Αρχιμ. Ειρηναίου Νάκου
Γ. Διευθυντού Ιδρύματος Μουσικής Ι.Α.Α.
Καθηγητού Βυζαντινής Μουσικής
Το Ίδρυμα Μουσικής της Ι.Α.Α. η Σχολή Βυζαντινής Μουσικής και το Ωδείο, με ιδιαίτερη επιτυχία, έχει συμβάλλει τα τελευταία οκτώ χρόνια στην πραγματοποίηση των διαδικτυακών μαθημάτων καθώς και μια σειρά ομαδικών εργαστηριακών μαθημάτων Ψαλτικής Τέχνης με αντικείμενο την εν πολλοίς άγνωστη επιστήμη και τέχνη της Μορφολογίας Εκκλησιαστικού Μέλους και Διεύθυνσης Βυζαντινού Χορού.
Μετουσιώσαμε λοιπόν την δυνατότητα παροχής και διδαχής του κάθε μουσικού γνωστικού αντικειμένου, Βυζαντινής και Ευρωπαϊκής Μουσικής, σε ένα διαφορετικό γίγνεσθαι μέσω της τεχνολογίας και συγκεκριμένα μέσω του διαδικτύου.
Το διαδικτυακό μάθημα είναι πλέον μια πραγματικότητα η οποία λειτουργεί από τους εκπαιδευτικούς της Σχολής και του Ωδείου μας με αποτελεσματικότητα και επιτυχία, δίνοντας έτσι την δυνατότητα σε όλους τους σπουδαστές μας, να μπορούν εξ αποστάσεως να ξεκινήσουν ή να συνεχίσουν την μουσική σπουδή, θεωρητικά και πρακτικά.
Γεννάται όμως πολλές φορές το ερώτημα, ποια είναι η πλέον αρμόζουσα κατάσταση μάθησης και μετάδοσης της μουσικής ή άλλης γνώσης προς τον μαθητή;
Η εκπαίδευση από απόσταση (εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση), αποτελείται από μια οικογένεια διδακτικών μεθόδων κατά την οποία οι “διδασκαλίες” πραγματοποιούνται χωριστά από τη μαθησιακή διαδικασία και η επικοινωνία μεταξύ του εκπαιδευτικού και του μαθητή διευκολύνεται με τη χρήση ηλεκτρονικών ή άλλων μέσων.
Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση πραγματοποιείται με διάφορες μορφές, όπως :
Υλοποίηση με υποστήριξη της εκπαίδευσης με ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης.
Συστήματα Διαχείρισης Περιεχομένου (Content Management Systems, CMS).
Συστήματα Διαχείρισης της Μάθησης/Εκπαίδευσης (Learning/Instructional Management Systems, LMS).
Εικονικά Περιβάλλοντα Μάθησης (Virtual Learning Environments).
Δημιουργείται έτσι ένα πλέγμα πλεονεκτημάτων μέσω της διαδικτυακής διδασκαλίας, τα οποία είναι:
Ευελιξία. Το εκπαιδευτικό υλικό είναι πάντα διαθέσιμο. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε που και πότε θα έχουμε πρόσβαση στο μάθημα, αρκεί να είμαστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο.
Αποτελεσματικότητα. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι σε ποσοστό 80% το ίδιο αποτελεσματική με τη παραδοσιακή διδασκαλία στην αίθουσα.
Δεδομένο είναι ότι ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός, το εκπαιδευτικό υλικό και το πρόγραμμα σπουδών, είναι σχεδιασμένα με τρόπο κατάλληλο, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εκπαιδευομένων, πράγμα το οποίο το έχουμε κάνει!
Μαθησιοκεντρικότητα. Ο γνώμονας γύρω από τον οποίο κινείται η εκπαιδευτική διαδικασία είναι ο εκπαιδευόμενος σπουδαστής.
Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση λοιπόν έχει ως στόχο να ικανοποιήσει τις μαθησιακές ανάγκες του κάθε εκπαιδευόμενου, καθιστώντας τον, επικεφαλή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, και βασίζεται κατά κύριο λόγο στην επικοινωνία και την αλληλεπίδραση μεταξύ εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτών.
Έτσι λοιπόν, έχουμε τη δυνατότητα να επικοινωνούμε συχνά και να λαμβάνουμε άμεσα την βαθμολόγηση και την κρίση της δουλειάς μας.
Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται η ενεργή συμμετοχή μας στην εκπαιδευτική διαδικασία και εξασφαλίζεται το κίνητρο για μάθηση.
Τέλος η εξ αποστάσεως εκπαίδευση επιπλέον εξοικονομεί χρόνο, καθότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να μετακινηθούμε για το μάθημα και μας δίνει την δυνατότητα να αφιερώσουμε τον χρόνο μας σε κάτι άλλο και να έχουμε περισσότερη και απερίσπαστη ώρα για μελέτη.
Στον αντίποδα τώρα, η εξ αποστάσεως διδασκαλία εξυπηρέτησε τις ανάγκες μας κυρίως τα τελευταία χρόνια, αλλά τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την δια ζώσης εκπαίδευση, αυτήν την υπέροχη διαπροσωπική σχέση μεταξύ καθηγητού και μαθητού.
