Με τη συμπλήρωση τριών ετών πολέμου στην Ουκρανία και ογδόντα χρόνων από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο διακεκριμένος Ουκρανο-αμερικανός ρωσικής καταγωγής σκηνοθέτης Ιγκόρ Λοπατόνοκ, δημιουργός του εμβληματικού ντοκιμαντέρ "Η Ουκρανία στις φλόγες" παραχώρησε εφ᾽ όλης της ύλης συνέντευξη στον Παναγιώτη Παύλο.
Αναφερόμενος στο Ουκρανικό ζήτημα, περιγράφει και εξηγεί λεπτομερώς το μείζον εκκλησιαστικό και εκκλησιολογικό πρόβλημα που προκάλεσε στον Ορθόδοξο λαό της Ουκρανίας η παραχώρηση αυτοκεφαλίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.
***
Παναγιώτης Παύλος: Μιλώντας για την ουκρανική κοινωνία, αναφερθήκατε στη θρησκεία. Εκεί υπάρχει ένα μείζον εκκλησιαστικό ζήτημα. Πώς αντιδράτε στην παραχώρηση Αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως;
Igor Lopatonok: Η αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία είναι ψεύτικη. Υπάρχει μόνο μία νόμιμη Εκκλησία στην Ουκρανία, η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αλλά επιτρέψτε μου να σας πω την ιστορία για το πώς υπάρχει αυτή η αυτοκεφαλία.
Το 2014, ο κύριος Ποροσένκο, ο οποίος ανακηρύχθηκε το ίδιο έτος, προκήρυξε εκλογές και απομάκρυνε παράνομα τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς.
Γιατί παράνομα; Διότι στις 25 Φεβρουαρίου 2014, αμέσως μετά το πραξικόπημα, συγκάλεσαν κοινοβουλευτική σύνοδο και ψήφισαν την απομάκρυνση του προέδρου Γιανουκόβιτς, ο οποίος εκείνη την εποχή βρισκόταν στη Μόσχα. Διεξήγαγαν και χρησιμοποίησαν αυτήν την ψηφοφορία κατά παράβαση του ουκρανικού νόμου και του Συντάγματος.
Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος Ποροσένκο αντιλήφθηκε την ανεξαρτησία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία με όρους Κανονικούς.
Η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία πρακτικεύει και ασκεί την ίδια θρησκεία με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία - η αυτοκεφαλία γι᾽ αυτήν την Εκκλησία χορηγήθηκε κατά τον 15ο-16ο αιώνα (1448-1593).
Αλλά πρέπει να εμβαθύνουμε σε αυτό. Με την Ένωση της Φεράρας–Φλωρεντίας, οι Καθολικοί άρχισαν να πρακτικεύουν το θρησκευτικό τους τελετουργικό μέσα σε Ορθόδοξες εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη.
Αυτό οδήγησε, πιστεύω, στην απομάκρυνση της ιερής προστασίας της Παναγίας από την Κωνσταντινούπολη. Έτσι, η Άλωση της Κωνσταντινούπολης δεν οφειλόταν μόνο στη στρατιωτική ισχύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και στο ότι εκείνη την εποχή οι Ορθόδοξοι είχαν αρχίσει να επιτρέπουν στους Καθολικούς να εκτελούν το θρησκευτικό τους έργο μέσα σε Ορθόδοξες εκκλησίες, στην Κωνσταντινούπολη.
ΠΑΥΛΟΣ: Λέτε, δηλαδή, ότι είχε ήδη επιτευχθεί Ένωση στην Κωνσταντινούπολη.
LOPATONOK: Σωστά. Αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά εν προκειμένω, μεταξύ της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Εκκλησίας του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει τουλάχιστον 200 εκατομμύρια ιεροκήρυκες, ενώ ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει 1 εκατομμύριο.
Έτσι, όταν ο πρόεδρος Ποροσένκο θέλησε να έχει τη δική του Εκκλησία στην Ουκρανία και να την ονομάσει «Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία», απευθύνθηκαν στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τους δωροδόκησαν για να χορηγηθεί ο Τόμος Αυτοκεφαλίας και ανεξαρτησίας της Ουκρανικής Ορθοδοξίας.
Αλλά έχουν άδειες εκκλησίες. Προσπαθούν να κατασχέσουν τις εκκλησίες από την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία, επειδή οι άνθρωποι εκεί συνεχίζουν να εκκλησιάζονται καθ᾽ όλη τη ζωή τους. Αυτό είναι ζήτημα επιχειρηματικό, δεν είναι θέμα θρησκείας ούτε πίστης.
Η ψεύτικη εκκλησία που ίδρυσε ο Ποροσένκο στην Ουκρανία ήταν μόνο για να εξυπηρετήσει τον πολιτικό του στόχο να επιφέρει διχασμό μεταξύ του ρωσικού και του ουκρανικού λαού και να επιτεθεί σε μία από τις τρεις αρχές ενότητος που προαναφέραμε: κοινή γλώσσα (ρωσική), κοινός πολιτισμός, και κοινή πίστη (Ορθοδοξία).
Ξεκίνησαν με τη γλώσσα. Άρχισαν να απαγορεύουν τη Ρωσική στην Ουκρανία και να μειώνουν τη μελέτη της. Δεύτερον, προσπάθησαν να δημιουργήσουν μια ανταγωνιστική Εκκλησία.
Αλλά αυτό δε λειτουργεί, επειδή οι άνθρωποι εξακολουθούν να πηγαίνουν στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και να πιστεύουν με τον δικό τους τρόπο όλα όσα πιστεύουν.
