Του Αρχιμανδρίτου Ειρηναίου Νάκου
Γενικού Διευθυντού Ιδρύματος Μουσικής Ι.Α.Α.
Μετά από την παρέλευση πολλών δεκαετιών και ενός δύσκολου αγώνα, που έγινε από πολλούς και σημαντικούς μουσικοδιδασκάλους, (όπου εάν θελήσω να αναφέρω τα ονόματα τους σίγουρα κάποιον μπορεί να ξεχάσω και δεν το θέλω), μετά και την συγκρότηση ομάδας εργασίας και τις επιστημονικές εισηγήσεις από το 2007 και εν συνεχεία από το 2014, ήρθε πλέον, έστω και καθυστερημένα, η ελληνική πολιτεία και συγκεκριμένα το υπουργείο πολιτισμού, να αναγνωρίσει επίσημα το Δημοτικό Τραγούδι και τα παραδοσιακά μουσικά όργανα.
Η Βυζαντινή Εκκλησιαστική μουσική και η παραδοσιακή μας μουσική γενικότερα είναι η ωραιότερη ψηφίδα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ένα από τα πιο ζωντανά στοιχεία που συνθέτουν την υπόσταση μας ως έθνος.
Αυτή λοιπόν η μουσική που έφτασε σε εμάς από τους αρχαίους θεωρητικούς της προχριστιανικής Ελλάδας και αναπτύχθηκε σε περίτεχνη επιστήμη από τους μελωδούς και τους μουσουργούς του τόπου μας, είναι το βασικό στοιχείο που έχει διατηρήσει την ελληνική ταυτότητα μας. Είναι μια σοφή δημιουργία πολλών αιώνων, είναι ένα θεϊκό τραγούδι που και σήμερα ακόμη στην τόσο πεζή και υλιστική εποχή μας, συγκινεί και κατανύσσει τις ψυχές όλων των Ελλήνων και ξένων.
Είναι ευρέως γνωστό πως τα παραδοσιακά μας τραγούδια και τα παραδοσιακά μας όργανα αποτελούν ένα υπέροχο σκέλος αυτής της μουσικής κληρονομιάς και ένα υπέροχο ελληνικό ηχόχρωμα.
Και ενώ η βυζαντινή μας μουσική όλα αυτά τα χρόνια είχε και έχει καθιερωμένη επιστημονική ύλη παράδοσης και μπορεί ένα Ωδείο ή μια Σχολή αναγνωρισμένη από το κράτος να χορηγεί αναγνωρισμένα πτυχία και διπλώματα, εντούτοις τα παραδοσιακά όργανα και το παραδοσιακό μας τραγούδι δεν είχε αυτήν την μοναδική ευκαιρία.
Μάλιστα όλα αυτά τα χρόνια απορούσαμε πως είναι δυνατόν να παρέχει η πολιτεία αναγνωρισμένα πτυχία και διπλώματα στο κλασικό πιάνο ή βιολί ή στην κλασσική κιθάρα (ευρωπαϊκά όργανα) και να αδιαφορεί για την ελληνική οργανική παράδοση.
Είναι λοιπόν πολύ σημαντική η κίνηση αυτή της πολιτείας (έστω και καθυστερημένα) και δεν μπορούμε παρά να πούμε μπράβο. Όπως επίσης αξίζουν πολλά συγχαρητήρια σε όλους εκείνους που έδωσαν έναν υπέροχο αγώνα για να πραγματοποιηθεί αυτή η σπουδαία αναγνώριση της μουσικής μας κληρονομιάς.
Όπως λοιπόν χαρακτηριστικά αναφέρει το ΦΕΚ 77/Β/17.1.2022, αναγνωρίζονται σπουδές και τίτλοι των καθιερωμένων ελληνικών παραδοσιακών οργάνων στο τοπικό, πανελλήνιο έως και ευρύτερο ανατολικό ρεπερτόριο, στα επι μέρους είδη της δημώδους, νεοελληνικής λαϊκής αστικής και «λόγιας» έντεχνης ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.
