευθέρωση τῆς Γουμένισσας ἀπό τούς Τούρκους καί κατ᾽ ἐπέκταση τήν ἐλεύθερη δίοδο τοῦ Ἀξιοῦ μέ προορισμό τή Θεσσαλονίκη.

Δέν ἦταν ἁπλά ὁ τελικός Λόχος τοῦ Καπετανάκη πού εἰσῆλθε ἀπελευθερωτής, ἀλλά ἕνας στρατηγικός συντονισμός κινήσεων, στόν ὁποῖο καί πάλι ἐπρώτευσε ἡ πρωτοβουλία τῆς τοπικῆς Κοινότητος! Κυριολεκτικά καί δίκαια πρόλαβε ὁ στρατός μας!

Κυριολεκτικά καί δίκαια πρόλαβαν οἱ τότε Γουμενισσιῶτες καί δι᾽ αὐτῶν ὅλη ἡ Παιονία! Διότι ἔσπευδαν καί οἱ Βούλγαροι (καί οἱ Σέρβοι), μέ σκοπό νά ἔχουν μερίδιο νομῆς.

Τοιουτοτρόπως εὐοδώθηκε εἰς τέλος αὐτό τό ὁποῖο ἐπιχειρήθηκε μέ τά κουκούλια ἐπί αἰῶνες, κυρίως δέ μέ τή ναοδόμηση τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καί τήν ἀνέγερση τῶν Ἑλληνικῶν Ἐκπαιδευτηρίων, σέ πεῖσμα μάλιστα κάθε ἀλλοειδοῦς ἐθνικῆς καί θρησκευτικῆς προπαγάνδας [τῶν Βουλγάρων μέ τά πιό ἀπάνθρωπα μέτρα καί μέ τή θρησκευτική Ἐξαρχία κατά τοῦ Πατριαρχείου· τῶν ΡΚαθολικῶν μέ τήν Οὐνία πού δέν εἰσχώρησε στή Γουμένισσα σέ ἀντίθεση πρός τό σημερινό Κιλκίς (!)]

Ἡ περιοχή τῶν Γιαννιτσῶν ἐκπορθήθηκε μέ ἐπίθεση, ἡ ἐλευθερία τῆς Γουμένισσας ἀποκτήθηκε μέ τήν προσκληθεῖσα προνοητική εἴσοδο τοῦ στρατοῦ μας.

Τί ἀπό τά δύο εἶχε περισσότερη ἀξία;

Καί τά δύο. Τό ἕνα ἀπετέλεσε προϋπόθεση γιά τό δεύτερο. Τό δεύτερο σήμαινε ἐπικύρωση καί διεύρυνση καί παγίωση τοῦ πρώτου. 

Πρίν 90 χρόνια ἡ προνοητικότητα τῶν δημογερόντων τῆς Γουμένισσας ἀπάλλασσε τόν τόπο ἀπό κάθε ἐνδεχόμενο ἀντιδικίας καί αἱματηρῶν ἐκπορθήσεων, γλίτωσε τόν τόπο ἀπ᾽ αὐτό πού λίγο ἀργότερα ἐπισυνέβη στό Ραβινέ καί στό Σκρᾶ καί στό Κιλκίς-Λαχανᾶ.

Αὐτό δέν πρέπει νά τό ξεχνᾶμε οἱ μεγαλύτεροι, ἀλλά νά τό ζοῦμε καί νά τό ξαναζοῦμε καί μέ μιάν εὐλογημένη μνημοσύνη καί ἀξιόχρεω τιμή νά τό διδάσκουμε στήν πράξη καί νά τό ἐμπνέουμε στούς νεότερους.

Ἡ προνοητική καί στιβαρή πρακτική τῶν ὡριμότερων μεταδίδεται ἤρεμα καί σταθερά στούς νεότερους, ὥστε νά ἐμπεδώνεται ἐντελῶς φυσικά παιδιόθεν ὡς συνειδητότητα, ὡς βίωμα καί ὡς αὐτονόητο δικαίωμα. Κι ὅταν μάλιστα συντελεῖται ὡς συμμετοχικός ἑορτασμός, μέ ἐπιμερισμένους ρόλους μετοχῆς, μέσα κι ἀπό μεθόδους σύγχρονες διαδικτυακές, τότε ἐμφυτεύεται καί ἐμπεδώνεται ὡς βιωματική ἀνάμνηση.

