Του Σεβ. Μητροπολίτη Ναϊρόμπι και κεντρικής Κένυας κ. Μακαρίου στην Romfea.gr
Αυτές τις μέρες της Αναστάσεως, της Αναλήψεως και της Πεντηκοστής ο Κύριός μας ευλόγησε πλούσια το έργο της Εκκλησίας αμας και φυσικά της ιεραποστολής.
Οι εκδηλώσεις χαράς και λύπης μαζί, έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά και με τη δροσερή αύρα του Αγίου Πνεύματος τα έργα των χειρών της δεξιάς του Υψίστου πραγματοποιήθηκαν βαθιά και μας ενίσχυσαν στον πνευματικό αγώνα μας (νέοι, μητέρες, γάμος, κηδεία, ανάπηροι, σχολεία, ενορίες, με τους φοιτητές του Διδασκαλικού Κολλεγίου).
Όλ’ αυτά αποτελούν μέρος μιας μόνο προσπάθειάς μας να δώσουμε ό,τι καλύτερο έχουμε στους συνανθρώπους μας για να αισθανθούν όλοι μαζί ότι η ζωή μας είναι αναπόσπαστο μέρος του έργου του Θεού που μέσα από την άπειρη αγάπη και το έλεός Του μάς ξαναθυμίζει ότι, με τα έργα αυτά της ταπείνωσης, της προσευχής και της αγάπης, ο Κύριός μας θα μας σκεπάσει και θα μας προστατεύει ώστε στο τέλος να μας αναπαύσει με τη δική Του παρουσία και η σωτήρια χάρη Του να μας ανεβάσει στα ύψη της μεγαλοσύνης Του και να μας οικονομήσει πλούσια τη δικαιοσύνη Του.
Αυτές τις μέρες μελετώ και ετοιμάζω μια ομιλία για τη ζωή και το έργο του μεγάλου Ρώσου πρωτοπόρου ιεραποστόλου της Αλάσκας Αγίου Ιννοκέντιου Βενιαμίνωφ. Τον Άγιο, τελείως σε ανύποπτο χρόνο, μελέτησα όταν ακόμα ήμουν φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Αποτέλεσμα της έρευνάς μου τότε ήταν η εμφάνιση μιας μικρής μελέτης που δημοσιεύτηκε στ’ αγγλικά σε ορθόδοξο περιοδικό της Αμερικής. Όταν τον συνάντησα τότε στα φοιτητικά μου χρόνια δεν είχε ακόμα ανακηρυχθεί άγιος (η επίσημη ανακήρυξή του έγινε από το Πατριαρχείο Μόσχας το 1977).
Έτσι, ενθουσιασμένος και κατασυγκινημένος όπως ήμουν από τη μελέτη της ζωής και του έργου του, σήμερα συγκλονίστηκα από τον τίτλο του παρόντος άρθρου.
Πόσο σημαντικό, επανέρχομαι και πάλιν και πολλάκις είναι το έργο της παιδείας και της μόρφωσης. Όταν αυτός ο νέος της φυλής των Μασάι άρχισε να μου μιλά πόσο υποχρεωμένος είναι που τον βάπτισα και τον μόρφωσα, ήλθαν στον νου μου παρόμοια λόγια γραμμένα σε άλλες εποχές από τον Άγιο Ιννοκέντιο.
Γράφει, λοιπόν, στον Άγιο Μητροπολίτη Μόσχας Φιλάρετος: «Να διδάξω όλα τα παιδιά του λαού – να μια σκέψη, που για πολύ καιρό είχα στο μυαλό μου και που εν μέρει κατόρθωσα να βάλω σ’ εφαρμογή ... Αν οι Αλεουτιανοί με αγαπούν τόσο πολύ, είναι πρώτα απ’ όλα γιατί τους έμαθα γράμματα».
Μέσα σ’ αυτό το πνεύμα και με πολλές προοπτικές και ελπίδες, η Ορθόδοξη εξωτερική ιεραποστολή μεταφέρει αυθεντικό το μήνυμα της Ορθοδοξίας σ’ όλες τις τάξεις και σ’ όλους τους τομείς της ζωής των Αφρικανών αδελφών μας.
Πώς να μη συγκινείται κανείς όταν, πρόσφατα σε συνάντηση νέων σε μια απομακρυσμένη περιοχή, κάθισα μαζί με τους νέους και άκουα με προσοχή τα λεγόμενά τους.