Είναι πολλοί που ξεκίνησαν τη σπουδή τους διαδικτυακά αλλά κάπου στη πορεία σταμάτησαν χάνοντας το ενδιαφέρον διότι η μουσική μάθηση δεν είναι μόνο Θεωρία, είναι κυρίως Πράξη (performance) και για να είμαστε ακόμα πιο ακριβείς είναι και τα δύο, Θεωρία και Πράξη, τα οποία πραγματοποιούνται στην απόλυτη και ολοκληρωμένη τους μορφή πάνω στο Ιερό Αναλόγιο, υπό την καθοδήγηση του Δασκάλου Ιεροψάλτου, ακούγοντας, αντιγράφοντας, και ακολούθως ερμηνεύοντας μέσα από τα κλασικά μαθήματα των μεγάλων μουσουργών και διδασκάλων της Μ.τ. Χ.Ε.
Επίσης η φυσική παρουσία δημιουργεί τα παρακάτω χαρακτηριστικά.
Ερωταπαντήσεις Καθηγητών και Σπουδαστών, καθώς και η όμορφη αλληλεπίδραση που δημιουργείται δια της φυσικής παρουσίας, διότι η διδακτική από μόνη της είναι μια αμφίδρομη διαδικασία και η άμεση ανατροφοδότηση του γνωστικού περιεχομένου καθώς και η ανταλλαγή απόψεων και αποριών οδηγεί σε μια εποικοδομητική σύνθεση.
Η καλλιέργεια των σχέσεων με άτομα (συμμαθητές) που προφανώς έχουν μεταξύ τους είναι πολύτιμη και μερικές φορές μπορεί να κρατήσει για μια ζωή.
Μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας αναπτύσσεται μια ανατροφοδότηση, η οποία είναι πολύ σημαντικό εργαλείο στην εκπαίδευση.
Η είσπραξη λεκτικών σχημάτων και δεξιοτήτων, στοιχεία απαραίτητα για να διαμορφωθεί σωστά η προσωπικότητα του εκπαιδευόμενου, ειδικά στη μουσική παιδεία, τα οποία δίδονται απλόχερα στην δια ζώσης εκπαίδευση.
Η τελική συνέπεια της διαδικασίας, να πας στην αίθουσα διδασκαλίας έχει επίσης αυξημένη ενισχυτική αποτελεσματικότητα, γιατί είναι μια ζωντανή και μοναδική διαδικασία με φυσική προσέγγιση.
Ταυτίζεται εν τοις πράγμασι με μια πολυδιάστατη εκπαιδευτική διαδικασία η οποία πέραν της γνώσης στοχεύει στην ευρύτερη κοινωνικοποίηση και ανθρωπαγωγική ανάπτυξη των εμπλεκομένων.
Αυτή λοιπόν η φυσική παρουσία όλων, μας δίνει χαρά και αισιοδοξία να συνεχίσουμε μαζί το έργο που τόσο αγαπάμε. Σε τελική προσέγγιση, λαμβάνοντας τις παραπάνω πληροφορίες, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να κρίνει και να αξιολογήσει ποιο είναι αυτό που τον εξυπηρετεί σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες.
Το Ίδρυμα Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, υλοποιώντας το ευγενές όραμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου κκ. Ιερωνύμου β΄, συνεχίζει με επιτυχία την λειτουργία του στην καλλιτεχνική δημιουργία ακολουθώντας πιστά το πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού, παρέχοντας μουσική γνώση μέσα από μια πλειάδα εκλεκτών συνεργατών και δίδοντας την δυνατότητα απόκτησης Πτυχίου ή Διπλώματος Β.Μ. Κλασικών Και Παραδοσιακών Οργάνων, αναγνωρισμένα από το Ελληνικό Κράτος.
Επίσης το Ίδρυμα Μουσικής παρέχει μετά από ακρόαση, για την Σχολή Βυζαντινής Μουσικής καθώς και το Ωδείο, υποτροφίες σε ενδιαφερόμενους, οι οποίοι δεν μπορούν να υποστηρίξουν τα συμβολικά δίδακτρα, χάριν στο Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο της Ι.Α.Α. Άλλωστε είναι ιστορικά καταγεγραμμένο πως ο λαός μας διδασκόταν μουσική και χορό από τα αρχαία χρόνια και θεωρούσε την εκμάθηση τραγουδιού και μουσικών οργάνων ως τη βάση της εκπαίδευσης των ελευθέρων πολιτών, με σκοπό την καλλιέργεια της ψυχής και του ήθους.
Από την αρχαιότητα έως και σήμερα η μουσική υπήρξε πάντοτε άρρηκτα συνδεδεμένη με τον πολιτισμό, τη θρησκεία αλλά και την κοινωνική ζωή των Ελλήνων.
Βιβλιογραφία:
Σολομωνίδου, Χ. (2006). Νέες τάσεις στην εκπαιδευτική τεχνολογία Εποικοδομητισμός και σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Παντάνο-Ρόκου, Φ. Μ. (2002). Διαδραστικές εφαρμογές πολυμέσων. Τεχνολογία, σχεδιασμός και διαδικασίες υλοποίησης. Εκδόσεις Κριτική.
Ρετάλης, Σ. (2004). Οι Προηγμένες Τεχνολογίες Διαδικτύου στην Υπηρεσία της Μάθησης. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη.