Γράφει ο Αρχιμ. Διονύσιος Λαζαρίδης στη Romfea.gr

Εξ αφορμής της μεγαλειώδους εορτής του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, αξίζει να θυμηθούμε ένα μέρος από τη διδασκαλία του.

Συγκεκριμένα, εκείνο που δείχνει τον Άγιο διδάσκαλο και Μέγα πατέρα της Εκκλησίας μας Γρηγόριο τον Θεολόγο να ασχολείται εναργώς με το θέμα της έξωσης των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο.

Είναι ένα δύσκολο θέμα που συχνάκις απασχολεί τόσο τον θεολογικό στοχασμό όσο και τον χριστιανικό κόσμο. Πολλοί λένε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Θεός δεν έδειξε επιείκεια στο πρωτόπλαστο ζεύγος. Άλλοι θεωρούν αδικία την έξωση των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο, καθώς από τότε το ανθρώπινο γένος κληρονόμησε φθορά και θάνατο και την επί γης χοϊκή ταλαιπωρία.

Κατά τον Άγιο Γρηγόριο, η έξωση του πρωτόπλαστου ζεύγους από τον Παράδεισο της τρυφής δεν συνδέεται με την τιμωρία. Κατά τη διδασκαλία του Αγίου Πατρός της Εκκλησίας μας, η παρακοή των πρωτοπλάστων τους οδήγησε αυτομάτως σε μία φυσική αδυναμία κοινωνίας με τον Θεό. Κατά την πτώση τους, απώλεσαν οι πρωτόπλαστοι τη χάρη να κοινωνούν με τον Θεό. Η ανυπακοή τούς οδηγεί και σε άλλες τραγικές παραμέτρους.

Τους οδηγεί στο να απεκδυθούν την στολή τη θεο-ύφαντη, το ψυχοσωματικό αυτό ένδυμα που είναι υφασμένο με χάρη και άκτιστο φως. Η στολή που παραπέμπει στην ένθεη δόξα. Πρόκειται στην ουσία για το ένδυμα του κατ’εικόνα, που ενεφύσησε η πνοή του Θεού στους μυκτήρες του προπτωτικού ανθρώπου, για να καταλήξει σε μία θεοειδώς δομημένη ανθρώπινη φύση.

Σύμφωνα με την επιτυχή διατύπωση του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, ο πρωτόπλαστος άνθρωπος είναι «γυμνός τη απλότητι». Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής ερμηνεύοντας τη συγκεκριμένη φράση του Αγίου Γρηγορίου, αποφαίνεται πως το προπτωτικό σώμα δεν έκλεινε μέσα του ενάντιες δυνάμεις, «ποιότητες», για να το τραβούν σε διαφορετικές κατευθύνσεις, να το μαστιγώνουν με τη φθορά και να το διαφθείρουν.

Αυτό συμβαίνει, γιατί η προπτωτική ανθρώπινη φύση ήταν «αμάχοις και απλαίς ποιότησιν συνεχομένην». Το παραδείσιο σώμα του Αδάμ, σύμφωνα με την παραπάνω φράση του Αγίου Γρηγορίου, κρατούσε την ιδιοσυστασία και ετερότητα του ως προς τον κόσμο και την φθορά του κόσμου. Η δε ψυχή του ήταν ανοιχτή στις αγγελικές δυνάμεις και την κοινωνία με το Πνεύμα του Θεού.

Ο Άγιος Γρηγόριος μας διαφωτίζει ότι κατά την πτώση ο πρωτόπλαστος άνθρωπος ενεδύθηκε «την παχυτέρα σάρκα και θνητήν και αντίτυπον». Αυτή την σάρκα που πλέον υπόκειται στη φθορά, αντίκειται στο Αγαθό και αρνείται ως αντίτυπο να προχωρήσει στην πορεία της ομοίωσης με το Θείον. Ο παμπόνηρος όφις οδηγεί τεχνηέντως τον μεταπτωτικό άνθρωπο σε μία νεκρότητα, σε μία αλογία, σε μία φθοροποιό φάση χωρίς γυρισμό.

Τότε, ο Θεός, κατά την περιεκτική θεολογία του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, παρεμβαίνει προβάλλοντας την έξωση του πρωτόπλαστου ζεύγους από τον Παράδεισο της τρυφής, όχι με πνεύμα εκδίκησης προς τον άνθρωπο, αλλά αποκλειστικώς για να τον σώσει από την πανουργία του αρχεκάκου όφεως.

Από τη στιγμή που το κακό εισήχθη στον Παράδεισο εγκεντρίζεται με τη ζωή του Παραδείσου, της αιωνίου μακαριότητος και μπολιάζεται στις υπάρξεις των πρωτοπλάστων παρέχοντας αντί ζωής, νέκρωση. Για να μην γίνει το κακό τρόπος της αιωνίου ζωής των μεταπτωτικών ανθρώπων, ο Θεός αποβάλλει το πρωτόπλαστο ζεύγος από τον παράδεισο, όπως χαρακτηριστικά παραθέτει ο Θεολόγος Γρηγόριος, «ἵνα μὴ ἀθάνατον ᾖ τὸ κακόν».

Εν τέλει, σύμφωνα με τον Θεολόγο Γρηγόριο, η έξωση από τον Παράδεισο δεν αποτελεί τιμωρία του Θεού προς τον άνθρωπο, αλλά καταδεικνύει την άκρατο φιλανθρωπία Του, που οδηγεί στην προστασία από την παγίωση και την αιωνιοποίηση του κακού που επιφέρει φθορά και πνευματικό θάνατο.