Στις 24 Μαΐου 2025, τελέσαμε τη Θεία Λειτουργία, ακολουθούμενη από την 29η Τελετή Αποφοίτησης της Πατριαρχικής Εκκλησιαστικής Σχολής μας στο Ναϊρόμπι.
Στοχασμένος πάνω στην μακρά και ευλογημένη ιστορία αυτού του ιδρύματος—καθώς και στη δική μου βαθιά σύνδεση με αυτό—αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω αυτές τις γραμμές.
Αυτή η ανασκόπηση έρχεται και λίγο μετά τα 80ά μου γενέθλια και ενώ πλησιάζω τα πενήντα χρόνια διακονίας μου στην Αφρική. Ας είμαι σαφής: δεν πρόκειται για προσπάθεια αυτοεγκωμιασμού. Μακριά από εμένα κάθε διάθεση ματαιοδοξίας.
Γράφω με ταπείνωση, για να αφηγηθώ γεγονότα της ζωής μου—μερικά από τα οποία αγγίζουν τα όρια του θαυμαστού—και για να δοξάσω τον Θεό, του οποίου η φωνή και η καθοδήγηση ήταν παρούσες σε κάθε βήμα.
Πιστεύω πως η πορεία μου προς την Αφρική ήταν θεόσταλτη ήδη από τη στιγμή της γέννησής μου. Στην ηλικία των 15 ετών, ενώ ήμουν ακόμα μαθητής στο λύκειο, φάνηκε σαν ο Θεός να είχε ήδη επιλέξει το μονοπάτι που θα ακολουθούσα στην υπηρεσία της Εκκλησίας σε αυτήν την ήπειρο.
Σήμερα καταγράφω τα λόγια του πρώτου Ορθόδοξου Έλληνα ιεραποστόλου που ήρθε στην Ανατολική Αφρική μετά την εκλογή του πρώτου Μητροπολίτου της περιοχής, του Σεβασμιωτάτου Νικολάου, ο οποίος αργότερα έγινε Πατριάρχης Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής. Εκείνος ο ιεραπόστολος ήταν ο μακαριστός Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος, που έφτασε στην Ουγκάντα το 1961.
Πώς συνδεθήκαμε; Μια μέρα, ένας Αφρικανός ιερέας επισκέφθηκε το σχολείο μας. Ειλικρινά, ήταν ο πρώτος Αφρικανός που είχαμε δει ποτέ στη ζωή μας. Αυτό που μας εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η ευχέρειά του στην ελληνική γλώσσα. Εκείνος ήταν που μου έδωσε τα στοιχεία επικοινωνίας του Αρχιμανδρίτη Χρυσοστόμου.
Ο ιερέας αυτός δεν ήταν άλλος από τον π. Θεόδωρο Νακιάμα. Το πραγματικά θαυμαστό είναι ότι μετέπειτα έγινε επίσκοπος στην Ουγκάντα—και, τριάντα ένα χρόνια αργότερα, παρευρέθηκε στην δική μου επισκοπική χειροτονία! Ήταν σύμπτωση ή θεία πρόνοια; Μόνο ο Θεός γνωρίζει.
Δεν γνωρίζω τι με ώθησε να γράψω στον π. Χρυσόστομο, αλλά το έκανα. Και με τον καιρό, απέκτησα βαθύ ενδιαφέρον για το έργο του στην Αφρική. Δεν γνωρίζω αν έγραψε ποτέ αυτοβιογραφία—τουλάχιστον εγώ δεν έχω δει καμία—αλλά για μένα έγραψε: μέσα από τις επιστολές του μου συστήθηκε με τρόπο προσωπικό, σχεδόν βιογραφικό.
Γιατί επιμένω τόσο σε αυτόν τον άνθρωπο; Διότι πιθανόν να έκανε την πρώτη προφητεία για την μελλοντική μου διακονία στην Αφρική. Σε μία από τις επιστολές του, έγραφε:
«Ελπίζω ο Θεός να μου χαρίσει άλλα 8 με 10 χρόνια εδώ στην Αφρική, ώστε να παραδώσω το έργο της ιεραποστολής σε σένα, Ανδρέα Τιλλυρίδη—ένα νεαρό παιδί στο λύκειο στη Λεμεσό της Κύπρου.»
