Γράφει ο Χάρης Τρασάνης για την Romfea.gr 

Το Πεσρέφ (οργανικό είδος μουσικής) σε μακάμ Σεγκιάχ (Segah) σε σύνθεση του Yusuf Paşa (1821 – 1884) μεταγράφτηκε από δυτική παρτιτούρα–η μουσική γραφή της κλασικής οθωμανικής μουσικής, στη σημερινή της μορφή, χρησιμοποιεί το πεντάγραμμο με κλειδί του σολ και έχει σύστημα διέσεων και υφέσεων διαφορετικό από αυτό της δυτικής μουσικής–σε αναλυτική βυζαντινή σημειογραφία και αποδίδεται φωνητικά σε παραλλαγή (σολφέζ) με βυζαντινές νότες. 

Ο κύριος λόγος που προέτρεψε την ομάδα του «Ηδύφωνον» να προέβη στην μεταγραφή και απόδοση της οργανικής αυτής σύνθεσης με αυτόν τον τρόπο είναι καθαρά εκπαιδευτικός.

Η επαφή με την οργανική μουσική της οθωμανικής κλασσικής μουσικής απαιτεί ως επί το πλείστον γνώση και χρήση ασυγκέραστου μουσικού οργάνου.

Μέσα από την παραλλαγή (φωνητικός τρόπος απόδοσης) πιστεύουμε ότι κατανοείτε σε μεγάλο βαθμό η μελωδική πορεία του μακάμ και η παράλληλη συνήχηση με τα μουσικά όργανα, καθιστά την εκμάθησή του πιο ομαλή εμβαθύνοντας στο ύφος και ήθος του μακάμ. 

Ο ρυθμός, τα μουσικά διαστήματα αλλά και ο οργανικός τρόπος απόδοσης παρουσιάζουν μια ολοκληρωμένη εικόνα την σύνθεσης και ο ψάλτης που δεν γνωρίζει κάποιο μουσικό όργανο, μπορεί να συμμετέχει φωνητικά ακολουθώντας της νότες της μουσικής φόρμας.

Η μουσική αυτή σύνθεση μορφολογικά περιλαμβάνει τέσσερεις Οίκους (Hane) και μία Υπακοή (Teslim).

Έχει μουσικό μορφολογικό ενδιαφέρον το πώς αναπτύσσεται και εξελίσσεται το μακάμ Σεγκιάχ με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά μέσα από τους τέσσερεις Οίκους. 

Οι περισσότεροι θεωρητικοί της ψαλτικής τέχνης ταυτίζουν το μακάμ Σεγκιάχ με τον ήχο «Λέγετο», ο οποίος χρησιμοποιεί κλίμακα διατονική κατά το διαπασών σύστημα και ονομάζεται και μέσος του τετάρτου ήχου ή δεύτερος διατονικός ή διατονικός πλάγιος του δευτέρου(Απόστολος Κώνστας).

Ο Μισαήλ Μισαηλίδης στο θεωρητικό του σύγγραμμα αναφέρει περί του «Λεγέτου» ήχου ότι έχει βάση τον βου (σεγκιάχ) και δεν ανήκει ούτε στους κυρίους ούτε στους πλάγιους ήχους της βυζαντινής μουσικής, αλλά είναι ουδέτερος. Διερωτάται λοιπόν: «Εκ τῶν κυρίων ήχων εἶνε οὗτος ἢ ἐκ τῶν πλαγίων, Ἐὰν μὲν ἐκ τῶν κυρίων ἐστί, τίς ὁ πλάγιος αὐτοῦ;»

Σύμφωνα με τον Σίμωνα Καρά ο «Λέγετος» είναι ήχος δίφωνος του πλαγίου τετάρτου απέχοντας από αυτόν κατά τόνους μείζονα ΝΗ – ΠΑ και ελάσσονα ΠΑ – ΒΟΥ, ενώ ανήκει στη μαλακή χρόα του διατονικού γένους.

Επιπλέον, έχει στον φθόγγο ΚΕ απλή ύφεση ώστε το μεν πλεοναστικό τετράχορδο ΒΟΥ – ΚΕ (32 μόρια) να καταστεί τέλειο ΒΟΥ – ΚΕ ύφεση (30 μόρια) και το ΚΕ ύφεση – ΖΩ διάστημα να είναι ο διαζευκτικός μείζονας τόνος (12) των δύο τετραχόρδων ΒΟΥ – ΚΕ ύφεση και ΖΩ – άνω ΒΟΥ.

Η ερευνητική ομάδα «Ηδύφωνον» ευχαριστεί τον Λεωνίδα Τσούκαλα που ανέλαβε την  δακτυλογράφηση του μουσικού κειμένου, την επιμέλεια και επεξεργασία ήχου και βίντεο.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