Ἡ “ἡμέρα ἐπίσημου τοπικοῦ ἑορτασμοῦ” δέν εἶναι παρελθοντισμός. Ἡ ἀρχοντιά, ἡ λεβεντιά καί τό φιλότιμο (ἀρετές πού πάσχιζε νά ἐμπνεύσει ἕνας ἐπουράνιος δικός μας ἄνθρωπος, ὁ ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης) δέν εἶναι φυσικό ἰδίωμα, ἀλλά ἐπίκτητο. Ἀπαραίτητο, γιά νά νοηματοδοτεῖ τήν “τεχνητή εὐφυΐα” τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ καί τίς ἰσοπεδώσεις κάθε ἱστορικῆς μειονεξίας.

Αὐτό δέν σημαίνει ἐπιθετικότητα, ἀλλά συνετή διαχείριση τῶν νέων δεδομένων, τῶν ἱστορικῶν προκλήσεων, τῶν μεταβολισμῶν.

Ὁ ἄνθρωπος δέν πρέπει νά μεταβολίζεται καί νά ὑποβαθμίζεται σέ ἄβουλο ἐντολοδόχο καί ὑποχείριο τοῦ παντοειδοῦς διεθνισμοῦ.

Διότι τότε χάνει τή στοιχειωδέστερη ἀνθρωπινή του ἰδιότητα, τήν ἐλευθερία, τήν ἐπιλογή, τόν αὐθορμητισμό, τή δημιουργικότητα.

Ἡ τοπική ἐπέτειος τῶν “Ἐλευθερίων” τιμᾶται, γιά νά τιμήσουμε ὅσους συνείργησαν στή διάσωση τῆς ταυτότητός μας μέ εἰσφορά αἵματος καί μέ ἀντίσταση παιδείας καί ἐθνικοπολιτιστικῆς διαφορότητος.

Κυρίως ὅμως, γιά νά θυμίσουμε στίς συνειδήσεις μας οἱ μεγαλύτεροι καί νά ἀποδείξουμε ἐν τοῖς πράγμασι στούς νεότερους τή σημασία τῆς πνευματικῆς ταυτότητος καί τῆς πνευματικῆς ἀντιστάσεως πού νοηματοδοτοῦν τή ζωή καί τήν κοινωνία σέ ἐποχές τρέχοντος ἰσοπεδωτισμοῦ, μέ ἐκρήξεις πολέμων καί ἐντάσεις στή Μεσόγειο, στό Αἰγαῖο, στή Βαλκανική, στή Συρία (καί ὄχι μόνο).

“Θέλει ἀρετήν καί τόλμην ἡ ἐλευθερία” θά μᾶς συμβουλεύσουν ὅλοι οἱ προγενόμενοι, χάρη στούς ὁποίους ἀναπνέουμε ἐμεῖς ἐλεύθεροι. Ὀφείλουμε, μέσα ἀπό τούς ἐπετειακούς συμβολισμούς, μέσα ἀπό τίς ἐτήσιες ἡμέρες τῆς λεβεντιᾶς, νά ἀρχίσουμε νά ξαναδιδάσκουμε τά παιδιά μας “τήν ἀρετήν καί τήν τόλμην”.

Ὁ Θεός τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου καί τοῦ ἁγίου Γεωργίου καί ἡ Παναγία μας ἡ Γουμένισσα νά εὐλογοῦν κάθε συνεορταστή, νά φωτίζουν τή νέα γενιά καί νά δίνουν ἀνάνηψη πίστης καί δυναμισμοῦ καί προκοπῆς σέ ὅλους.

Μετ᾽ εὐχῶν πατρικῶν

Ὁ Μητροπολίτης

†Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως & Πολυκάστρου ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