Για την Romfea. gr | Χάρης Τρασάνης

• Η Χορωδία

Ο «Βυζαντινός Χορός» του Ιερού Ναού Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Πολιούχου των Αθηνών, αποτελείται κυρίως από σπουδαστές της τάξης του κ. Δεμελή Γεώργιου, της Σχολής του Εκκλησιαστικού Ιδρύματος Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αλλά και εκλεκτούς φίλους της ψαλτικής τέχνης με σκοπό την προβολή και την διάδοση της.

Την επιμέλεια του ρεπερτορίου την έχει ο κ. Τρασάνης Χάρης ενώ την διδασκαλία των ύμνων και την διεύθυνση του «Βυζαντινού Χορού» έχει ο κ. Δεμελής Γεώργιος ο οποίος πραγματοποιεί πρόβες σε εβδομαδιαία βάση με σκοπό να συνενώσει αυτούς που πιστεύουν στο όραμα του «Βυζαντινού Χορού», έχοντας ως πυξίδα την φράση του Αριστείδη του Κοϊντιλιανού που μιλά για τα «απόρρητα εν τη μουσική», δηλ ό,τι δεν καθορίζεται γραπτώς «εν ταίς προς αλλήλους ομιλίαις διεσώζοντο».

Κατά παραβολή ο μαθητής της Ψαλτικής τέχνης πρέπει να έχει παρουσία στο ψαλτήρι για να διδαχθεί τα «απόρρητα εν τη μουσική», εν τη Βυζαντινή μουσική!

«Ο θέλων μουσικήν μαθείν και θέλων επαινείσθαι θέλει πολλάς υπομονάς, θέλει πολλάς ημέρας … », νουθετεί προς μαθητάς ο κ. Χρυσάφης ο Νέος (Ακμή περ. 1650 - 1685).

Όχημα για την υλοποίηση του οράματός του, είναι η συστηματική, ερμηνευτική παρουσίαση πολλών ειδών ψαλμωδίας, σπουδαίων μελοποιών της Εκκλησιαστικής μουσικής και παράδοσης.

• Ρεπερτόριο

Μετά από άδεια που παρεχωρήθη από το Διοικητικό Συμβούλιο του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ» προς τον Χοράρχη του «Βυζαντινού Χορού» κ. Γεώργιο Δεμελή, ο «Βυζαντινός Χορός» ερμηνεύει τα "κατ' ήχον λειτουργικά" του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε. Βασιλείου Κ. Νικολαίδου από τη σειρά «ΆΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ Ε΄ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ» έκδοση του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ ΑΘΗΝΑΙ 2015».

Ως «Λειτουργικά» στην σύγχρονη ψαλτική ορολογία έχει επικρατήσει να λέγονται τα μέλη που εκφωνεί ο «λαός», δηλαδή οι ψάλτες (σε αμοιβαίο διάλογο με τους ιερείς), κατά την κορυφαία στιγμή που τελείται το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. [1]

Τα «Λειτουργικά» έχουν ειδικό θεματικό ενδιαφέρον γιατί έχουν ενιαία συνθετική βάση, καθώς μελοποιούνται όλα στον ίδιο ήχο, με ενιαίο ύφος, κοινό ηχόχρωμα και κοινές επίσης μελωδικές φράσεις. [2]

• Συμμετέχοντες

Ιδιαίτερη τιμή για τον «Βυζαντινό Χορό» αποτελεί η παρουσία και η συμμετοχή του Αρχιδιακόνου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών π. Ιωάννη Μπούτση στις εκφωνήσεις από την Μεγάλη Είσοδο εως το «Άξιον εστίν».

Ο π. Ιωάννης Μπούτσης μέσα απ' το φωνητικό του τάλαντο και την προσωπική του ερμηνευτική αντίληψη μας μεταφέρει στην συγκεκριμένη λειτουργική Ιερή στιγμή, κατά την οποία απαγγέλλονται εκφωνήσεις από τον Διάκονο και τον Ιερέα και ψάλλονται τα συγκεκριμένα μέλη.

• Βιογραφία Βασιλείου Κ. Νικολαίδου [1915 - 1985] (Μέρος Δ΄) [3]

Αι προαναφερθείσαι συγκυρίαι απετέλεσαν και δύο από τας βασικοτέρας αφορμάς δια την κλήσιν του Β. Νικολαίδου εις την Μεγάλην Εκκλησίαν. Έκτοτε συνεχίσθη η διακονία του εις τα πατριαρχικά αναλόγια, η οποία είχεν αρχίσει, όπως προαναφέρθη, από το έτος 1923.

Αρχικώς, μετά την κλήσιν του το 1965, έψαλλεν ως τοποτηρητής Πρωτοψαλτίας, ενώ ολίγον αργότερον, την 2αν Απριλίου 1966, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας τον εχειροθέτησεν εις το οφφίκιον του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, θέσιν την οποίαν ετίμησε μέχρι την ημέραν του θανάτου του την 4ην Ιανουαρίου 1985.