Τότε, εκείνα τα λόγια δεν σήμαιναν πολλά για μένα. Ήμουν ακόμη έφηβος, και η Αφρική ήταν λίγο περισσότερο από μια μακρινή σκέψη.
Ολοκλήρωσα τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή μου και, όπως ήταν το έθιμο, υπηρέτησα στον κυπριακό στρατό. Έπειτα ταξίδεψα στην Αγγλία για να σπουδάσω μουσική, κάτι που τελικά με οδήγησε να γνωρίσω τον π. Σωφρόνιο του Έσσεξ.
Εκείνος έγινε ο πνευματικός μου πατέρας και με καθοδήγησε προς τη θεολογία. Ήταν αυτός που μου πρότεινε να ακολουθήσω διδακτορικές σπουδές, κάτι που με έφερε σε επαφή με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄ της Κύπρου.
Ο Αρχιεπίσκοπος δέχθηκε με χαρά να χρηματοδοτήσει το διδακτορικό μου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Εκείνη την περίοδο, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος έχτιζε τη Θεολογική Σχολή στο Ναϊρόμπι. Εγώ δεν γνώριζα τίποτα για αυτό το έργο, και μέχρι τότε είχα σχεδόν ξεχάσει την Αφρική.
Φανταστείτε λοιπόν την έκπληξή μου, όταν λίγο πριν ολοκληρώσω τις σπουδές μου στην Οξφόρδη, ο Αρχιεπίσκοπος μου πρότεινε να πάω στο Ναϊρόμπι για να οργανώσω τα εγκαίνια της Σχολής, η οποία είχε ήδη ολοκληρωθεί.
Όταν ολοκληρώθηκαν όλα τα κατασκευαστικά έργα στο Ναϊρόμπι και τα ιδρύματα ήταν έτοιμα να λειτουργήσουν, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ της Κύπρου άρχισε να αναζητά ένα αξιόπιστο και ικανό πρόσωπο, που θα μπορούσε να ταξιδέψει στην Κένυα και να επιβλέψει την επίσημη έναρξη τους.
Εκείνη την περίοδο, εκπονούσα το διδακτορικό μου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Ήταν λίγο μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο, τον Ιούλιο του 1974, όταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος έφθασε στο Λονδίνο.
Ύστερα από σύσταση του Ύπατου Αρμοστή, ταξίδεψα από την Οξφόρδη και τον περίμενα στο ξενοδοχείο του στο Λονδίνο.
Όταν έφτασε ο Μακαριώτατος, εξεπλάγη—αλλά και συγκινήθηκε βαθιά—που με είδε εκεί. Μου παραχωρήθηκε το σπάνιο και μεγάλο προνόμιο να περάσω χρόνο μαζί του κατ’ ιδίαν στο δωμάτιό του.
Μου μίλησε όχι μόνο για τις άμεσες ανησυχίες του, αλλά και για τα βαθύτερα συναισθήματα και τα μακροπρόθεσμα σχέδιά του (αυτές οι συνομιλίες ανήκουν σε άλλο κεφάλαιο και δεν είναι της παρούσης).
Ακόμη και τότε, ενώ η καρδιά και η ενέργειά του ήταν στραμμένες στην αντιμετώπιση της κρίσης στην Κύπρο, σχεδίαζε ήδη την ιεραποστολική δράση στην Κένυα.
Μέσα από τις επισκέψεις και τα ταξίδια του μέσω Λονδίνου, είχα πολλές ευκαιρίες να τον συναντήσω ξανά. Γινόταν όλο και πιο φανερό ότι είχε ήδη πάρει την απόφαση να με στείλει στην Κένυα.
Αυτά που συζητήσαμε σε εκείνη την πρώτη συνάντηση ας μείνουν για μια άλλη φορά. Ήταν το δεύτερο πρόσωπο που μίλησε για το μελλοντικό μου έργο στην Αφρική—αν και δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τον Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο, ο οποίος πάνω από δέκα χρόνια νωρίτερα είχε αναφερθεί στην ιδέα της διακονίας μου στην Αφρική.