Άραγε να είμαι υπερβολικός αν πω ότι οι ψυχές αυτές των ανθρώπων είναι πιο αγνές και σοβαρές από εμάς που καυχόμαστε ότι έχουμε πάρει το μήνυμα του Ευαγγελίου πριν δύο τόσες χιλιάδες χρόνια;
Νόμιζα ότι είχα μπροστά μου τόσο καλλιεργημένες και φωτισμένες ψυχές που δεν ήξερα τι να τους πω. Τα λόγια τους, οι σκέψεις τους, η αυθόρμητη διάθεσή τους, η ενεργητικότητά τους, οι προβληματισμοί τους και η ετοιμότητά τους να ξεδιψάσουν τις κουρασμένες ψυχές κοντά στην Ορθοδοξία και τα διδάγματά της.
Άκουσα πώς μιλούσαν, έβλεπα τις κινήσεις των χεριών και των ματιών του, πόσο εύστοχα δικαιολογούσαν τους συλλογισμούς τους: πόσο οι νέοι αυτοί στηρίζουν τις μελλοντικές τους επιδιώξεις μέσα από μια σωστή και εποικοδομητική χριστιανική και ακαδημαϊκή παιδεία.
Για τη διανοητική και ψυχική τους διάπλαση, οι νέοι που είχα μπροστά μου και που με ενέπνεαν κυριολεκτικά έδειχναν ότι το πιο απαραίτητο στοιχείο ήταν η πειθαρχεία, η αυτοσυγκέντρωση, η διάπλαση εναρέτων και υγιών στοιχείων, ώστε να καλλιεργήσουν τους χαρακτήρες τους, να συγκεντρώσουν τις δυνάμεις τους στη δημιουργία του εύπλαστου ψυχικού τους κόσμου.
Τα άκουα όλα αυτά και έλεγα μέσα μου πόσο σημαντικό είναι το έργο της παιδείας μέσα από το σπίτι της Εκκλησίας.
Εδώ στη Αφρική βάζει η Εκκλησία πάντα στα θέματά της προτεραιότητάς της εκείνο της παιδείας. Επισκέφθηκα αυτές τις μέρες τέσσερα δημοτικά σχολεία. Σ’ όλα διέκρινα, παρ’ όλη τη φτώχεια, μια πλούσια ψυχική ανωτερότητα και αρχοντιά.
Οι διευθυντές και οι δάσκαλοι, ιδιαίτερα στα απομακρυσμένα και απομονωμένα σχολεία, μακριά από τον λεγόμενο «πολιτισμό», πιστεύω και τους το είπα επανειλημμένα, επιτελούν ένα πλούσιο πνευματικό, ακαδημαϊκό και – γιατί όχι – υψηλού επιπέδου έργο, υπηρεσία και διακονία σ’ αυτά τα στερημένα που δεν έχουν τα απαραίτητα μέσα επιβίωσης και επισιτισμού.
Θαύμασα τις εξαιρετικής παρουσιάσης των μικρών παιδιών στο τραγούδι, στην ποίηση, στη χορωδία, στις ρυθμικές και καθ’ όλα κομψές κινήσεις και αισθάνθηκα μέσα μου για μια ακόμη φορά ότι πρέπει κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις να διατηρήσουμε τη σωστή παιδεία σ’ αυτά τα πλασματάκια του Θεού που καθρεφτίζεται μέσα τους η άδολη αθωότητα, η αγνότητα και η καθαρή καρδιά.
Στο Γυμνάσιο, λοιπόν, που επισκέφθηκα, το οποίο κι αυτό είναι δημιούργημα της Ορθόδοξής μας Εκκλησία, έμαθα κάτι καινούριο σήμερα. Όταν έφθασα, μου είπαν ότι εκείνη τη στιγμή γινόταν «ακαδημαϊκή κλινική».
Τι ήταν αυτό το τελείως άγνωστο και πρωτάκουστο στοιχείο; Σ’ ένα τραπέζι καθόταν ο δάσκαλος, ο μαθητής και ο πατέρας ή η μητέρα του παιδιού.
Ο κάθε μαθητής έπρεπε να περάσει από τα υπόλοιπα τραπέζια για να ακούσει τα σχόλια των καθηγητών του με την παρουσία του γονιού. Ο καθηγητής ρωτούσε τον μαθητή για τα διάφορα μαθήματα, τις επιδόσεις και τα αποτελέσματα.
Ζητούσε από τον γονιό του παιδιού να μάθει κάτω από ποιες συνθήκες ζει ο μαθητής και πώς θα μπορέσει να συμβάλει στη βελτίωση της επίδοσής του.
Στάθηκα και παρακολούθησα μερικές από τις περιπτώσεις των μαθητών και διέκρινα τη σοβαρότητα και την αγωγή ακόμα, τον σεβασμό, όταν γινόταν αυτή η λεγομένη «ακαδημαϊκή κλινική».
Απλά και λιτά εκτός από το ακαδημαϊκό μέρος μαζί συνυπάρχει και το απαραίτητο στοιχείο των αξιών, της πίστης, της αγωγής που εμφυτεύει οπωσδήποτε σεβασμό προς το πρόσωπο.