Η εξόδιος ακολουθία αυτού εψάλη εις τον Πάνσεπτον ΠΑτριαρχικόν Ναόν την 7ην Ιανουαρίου και ο μακαριστός Πρωτοψάλτης ενεταφιάσθη εις το νεκροταφείον του ιερού ναού του Αγίου Ελευθερίου της Κοινότητος Ταταούλων.

• Το ύφος της Μ.τ.Χ.Ε και το λεγόμενον Πατριαρχικόν ύφος (Μέρος Δ΄) [4]

Ίνα λοιπόν ο ψάλλων επιτύχη όλα ταύτα ανάγκη να κατέχη την ανάλογον έκφρασιν, την ανάλογον απόδοσιν, το ανάλογον , ως λέγομεν ύφος.

Και του ύφους τούτου κύρια συστατικά είναι, η κατάλληλος φωνή, η καθαρότης, η έκφρασις, η χάρις και η αρμονία, ήτοι το εκ της καταλλήλου χρήσεως των μουσικών ήχων παραγόμενον αίσθημα, ούτινος πάλι τα χαρακτηριστικά είναι άπειρα, όπως λ.χ. το μέλος, ο χρόνος, ο ρυθμός, η μεταβολή και δη η λεγομένη μίμησις, η δια της φωνής τουτέστιν παράστασις των διαφόρων σημαινομένων.

Την μίμησιν ταύτην την ευρίσκει τις εις το Ζενίθ εν τοις μέλεσι της ημετέρας εκκλ. μουσικής, της οποίας τυγχάνει το κύριον και απαραίτητον στοιχείον, προς παράστασιν, ως εκ του φυσικού, παντός νοήματος η πάθους της ψυχής.

Διότι ο μελοποιός της ημετέρας εκκλ. μουσικής, δεν γράφει απλούς φθόγγους εις μουσικάς γραμμάς κατεστρωμένους, αλλ' έχων υπ' όψιν αυτού την έννοιαν του κειμένου. Εξαντλεί όλα της μουσικής τέχνης τα μέσα, προς παράστασιν των ποικίλων εννοιών και των διαφόρων παθών του μελοποιουμένου τεμαχίου.

Υπενθύμιση

Ολοκληρώθηκε, συν Θεώ, ο πρώτος κύκλος μαγνητοσκοπήσεων των τεσσάρων Κύριων ήχων (Α΄, Β΄, Γ΄& Δ΄) που αφορά τα "κατ' ήχον λειτουργικά" του Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε. Βασιλείου Κ. Νικολαίδου από τη σειρά «ΆΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ Ε΄ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ» έκδοση του «ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ ΑΘΗΝΑΙ 2015».
Στη συνέχεια, λόγω των νέων μέτρων, που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση, για την αντιμετώπιση εξάπλωσης της πανδημίας, ο << ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΡΟΣ>> ανανεώνει το ραντεβού του σε ένα μήνα από σήμερα όπου θα πραγματοποιήσει τις προγραμματισμένες μαγνητοσκοπήσεις που αφορά τα "κατ' ήχον λειτουργικά" των τεσσάρων πλάγιων ήχων (πλ. α΄, πλ. β΄, βαρύ & πλ. δ΄).

Τους ύμνους συνέψαλλαν υπό την διεύθυνση του κ. Δεμελή Γεώργιου οι:

Παναγιώτης Κούβελος
Σπυρίδων Θεοτικός
Εμμανουήλ Καφάτος
Ιωάννης Καλλιακμάνης
Κωνσταντίνος Λαντζόπουλος
Δήμος – Μάριος Μωραϊτάκης
Δημήτριος Μυλωνάς
Ιωάννης Μουστάκας
Αναστάσιος Μαυρογέννης
Αναστάσιος Παυλίδης
Σπυρίδων Περιβολάρης
Αντώνιος Σαμαρτζής
Μάριος Λαζαρίδης
Ιωάννης Ορφανός
Κωνσταντίνος Ορφανός
Ηλίας Σαμορέλης
Γρηγόριος Σαχίνογλου
Χάρης Τρασάνης
Μάριος Χαλδούπης
Αργύρης Παπαναστασίου

Παραπομπές
[1], [2] Από τη σειρά 7&8 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΩΝ/ΠΟΛΙΤΩΝ του 20ού αιώνα. Μέρος πρώτο. ΤΑ ΜΕΛΗ ΚΑΙ Η ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ. Σελ 13, 14. ΜΑΝΟΛΗΣ Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗΣ. Εκδόσεις ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ & ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ 2003.
[3] ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Κ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (1915 - 1985). Βιογραφικά στοιχεία. Σελ XΧΙV. ΆΠΑΝΤΑ ΤΟΜΟΣ Ε΄ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ εκδόσεις του ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ ΑΘΗΝΑΙ 2015. Εμμανουήλ Γ. Ξυνάδας Δρ. Θεολογίας.
[4] ΦΟΡΜΙΓΞ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1904. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΨΑΧΟΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΝ ΤΩΝ ΩΔΕΙΩ ΑΘΗΝΩΝ.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