Έμεινα άφωνος· κατάπληκτος—και διστακτικός. Του είπα ότι υπήρχαν άλλοι στην Κύπρο πολύ πιο κατάλληλοι για ένα τόσο μνημειώδες έργο.
Την ίδια εκείνη εβδομάδα, μου ζήτησε να συλλειτουργήσω μαζί του στη Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό των Πάντων Αγίων στο Λονδίνο.
Είχα την τιμή να διακονήσω ως υποδιάκονος του—κρατώντας το Μανδύα του κατά την είσοδό του στον ναό και στεκόμενος δίπλα του στον αρχιερατικό θρόνο. Μια υπέροχη φωτογραφία αυτής της στιγμής, με τον Μακαριώτατο κι εμένα να εισερχόμαστε στον Καθεδρικό, δημοσιεύθηκε στην πρώτη σελίδα της γνωστής ελληνικής εφημερίδας Καθημερινή.
Τον Αύγουστο εκείνου του έτους, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών διοργάνωσε μια πολύ σημαντική συνάντηση στο Δυτικό Βερολίνο.
Ο Μακαριώτατος, γνωρίζοντας την επείγουσα ανάγκη εκπροσώπησης της Κύπρου, με επέλεξε—έναν νεαρό φοιτητή—ως τον μόνο διαθέσιμο εκπρόσωπο, αφού κανείς από την Κύπρο δεν μπορούσε τότε να ταξιδέψει.
Μου εξέδωσε την εξής επιστολή εξουσιοδότησης:
Βεβαιούται δια της παρούσης ότι ο κ. Ανδρέας Τιλλυρίδης, μεταπτυχιακός φοιτητής Θεολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, θα είναι ο Εκπρόσωπος της Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου εις την Συνεδρίαν της Κεντρικής Επιτροπής του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών εις Βερολίνον, Δυτικήν Γερμανίαν, κατά τον μήνα Αύγουστον 1974.
Εις μαρτυρίαν τούτου εκδίδομεν την παρούσαν επιστολήν, υπογεγραμμένην παρ’ Ημών εις Λονδίνον, τη 8η Αυγούστου 1974.
Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου
Κατά τη διάρκεια της Συνάντησης, κατάφερα να πείσω τους εκπροσώπους όλων των δογμάτων να εκδώσουν σαφή δήλωση καταδίκης της παράνομης κατοχής της Βόρειας Κύπρου από την Τουρκία.
Κατά την επιστροφή μου στο Λονδίνο, παρουσίασα στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο το ψήφισμα του Συμβουλίου. Συγκινήθηκε βαθιά και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του. Για εμένα, ήταν ένας τρόπος να εκφράσω τη δική μου ευχαριστία προς αυτόν—για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε αναθέτοντάς μου μια τόσο κρίσιμη αποστολή, αλλά και για τις πόρτες που μου άνοιξε.
Κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης, γνώρισα αρκετούς μελλοντικούς Πατριάρχες της Ορθοδόξου Εκκλησίας, συμπεριλαμβανομένων και εκπροσώπων της Ρωσικής Εκκλησίας, οι οποίοι, με μεγάλο ενθουσιασμό, με προσκάλεσαν να επισκεφθώ τη Σοβιετική Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας. Ο Μακαριώτατος έδωσε την ευλογία του για αυτό το ταξίδι.
Κατά την περίοδο εκείνη, ξεκίνησα να μελετώ τη ζωή και την παρακαταθήκη του Αγίου Αθανασίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως—του Καθιστού—καθώς και την ιστορία των Ελλήνων στην Οδησσό, τον εκχριστιανισμό του Κιέβου και τον Άγιο Βλαδίμηρο.
Τα θέματα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών μελετών που συγγράφω. Τελικά, λόγω των συχνών επισκέψεών μου στην περιοχή, εξέδωσα το βιβλίο μου Κύπρος και Ρωσία: Εκκλησιαστική Διπλωματία, το οποίο κυκλοφόρησε το 1979 με αφορμή τη συμπλήρωση 1000 ετών Χριστιανισμού στη Ρωσία (Λευκωσία, 1979, σελ. ...).
Μέχρι τότε, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος είχε πλέον αποφασίσει σταθερά ότι εγώ ήμουν το κατάλληλο πρόσωπο για να σταλώ στην Αφρική—στην Κένυα. Οι συνομιλίες μας συνεχίζονταν, και του έδωσα την τελική μου απάντηση μόνο αφού ζήτησα τη συμβουλή του Γέροντος Σωφρονίου του Έσσεξ. Αφού άκουσε την εξομολόγησή μου, με ευλόγησε και μου είπε:
«Γονάτισε. Εν Ὀνόματι τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος—πήγαινε στὴν Ἀφρική. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Πήγαινε στὴν Ἀφρική—οἱ ἄνθρωποι σὲ περιμένουν. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ἔργο σου!»
Έγινε το τρίτο πρόσωπο που μίλησε για το μέλλον μου στην Αφρική. Αργότερα, με εξέπληξε ακόμη περισσότερο, προφητεύοντας ότι θα γινόμουν επίσκοπος—προφητεία που επαληθεύθηκε το 1992.
Επέστρεψα στην Οξφόρδη για να υπερασπιστώ τη διατριβή μου και έγραψα στον Αρχιεπίσκοπο την ακόλουθη επιστολή, αποδεχόμενος επίσημα την αποστολή
PEMBROKE COLLEGE
ΟΞΦΟΡΔΗ
Πρὸς τὸν Μακαριώτατον
Ἀρχιεπίσκοπον Κύπρου Μακάριον
Ἀρχιεπισκοπικὸν Μέγαρον
Λευκωσία
5 Ὀκτωβρίου 1976
Μακαριώτατε,
Σᾶς γράφω αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴ γιὰ νὰ Σᾶς ἐκφράσω τὰ θερμὰ μου συγχαρητήρια καὶ εὐχές ἐπὶ τῇ Ἐπετείῳ τῆς Ἡμέρας τῆς Ἀνεξαρτησίας τῆς Κύπρου.
Ἐλπίζω ὅτι, ὑπὸ τὴν ἡγεσία Σας καὶ τὴν ἐμπνευσμένη καθοδήγησή Σας, ἡ πατρίδα μας θὰ ἀνακτήσει σύντομα τὴν προτέραν ἐλευθερίαν καὶ εὐημερίαν της, καὶ ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀληθινὴ ἐλευθερία θὰ ἐπικρατήσουν διὰ τὸν λαὸν Σας.
Εὑρίσκω κατάλληλο ἐνταῦθα νὰ Σᾶς ἐνημερώσω ἐγγράφως γιὰ τὴν προθυμία μου νὰ ἀποδεχθῶ τὴν θέσιν στὴν Ναϊρόμπι.
Θὰ ἀναλάβω τὸ καθῆκον τοῦτο μὲ μεγάλη χαρὰ καὶ συνειδητὴ φροντίδα, διὰ χάριν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς Χριστιανικῆς πίστεως.
Ἔτσι, δίδεται εἰς ἐμὲ ἡ τιμὴ νὰ προσφέρω τὴν διακονίαν μου κατ’ ἐξαίρετον τρόπον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Κύπρου καὶ εἰς Ὑμᾶς προσωπικῶς, πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλω ὅλην μου τὴν μορφωτικὴν καὶ ἀκαδημαϊκὴν πρόοδον.
Ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐπιστρέψω συντόμως εἰς Κύπρον, ἀλλὰ θὰ ἤμην βαθύτατα εὐγνώμων ἐὰν εἶχατε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ παρασχέσετε μερικὰς ἐπιπλέον πληροφορίας περὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς Σχολῆς.
Τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψει νὰ προετοιμασθῶ ἀρτιώτερον ἐκ τῶν προτέρων διὰ τὰ καθήκοντα ποὺ θὰ ἀντιμετωπίσω σὲ ἕναν νέον τομέα ἐκκλησιαστικῆς δραστηριότητος.
Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ στηριχθῶ στὴν πολυετῆ Σας πείρα καὶ στὶς πρακτικὲς Σας συμβουλές διὰ πᾶν πρόβλημα ἢ δυσκολία ποὺ τυχὸν παρουσιασθῇ.