Η επίσκεψη σ’ ένα ίδρυμα αναπήρων με οργανωτές πάλι τους νέους της περιοχής. Φθάσαμε το πρωί και μείναμε μέχρι το βράδυ.
Γευτήκαμε από κοντά τον πόνο και τη δυστυχία των αθώων αυτών ψυχών. Εδώ ζήσαμε πραγματικά και αισθανθήκαμε την αξία χωρίς φραγμούς και υστεροβουλία, μια πολυδύναμης πνευματικής οντότητας που ονομάζεται άνθρωπος και μέσα του απεικονίζεται ο ίδιος ο Χριστός. Είναι η ίδια η εικόνα Του.
Αυτό το πλάσμα το αγκαλιάσαμε και το υπηρετήσαμε σαν να ήταν ο ίδιος ο Θεός. Ακούσαμε τις γλυκύτατες φωνές τους, παίξαμε μαζί τους, μοιραστήκαμε το ίδιο φαγητό, μιλήσαμε και ακούσαμε τους προβληματισμούς του.
Δεν ακούσαμε κανένα παράπονο. Φύγαμε ακόμα πιο πλούσιοι αφού αντιληφθήκαμε καλύτερα ότι πρέπει να ξεπεράσουμε τα σχήματα του εγωκεντρισμού και της αυταρέσκειας.
Ιδού, λοιπόν, μπροστά μας μια πραγματικότητα που μας κρούσει ν’ ακούσουμε τη φωνή των αδελφών μας που πάσχουν από ανίατες ασθένειες, όμως είναι ανάμεσά μας πρότυπα για ενίσχυση δική μας μέσα από τον θεσμό της αγάπης, της διάκρισης και του ανθρωπισμού.
Η κηδεία μιας υπερήλικης κυρίας της ενορίας των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης (104 ετών) ήταν γεγονός μια και η Αείμνηστη υπήρξε από τους πρωτοπόρους της Ορθοδοξίας και ιδρυτικό μέλος της ενορίας της.
Συνήθως η κηδεία στη ζωή των Αφρικανών θεωρείται μεγάλο κοινωνικό γεγονός γι’ αυτό και συρρέουν άνθρωποι απ’ όλα τα στρώματα τςη κοινωνίας, ανεξάρτητα κοινωνικής τάξης ή θρησκευτικών πεποιθήσεων. Γι’ αυτό είναι η ώρα που γίνεται ο Ευαγγελισμός.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε εκείνη την ώρα έρχεται να μεταφέρει το μήνυμα της άλλης ζωής. Γίνεται βαθιά επεξήγηση στο «Προσδοκώ Ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος».
Ο γάμος στην ενορία της Θεοτόκου, στο χωριό Μουτουίνι, γεγονός κι αυτό σημαντικό, αφού ο πατέρας του γαμπρού ήταν από τα ιδρυτικά μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας από την παλαιά εποχή, όταν υπηρετούσε ο π. Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος.
Ο ίδιος είναι συνειδητός Ορθόδοξος Χριστιανός, ήταν δραστήριο μέλος της Ορθόδοξης Χριστιανικής Νεολαίας και τώρα σαν επιτυχημένος επιχειρηματίας συμπαρίσταται οικονομικά στις δραστηριότητες της ενορίας του.
Ευκαιρία και πάλι για μήνυμα προς τους νέους να έρχονται να τελούν το μυστήριο του γάμου στην Ορθόδοξη Εκκλησία κι όχι παραδοσιακά δηλ. να συζούν χωρίς την ευλογία της Εκκλησίας, κάτι που ακολουθούσαν οι παλαιοί των καιρών.
Οι μητέρες, οι Ορθόδοξες αυτές μάνες που χωρίς την παρουσία τους δεν υπάρχει ζωή. Στη συγκέντρωσή τους, που με κάλεσαν να τους μιλήσω, δε μου ζήτησαν τίποτε παρά μόνο την ευλογία να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους με έργα φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης.
Είναι γεγονός ότι οι Ορθόδοξες μας γυναίκες σε όλες τις ενορίες με την παρουσία τους και με τις σοφές συμβουλές τους και τις ακούραστες προσπάθειές τους υπάρχει ζωή και δράση, αφού αυτές κατευθύνουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους να αγαπούν την Εκκλησία. Γι’ αυτό και η ζωή συνεχίζεται.
Μέσα στις δραστηριότητες αυτές τις μέρες ήταν και η παράκληση των φοιτητών και των φοιτητριών του Διδασκαλικού μας Κολλεγίου να τους συνοδεύσω για ημερήσια εκδρομή στην περίφημη λίμνη Νακούρου.