Πιο ειδικότερα αναφέρονται: Τραγουδιού και Οργάνων πανελληνίου και ευρυτέρου ανατολικού ρεπερτορίου, Οργάνων τοπικών παραδοσιακών ρεπερτορίων, Οργάνων του ειδικού ρεπερτορίου της Νεοελληνικής λαϊκής Αστικής Μουσικής, και Θεωρητικών.
Το Τμήμα Τραγουδιού και Οργάνων πανελληνίου και ευρύτερου ανατολικού ρεπερτορίου αφορά Σπουδές και τίτλους στο Ελληνικό παραδοσιακό τραγούδι και στα όργανα: ΧΟΡΔΟΦΩΝΑ, Ούτι,Λαούτο, Πολίτικο Λαούτο, Πανδουρίδα – Ταμπούρ, Πανδουρίδα - Ταμπουράς, Μαντολίνο, Σαντούρι, Τσίμπαλο, Κανονάκι, Πολίτικη Λύρα, Βιολοντσέλο, Βιολί.
ΑΕΡΟΦΩΝΑ Νέι, Κλαρίνο,Φλογέρα – Σουραύλι, Σύριγγα Πανός (μουσκάλι), Τρομπέτα, Σαξόφωνο, Τρομπόνι. ΜΕΜΒΡΑΝΟΦΩΝΑ, Παραδοσιακά μεμβρανόφωνα κρουστά (νταούλια, ντέφια, μπεντίρ, τουμπελέκι. ΧΟΡΔΟΦΩΝΑ Κρητική λύρα, Ποντιακή λύρα, Λύρα Ανατολικού Αιγαίου, Λύρα Θράκης και Μακεδονίας. ΑΕΡΟΦΩΝΑ Άσκαυλος (Μακεδονική - Θρακική γκάιντα, Νησιώτικη τσαμπούνα, Ποντιακό αγγείον). Ζουρνάς (Μακεδονίας, Θράκης, Στερεάς Ελλάδος).
Το τμήμα Οργάνων του ειδικού ρεπερτορίου της Νεοελληνικής λαϊκής Αστικής Μουσικής αφορά σπουδές και τίτλους στα όργανα: Μπουζούκι (τρίχορδο, τετράχορδο, τζουρά, μπαγλαμά: ένας τίτλος για όλες τις υποκατηγορίες), Λαϊκή κιθάρα. Και τέλος το τμήμα Θεωρητικών αφορά Σπουδές και τίτλους για την θεωρία της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.
Στις Σχολές Παραδοσιακής Μουσικής θα λειτουργούν οι εξής τάξεις: α) Προκαταρκτική, β) Κατωτέρα, γ) Μέση, δ) Ανωτέρα.
Η διάρκεια φοίτησης θα ορίζεται ως εξής:
Για την Προκαταρκτική τάξη, 1 έτος.
Γ ια την Κατωτέρα τάξη, 2 έτη.
Γ ια τη Μέση τάξη, 3 έτη.
Γ ια την Ανωτέρα τάξη, 2 έτη.
Ο σπουδαστής αποκτά Πτυχίο σε όλα τα όργανα με πτυχιακές εξετάσεις εφόσον έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του στην Ανωτέρα και αφού έχει επιτύχει στις εξετάσεις των υποχρεωτικών μαθημάτων. Επίσης αποκτά Δίπλωμα αφού δώσει διπλωματικές εξετάσεις μετά από δύο επιπλέον έτη από την αποφοίτηση από την Ανωτέρα.
Σημαντικό στοιχείο σε όλα τα παραπάνω είναι ότι κάποιος θα πρέπει οπωσδήποτε να έχει κάνει δυο έτη βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής.
Θα περιμένουμε τυχόν διευκρινήσεις από το υπουργείο και ευελπιστούμε όλα να κυλήσουν πλέον ομαλά προς χάριν και διάδοση της μουσικής μας παράδοσης.