Ταπεινὸς Σας δοῦλος
Ἀνδρέας Τιλλυρίδης
Μετὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς διατριβῆς μου, ταξίδεψα στὴν Ναϊρόμπι καὶ ἤρχισα νὰ ὁργανώνω τὸν ἀναγκαῖον ἐξοπλισμὸν καὶ τὰ ὑλικὰ διὰ τὴν ἐτοιμασίαν τῆς Σχολῆς πρὸς ἄνοιγμα. Πρὸς τοῦτο, ὁ Μακαριώτατος μοῦ ἀπέστειλε δέκα χιλιάδες λίρες Ἀγγλίας.
Πρὶν ἐπιστρέψω στὴν Ὀξφόρδη διὰ τὴν τελετὴν ἀποφοίτησής μου, ἐπέρασα ἀπὸ τὸ Ἀρχιεπισκοπικὸ Μέγαρον. Ἐκεῖ ἀποκάλυψε τὸν λόγον δι᾿ ὃν μὲ ἐπέλεξε.
Τὰ λόγια του ἀντηχοῦν ἀκόμη στὴν καρδιὰ μου:
«Ἀνδρέα, φεύγω. Τὸ ἔργο μου τελείωσε. Ἀλλὰ ὅταν φύγω, θέλω νὰ ξέρω ὅτι κάποιος θὰ βρίσκεται στὴν Ναϊρόμπι, συνεχίζοντας τὸ ἔργο ποὺ ἤρχισα. Σὲ στέλνω ἐσένα, διότι ξέρω ὅτι δὲν θὰ φύγεις. Θὰ μείνεις, θὰ πονέσεις, θὰ διωχθεῖς—ἀλλὰ δὲν θὰ ἐγκαταλείψεις τὴν ἱεραποστολή.»
Ἡ Σχολὴ ὅμως δὲν ἤνοιξε τότε, διότι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ ἀπεβίωσε τρεῖς ἡμέρες μετὰ τὴν προαναφερθεῖσα συνομιλία μας.
Δὲν πρόλαβε καν νὰ παραστεί στὴν τελετὴν τῆς ἀποφοίτησής μου. Ἐν συνεχείᾳ, ἀναχώρησα γιὰ τὸ μεταπτυχιακὸ μου στὴ Λουβαίνη τῆς Βελγίου.
Μετά τις μεταπτυχιακές μου σπουδές, συνάντησα τυχαία τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο (νυν μακαριστό), το 1982, στους διαδρόμους της Αποστολικής Διακονίας στην Ελλάδα.
Ήταν τόσο έκπληκτος όσο και ευχαριστημένος που με είδε και μου ανακοίνωσε ότι με είχε αναζητήσει.
Είχε πρόσφατα διοριστεί Έξαρχος της Ανατολικής Αφρικής και γνώριζε τη σύνδεσή μου με το Σεμινάριο του Ναϊρόμπι. Συνεπώς, τον συνόδευσα στο Ναϊρόμπι και επίσημα ανοίξαμε το Σεμινάριο το 1982.
Ήμουν ένας από τους πρώτους διδάσκοντες. Από τότε, το σχολείο έχει εκπαιδεύσει γενιές σπουδαστών του σεμιναρίου — πολλοί από τους οποίους έγιναν κατηχητές, διάκονοι, ιερείς και ακόμα και επίσκοποι.
Και τώρα, στις 24 Μαΐου 2025, τιμήσαμε την 29η Τελετή Αποφοίτησης. Δεκαεπτά νέοι άνδρες αποφοίτησαν με Διπλώματα στη Θεολογία — καθένας έτοιμος να συνεχίσει την ιερή αποστολή της Εκκλησίας μας.
Διάβασα το ακόλουθο μήνυμα:
Μήνυμα Αποφοίτησης – Τάξη Σεμιναρίου 2025
«Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη...» (Ματθ. 28:19)
Σεβαστοί Πατέρες,
Αξιότιμοι Πρέσβεις και Πρόξενες,
Εκλεκτοί Καλεσμένοι,
Αποφοιτούντες,
Αδελφοί και αδελφές εν Χριστώ,
Χριστός Ανέστη!
Επιτρέψτε μου να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς και τις ευχές του αγαπημένου μας Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής, Θεοδώρου Β’.
Στέλνει τις θερμές του ευχές στους αποφοιτούντες και εύχεται επιτυχία με τη χάρη του Θεού, στη νέα σας ζωή στο πεδίο της αποστολής.
Σε αυτή την ευλογημένη και ιστορική ημέρα, επιθυμώ να ξεκινήσω παραθέτοντας ένα μοναδικό εδάφιο που απευθύνεται σε όλους μας:
«Μὴ ἐγκαταλείπετε τὸ ποιεῖν τὸ ἀγαθὸν καὶ τὴν κοινωνίαν, ἐφ’ ᾧ θυσίαι τῷ Θεῷ εὐάρεστοι εἰσιν. Ὑπακούετε τοῖς ἡγέταις ὑμῶν καὶ ὑποτάσσεσθε, ὅτι γινώσκουσιν ὅτι τοῖς τοῦ σώματος ὑμῶν φύλακες εἰσίν, τοῦτο ποιῶντες μετὰ χαρᾶς καὶ μὴ στεναγμῶν, ἀντὶ τοῦτο ὑμῖν ὠφέλιμον ἐστιν.» (Ἑβρ. 13:16-17)
Πριν λίγες μέρες γιόρτασα τα 80 μου χρόνια. Περισσότερα από τα μισά τα πέρασα εδώ στην Αφρική, εργάζομαι για την Εκκλησία. Δεν έχω παρά μόνο όμορφες αναμνήσεις. Ευχαριστώ το Άγιο Πνεύμα που μου έδωσε αυτήν την υψηλή κλήση και με έχει στηρίξει σε όλο το έργο που έχω επιτελέσει εδώ στην Κένυα και αλλού στην Αφρική.
Τα παραπάνω λόγια από την προς Εβραίους επιστολή μας καλούν να «ποιούμε το καλόν, κοινωνούμε και υπακούμε». Αυτά τα λόγια απευθύνονται σε όλους εμάς που είμαστε συγκεντρωμένοι σήμερα εδώ.
Μας καλούν να είμαστε ανιδιοτελείς, γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί μόνο αν δεν είμαστε εγωιστές. Πλησιάστε τον δρόμο σας με ταπείνωση και θα ευαρεστήσετε τον Θεό.
Αγαπητοί Απόφοιτοι,
Όταν κοιτάζω πίσω στο δρόμο που έχω περπατήσει, σας φαντάζομαι να περπατάτε έναν παρόμοιο δρόμο.
Μπορεί να μην γίνετε όλοι επίσκοποι ή ακόμη και ιερείς, αλλά το έργο σε αυτόν τον δρόμο είναι το ίδιο· να φέρνετε ψυχές στον Χριστό! Από αυτό προέρχεται και το θέμα του μηνύματός μου προς εσάς σήμερα: Πορευθείτε και μαθητεύσατε πάντα τα έθνη…
Με αυτά τα λόγια, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός ανέθεσε στους αποστόλους Του, και μέσω αυτών σε όλους μας, τη μεγάλη αποστολή της Εκκλησίας.
Σήμερα, το ίδιο μήνυμα απευθύνεται σε εσάς. Μετά από τρία χρόνια μελέτης, προσευχής, διαμόρφωσης και αδελφοσύνης σε αυτήν τη Θεολογική Σχολή, στέκεστε τώρα στο κατώφλι ενός νέου κεφαλαίου στη ζωή και την υπηρεσία σας.
Ο Θεός σας δίνει την ευλογία και την ευθύνη να προχωρήσετε και να γίνετε μάρτυρές Του, όπως ήταν οι απόστολοι τότε.
Ο καθένας σας κατάγεται από διαφορετική περιοχή· Κένυα, Ουγκάντα, Τανζανία, Νότιο Σουδάν, Ρουάντα, Μπουρούντι. Σας έστειλε εδώ η Εκκλησία σας και ο λαός σας για να σπουδάσετε Ορθόδοξη Θεολογία.
Και σήμερα, σας στέλνουμε πίσω, όχι με άδεια χέρια, αλλά εξοπλισμένους με τον Λόγο του Θεού, διαμορφωμένους στην ιερή Παράδοση της Εκκλησίας και θρεμμένους από το Πνεύμα της Αληθείας.