Το δέχθηκα, γιατί ήταν για μένα μια ευκαιρία μιας αλλαγής από τα καθημερινά δρώμενα αλλά και ταυτόχρονα να δω από κοντά και να γνωρίσω το ήθος των νέων αυτών και να συζητήσω μαζί τους τους προβληματισμούς, τις αγωνίες, τις προσδοκίες και τα όνειρά τους.
Παρ’ όλο που οι περισσότεροι ανήκαν σε άλλες θρησκευτικές παρατάξεις εν τούτοις το θεώρησαν μεγάλη ευλογία να τους συνοδεύσω και να περάσω μαζί τους μια ολόκληρη μέρα.
Μέσα στην ομορφιά της ωραίας λίμνης αλλά και της φύσης με τα άγρια ζώα ζήσαμε όλοι μαζί μια αξέχαστη μέρα και επιστρέψαμε αργά το απόγευμα στον χώρο της ιεραποστολής.
Έτσι είναι η ζωή μας. Φυσικά αναφέραμε μόνο μερικά περιστατικά. Υπάρχουν και πολλά άλλα όπως μουσικές εκδηλώσεις, αθλητικές δραστηριότητες των νέων και των παιδιών μας, καταθέσεις θεμελίων λίθων, ερανικές εκδηλώσεις για τη συλλογή χρημάτων κατασκευής ναών και σχολείων.
Έτσι, δεν υπάρχει μέρα της εβδομάδας που έχουμε ανάπαυση. Κι αν ακόμα δεν υπάρχει θα βρούμε τρόπο να επισκεφθούμε ασθενείς στα νοσοκομεία ή ηλικιωμένους στα σπίτια τους για στήριξη και πνευματική καθοδήγηση και παιδεία.
Όλα αυτά γράφονται όχι για αυτοπροβολή αλλά για τους ανθρώπους που περισσότερο ενισχύουν το έργο μας αλλά ακόμα για εκείνους που δεν ξέρουν πώς να περάσουν τον καιρό τους.
Δίνεται ένα μήνυμα ενισχυτικό ανεξαρτήτως ηλικίας ότι εν όσω ζούμε και μπορούμε να αναπνέουμε και να κινούμαστε, να έχουμε υγιεινές σωματικές και πνευματικές – ψυχικές δυνάμεις, δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε και να εφησυχάζουμε.
Έχουμε πολλά να προσφέρουμε στον άνθρωπο, τον διπλανό μας, τον πλησίον μας αλλά και στους εγγύς και τους μακράν ευρισκομένους με διάφορους τρόπους. Αφού δεν μπορούμε όλοι μας να γίνουμε ιεραπόστολοι.
Κάποιοι λένε ότι γέρασα και κουράστηκα. Χρειάζομαι τώρα χρόνο για να μετανοήσω και να ξεκουραστώ. Όταν θα έλθει η ώρα μου ν’ αναχωρήσω από τον κόσμο αυτό, τότε θα μπορέσω να ξεκουραστώ μια για πάντα, στην αιώνια μακαριότητα.
Επανέρχομαι, λοιπόν, στον τίτλο του παρόντος σημειώματος «Μ’ εβάπτισες και μ’ έμαθες γράμματα». Έρχονται αυτή τη στιγμή τα λόγια του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού «Είναι καλύτερα να κτίσετε ένα σχολείο παρά μιαν εκκλησία, γιατί το σχολείο είναι που θα φέρει τους πιστούς στην εκκλησία».
Μέσα από τη σοφία και τον πλούτο της αγιότητάς Του ο Άγιος αυτός ιεραπόστολος γεύτηκε τον σκοπό της παιδείας σαν το πολυτιμότερο δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο μέσω της εκκλησίας φυσικά. Εδώ θα πρέπει να εξομολογηθώ κάτι.
Ότι σ’ όλα τα σχολεία και το Γυμνάσιο που επισκέφθηκα συνάντησα μαθητές μου που τώρα είναι οι ίδιοι δάσκαλοι. Πράγματι η Ορθοδοξία μας είναι θεανθρώπινη και με τον τρόπο αυτό μεταμορφώνει τον άνθρωπο και έτσι εκφράζει την οικουμενική της αποστολή.
Κανείς δεν πρέπει να έχει την παραμικρή αμφιβολία αφού φαίνεται σήμερα ολοζώντανη από οποιαδήποτε άλλη εποχή να μαρτυρεί και να έχει άμεση επαφή με κάθε άνθρωπο, οποιουδήποτε χρώματος, καταγωγής, γλώσσας ή φυλής.
Αποτελεί την προϋπόθεση της κοσμοσωτήριας και άμεσης σωτηρίας του κόσμου ολόκληρου.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