Του Γιώργου Λειμωνίδη στην Romfea.gr

Έκκληση προς τις αρχές της Εσθονίας για την επιστροφή του Μητροπολίτη Ευγενίου του Πατριαρχείου Μόσχας και τη διασφάλιση της θρησκευτικής ελευθερίας απηύθυνε η διεθνής οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Justice pour Tous Internationale (JPTi), με ανοιχτή επιστολή που απέστειλε στις 2 Οκτωβρίου 2026.

Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στον απόηχο ειδικής εκδήλωσης που διοργανώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, με αντικείμενο τη θρησκευτική ελευθερία, την εκκλησιαστική αυτονομία και την προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων στην Εσθονία.

Στην επιστολή, την οποία συνυπογράφουν προσωπικότητες με διεθνή παρουσία στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ζητείται από την εσθονική κυβέρνηση να επανεξετάσει τα μέτρα που εμποδίζουν την επιστροφή του Μητροπολίτη Ευγενίου, ώστε να μπορέσει να ασκήσει εκ νέου τα πνευματικά, κανονικά και ποιμαντικά του καθήκοντα.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός του Μητροπολίτη επηρεάζει όχι μόνο τον ίδιο, αλλά και τη συλλογική θρησκευτική ζωή των κληρικών και των πιστών της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας.

Παράλληλα, εκφράζεται ανησυχία για τις επιπτώσεις της νομοθεσίας που αφορά τις θρησκευτικές κοινότητες, ιδιαίτερα ως προς τη δυνατότητά τους να διατηρούν την εκκλησιαστική τους ταυτότητα, την κανονική τους υπαγωγή και την ελεύθερη επιλογή της πνευματικής τους ηγεσίας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη σεβασμού των διεθνών συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με την JPTi να επισημαίνει ότι οι περιορισμοί στη θρησκευτική ελευθερία πρέπει να στηρίζονται σε συγκεκριμένα στοιχεία και να πληρούν τις αρχές της νομιμότητας, της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας.

Η οργάνωση αναγνωρίζει το δικαίωμα της Εσθονίας να προστατεύει την εθνική της ασφάλεια, υπογραμμίζει ωστόσο ότι η κανονική σύνδεση μιας Εκκλησίας με άλλο εκκλησιαστικό κέντρο δεν μπορεί από μόνη της να αποτελεί τεκμήριο παράνομης δραστηριότητας.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται η επανεξέταση τόσο των περιορισμών που σχετίζονται με την άδεια διαμονής του Μητροπολίτη Ευγενίου όσο και των νομοθετικών διατάξεων που επηρεάζουν τη δυνατότητά του να ασκεί τα εκκλησιαστικά του καθήκοντα.

Την έκκληση υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, ο πρώην Ειδικός Απεσταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας Ján Figeľ, ο πρόεδρος της οργάνωσης CAP Liberté de Conscience Thierry Valle και ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος των Ηνωμένων Εθνών Hugues Noumbissie.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στη Γενεύη, ο Ján Figeľ επισήμανε ότι το κράτος έχει δικαίωμα να απαιτεί τον σεβασμό των νόμων του, όχι όμως να επιβάλλει στους πιστούς την εκκλησιαστική υπαγωγή που θεωρεί πολιτικά αποδεκτή.

Στη συζήτηση συμμετείχε επίσης, με μαγνητοσκοπημένη παρέμβαση, ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας και ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ Γιώργος Κατρούγκαλος, ο οποίος αναφέρθηκε στις αρχές της θρησκευτικής αυτονομίας, της προστασίας της εκκλησιαστικής ιεραρχίας και της υποχρέωσης των κρατών να σέβονται τα δικαιώματα των θρησκευτικών κοινοτήτων.

Με την επιστολή της, η Justice pour Tous Internationale καλεί τις αρμόδιες κρατικές αρχές να προχωρήσουν σε ουσιαστικό διάλογο και να εξετάσουν τις απαραίτητες διοικητικές ή νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη νόμιμη επιστροφή του Μητροπολίτη Ευγενίου.

Παράλληλα, ζητείται η ανεξάρτητη εξέταση της υπόθεσης από τον αρμόδιο θεσμό προστασίας των δικαιωμάτων στην Εσθονία, καθώς και έγγραφη απάντηση από τις αρχές, κατά προτίμηση εντός 21 ημερών από την παραλαβή της επιστολής.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει εκ νέου τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Εσθονία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ κρατικής εξουσίας, θρησκευτικών κοινοτήτων και εκκλησιαστικών δικαιοδοσιών εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έντονου προβληματισμού σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.