Τώρα καλείστε να μοιραστείτε το φως του Ευαγγελίου με όλους όσους θέλουν να ακούσουν. Αλλά όχι μόνο με όσους είναι έτοιμοι· καλείστε επίσης να προκαλέσετε και να πείσετε εκείνους που αντιστέκονται.
Γιατί όλοι οι άνθρωποι χρειάζονται σωτηρία. Το Ευαγγέλιο δεν είναι προνόμιο λίγων· είναι δώρο για όλους.
Και αν και τα λόγια σας μπορεί να απορριφθούν, οι προσπάθειές σας να γελοιοποιηθούν και η αποστολή σας να υποτιμηθεί, μη λυγίσετε. Περπατάτε το δρόμο του Χριστού.
Είναι ο δρόμος που περπάτησαν οι απόστολοι. Είναι ο δρόμος των μαρτύρων, των ομολογητών και των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας.
Πολλοί από αυτούς δεν είχαν την επίσημη μόρφωση που έχετε εσείς σήμερα. Κάποιοι σπούδασαν κρυφά, υπό διωγμό ή σε μεγάλη φτώχεια. Γιατί σας το θυμίζω αυτό;
Για να μην θεωρείτε δεδομένη την ευλογία που λάβατε εδώ. Η εκπαίδευσή σας είναι δώρο· χρησιμοποιήστε το με ευλάβεια, ταπεινοφροσύνη και σκοπό.
Θυμηθείτε τα σοβαρά λόγια του Κυρίου μας Ιησού:
«Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· γίνεσθε οὖν φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί» (Ματθ. 10:16).
Ο Χριστός δεν υποσχέθηκε ευκολία· υποσχέθηκε την αλήθεια. Και η αλήθεια συχνά αντιστέκεται σε αυτόν τον κόσμο.
Γι’ αυτό να είστε εγρήγοροι. Να είστε διακριτικοί. Κηρύξτε το Ευαγγέλιο με θάρρος, αλλά περπατήστε με αγνότητα και ταπεινοφροσύνη.
Αγαπητοί μου υιοί εν Χριστώ,
Σας παρακαλώ να καλλιεργήσετε την αρετή της ταπεινοφροσύνης. Θεωρείτε τον εαυτό σας τον ελάχιστο από όλους. Θυμηθείτε τη ζωή του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ· τη γλυκύτητά του, τη σιωπή του, την προσευχή του, την ταπεινοφροσύνη του.
Μην ξεχνάτε ποτέ: δεν είστε μόνο καλούμενοι να υπηρετείτε τους άλλους, αλλά και να εργάζεστε για τη σωτηρία της δικής σας ψυχής.
Μέσα στις ποιμαντικές σας ευθύνες, τις δοκιμασίες και τους πειρασμούς, φυλάξτε την καρδιά σας. Διότι υπηρετώντας τους άλλους, κινδυνεύετε να ξεχάσετε τη δική σας σωτηρία.
Να είστε γρήγοροι στο να συγχωρείτε, πρόθυμοι στη συμφιλίωση και αργοί στον θυμό. Ο λόγος του Θεού μας προειδοποιεί να «δοκιμάζουμε τα πνεύματα» (Α’ Ιωάννη 4:1).
Δεν θα περπατήσουν όλοι μαζί σας στην αλήθεια. Να είστε σοφοί. Να είστε προσεκτικοί. Να είστε νηφάλιοι. Μην χάσετε το στόχο σας και μη σκοντάψετε.
Πολλοί από εσάς είστε νέοι, και αυτό είναι μεγάλη δύναμη, αλλά και μεγάλη πρόκληση.
Θα σας πω ό,τι είπε ο Απόστολος Παύλος στον πνευματικό του γιο Τιμόθεο: «Κανείς να μην περιφρονεί τη νεότητα σου, αλλά να είσαι παράδειγμα στους πιστούς στον λόγο, στη συμπεριφορά, στην αγάπη, στο Πνεύμα, στην πίστη, στην αγνότητα» (1 Τιμ. 4:12).
Να είστε μαθητές της Εκκλησίας, πάντοτε. Μελετήσατε τους Πατέρες· τώρα συνεχίστε να περπατάτε μαζί τους.