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος παίζει αυτό το παιχνίδι επειδή βλέπει κάποια περιουσιακά στοιχεία στην Ουκρανία. Ήταν μια επιχείρηση γι᾽ αυτόν, όπως ήταν και για τον Ποροσένκο.
Κατόπιν τούτου, άρχισαν να ενεργούν πιο επιθετικά, διώκοντας ιερείς της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με το ψευδές πρόσχημα ότι υποστήριζαν την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Αυτό είναι εντελώς ανόητο. Αλλά ενδιαφέρονται για τις εκκλησίες ως επιχείρηση επειδή η Εκκλησία είναι πηγή μεγάλου πλούτου.
Οι άνθρωποι κάνουν δωρεές στην Εκκλησία. Η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και ο αριθμός των εκκλησιών και των επισκοπών είναι ακόμη μεγαλύτερος απ᾽ αυτόν που βρίσκεται υπό την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στη Ρωσία.
Ο φίλος μου ο Τάκερ Κάρλσον είναι καλός υποστηρικτής των καταπιεσμένων χριστιανών στην Ουκρανία. Μην ξεχνάτε επίσης ότι ο Ζελένσκι δεν είναι καν Χριστιανός.
Είναι Εβραίος και όλοι οι φίλοι του είναι ραβίνοι. Δεν έχει καμία σχέση με την πίστη μας. Είναι με το μέρος ανθρώπων που σταύρωσαν τον Ιησού Χριστό και κατηγόρησαν τους Ρωμαίους γι᾽ αυτό.
ΠΑΥΛΟΣ: Πιστεύετε ότι το εκκλησιαστικό ζήτημα θα συμπεριληφθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων; Πώς θα φανταζόταν κανείς ένα εβραίο ηγέτη να λαμβάνει αποφάσεις για ζητήματα που αφορούν τη Χριστιανική Εκκλησία;
LOPATONOK: Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Πιστεύω ότι η Ρωσία θα φέρει ελευθερία θρησκείας και πίστης και ότι η ειρηνευτική συμφωνία θα περιλαμβάνει τη ρωσική γλώσσα, καθώς και τη μη δίωξη της αντιπολίτευσης συνάμα με την ελεύθερη πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης στην Ουκρανία. Η ειρηνευτική συμφωνία θα είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ, όχι με την Ουκρανία.
Θα ήθελα να σημειώσω και κάτι άλλο. Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ στο Μπάτλερ της Πενσυλβάνια, ο Τραμπ έχει γίνει πολύ πιο θρησκευόμενος και πιο πιστός, απ᾽ ό,τι ήταν πριν. Πιστεύω ότι «είδε» τη μαρτυρία του Αγίου Πνεύματος στο κεφάλι του, όταν το έστρεψε και η σφαίρα πέρασε ξυστά χιλιοστά μακριά από τον εγκέφαλό του.
Γι' αυτό και έχει συστήσει ειδικό όργανο στον Λευκό Οίκο, ένα «Υπουργείο Πίστης» του Λευκού Οίκου. Δεν είναι εκτελεστικό κυβερνητικό όργανο, αλλά όργανο που εκπροσωπεί τις σχέσεις με τις διαφορετικές θρησκευτικές κοινότητες.
Επομένως, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συμπεριληφθεί και η Ορθοδοξία σε αυτό. Ως εκ τούτου οι Ουκρανοί προσπαθούν να συμπεριλάβουν τον δικό τους εκπρόσωπο εκεί.
Ευτυχώς, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Γνωρίζουμε πόσο επιδέξια είναι η ουκρανική διασπορά στις ΗΠΑ, αλλά έχουν πολύ μικρή σχέση με την Ορθοδοξία στην Ουκρανία.
Εκεί υπάρχει μια Κανονική Ορθοδοξία που βρίσκεται υπό την «Κανονική κεφαλή» του Πατριαρχείου Μόσχας, αλλά είναι εντελώς ανεξάρτητη από άποψη διοίκησης.
Δεν αναφέρονται στη Μόσχα, αλλά ασκούν τα καθήκοντά τους και πρακτικεύουν την πίστη με τον Κανονικό τρόπο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Γι᾽ αυτόν το λόγο η Εκκλησία αυτή βρίσκεται στο στόχαστρο στην Ουκρανία.
Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι αυτό δεν ήταν κάτι που εφηύρε ο κύριος Ποροσένκο ή ο κύριος Ζελένσκι. Αυτό εφευρέθηκε εδώ, στον ποταμό Ποτόμακ (Washington DC), όταν άνθρωποι που πολέμησαν τη Σοβιετική Ένωση κι εν συνεχεία τη Ρωσία, επεσήμαναν ότι η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένας δεύτερος παράγοντας ενοποίησης, μετά τη γλώσσα.
Έτσι, έπρεπε να πολεμήσουν εναντίον αυτής της Εκκλησίας. Έπρεπε να φέρουν διχασμό εκεί.
Ο τρίτος στόχος είναι η κοινή νίκη στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εναντίον των Ναζί. Επέκριναν τον ρόλο της Ρωσίας, τον υποβάθμισαν και διαστρέβλωσαν τα γεγονότα με τρόπο τέτοιο ώστε να φανεί πως η Ρωσία δεν ήταν το νικηφόρο μέρος αυτού του πολέμου αλλά μάλλον σύμμαχος της ναζιστικής Γερμανίας.
Αυτό είναι μια ανοησία. Όλα αυτά έχουν ένα και μόνο στόχο: να προκαλέσουν μεγαλύτερη διχόνοια μεταξύ του ουκρανικού και του ρωσικού λαού.
* Ολόκληρη την εφ᾽ όλης της ύλης συνέντευξη του Ίγκορ Λοπατόνοκ στον Παναγιώτη Παύλο, μπορείτε να τη διαβάσετε ( ΕΔΩ )