Μάθετε από το θάρρος και τον χρυσόλογο λόγο του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, από τη συμπόνια του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, από το θεολογικό βάθος του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και από την ποιμαντική αγάπη του Αγίου Νεκταρίου.
Ο Άγιος Αθανάσιος έγραψε κάποτε: «Έγινε ό,τι είμαστε εμείς, για να μας κάνει ό,τι είναι Αυτός». Αυτό είναι η καρδιά του Ευαγγελίου. Και εσείς είστε τώρα οι φορείς του.
Μη σταματήσετε ποτέ να μαθαίνετε. Μη σταματήσετε ποτέ να αναζητάτε την αλήθεια. Να είστε άνδρες της προσευχής.
Να είστε άνδρες του Λόγου. Να είστε άνδρες που μπορούν να σταθούν στη θύελλα, αλλά και να γονατίζουν στη σιωπή της καρδιάς τους. Και θυμηθείτε πάντα: ο σκοπός της θεολογίας δεν είναι η γνώση, αλλά η ένωση με τον Θεό.
Επιτρέψτε μου να εκφράσω μια θερμή λέξη ευγνωμοσύνης και συγχαρητηρίων:
Προς τους διδάσκοντες και το προσωπικό του Σεμιναρίου μας, η ανιδιοτελής σας αφοσίωση, μέρα και νύχτα, η θυσία σας, η καθοδήγηση και η πιστότητά σας έχουν αποδώσει καρπούς στη ζωή αυτών των νέων ανδρών.
Έχετε φυτέψει σπόρους πίστης, έχετε θρέψει νου, διαμορφώσει καρδιές και καθοδηγήσει ψυχές. Αναγνωρίζουμε και επευφημούμε τη θυσία σας. Είθε ο Θεός να σας ευλογεί πλούσια και να σας ανταμείβει για τον αφανή μόχθο σας στον αμπελώνα Του.
Προς τους ευεργέτες μας, ιδιαίτερα τους αδελφούς και αδελφές μας από τις αδελφές Εκκλησίες του εξωτερικού, η γενναιοδωρία σας, οι προσευχές σας και η σταθερή υποστήριξή σας υπήρξαν καθοριστικές για τη διατήρηση αυτού του Σεμιναρίου και της αποστολής του. Χωρίς τη βοήθειά σας, πολλά από όσα γιορτάζουμε σήμερα δεν θα ήταν δυνατά.
Και τέλος, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι αυτή η αποφοίτηση και ολόκληρο αυτό το ίδρυμα είναι ο καρπός του ονείρου ενός ανθρώπου: του Σεβασμιότατου, αειμνήστου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ της Κύπρου.
Άνθρωπος με όραμα και βαθιά αγάπη για την Κένυα και την Αφρική, διέκρινε την επείγουσα ανάγκη για Θεολογική Σχολή σε αυτή την ήπειρο και μέσω της γενναιοδωρίας της Εκκλησίας της Κύπρου την ίδρυσε εδώ στο Ναϊρόμπι. Γι’ αυτό και για πολλά περισσότερα, του είμαστε αιώνια ευγνώμονες.
Αγαπητοί Απόφοιτοι, είστε οι ζωντανοί καρποί εκείνου του ονείρου. Είστε η πραγματοποίηση του οράματός του.
Πορευθείτε με ευγνωμοσύνη, πορευθείτε με σκοπό και πορευθείτε με την αποφασιστικότητα να συνεχίσετε να οικοδομείτε ό,τι ξεκίνησαν άλλοι. Πηγαίνετε εν ειρήνη.
Πηγαίνετε με ταπείνωση. Πηγαίνετε με δύναμη. Και πάνω απ’ όλα, Πηγαίνετε και μαθητεύσατε πάντα τα έθνη.
Είθε η χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, η αγάπη του Θεού Πατρός και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος να είναι μαζί σας πάντοτε.
Συγχαρητήρια.
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΤΙΛΛΥΡΙΔΗΣ
ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ
Δόξα τω Θεώ για όλα όσα έχουν γίνει και για όλα όσα ακόμη πρόκειται να γίνουν.
