Του Αρχιμ. Ευαγγέλου Υφαντίδη στην Romfea.gr
Δρ Θεολ. – Δρ Ιστ.

Όταν πριν από μερικά χρόνια αποφάσισα να συντάξω την εισαγωγή στο βιβλίο μου Λόγος Συνόδου: Τα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Κρήτη 2016), η πρόθεσή μου δεν ήταν απλώς να προασπιστώ ένα ιστορικό γεγονός απέναντι σε βιαστικές ή πολωτικές επικρίσεις· στόχος μου ήταν να αναδείξω τη θεολογική πυκνότητα και τη δυναμική των κειμένων που παρήγαγε η συνοδική συνείδηση της Ορθοδοξίας.

Το γεγονός πως το έργο αυτό μεταφράστηκε στην ιταλική γλώσσα και εισήχθη ως πανεπιστημιακό εγχειρίδιο τόσο εντός, όσο και εκτός Ελλάδας, αποδεικνύει ότι η Σύνοδος της Κρήτης αποτελεί ένα ζωντανό αντικείμενο μελέτης, ικανό να διαλεχθεί σε επιστημονικό και διεθνές επίπεδο.

Ωστόσο, η ακαδημαϊκή καταξίωση και η θεωρητική θωράκιση των κειμένων της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου δεν αρκούν για να εκπληρώσουν την αποστολή μιας Συνόδου.

Σήμερα, δέκα χρόνια μετά τη σύγκλησή της, οφείλουμε να θέσουμε στους εαυτούς μας τα ίδια ριζοσπαστικά, πλην όμως βαθύτατα, εκκλησιαστικά ερωτήματα που απασχολούν διαχρονικά τη χριστιανική γραμματεία μετά από μεγάλες θεσμικές μεταρρυθμίσεις: 

• Ενισχύθηκε τελικά η πίστη των ανθρώπων; 

• Προβλήθηκε ο Χριστός σαφέστερα στον σύγχρονο κόσμο; 

• Αναδείχθηκε η ορθόδοξη ταυτότητα; 

Η υπεράσπιση της Συνόδου της Κρήτης δεν μπορεί να είναι μια στείρα απολογητική· πρέπει να είναι μια πράξη ειλικρινούς αποτίμησης των καρπών της.

Αντικρίζοντας την πραγματικότητα με ποιμαντική ευθύνη, διαπιστώνουμε πως, ενώ η Σύνοδος ασχολήθηκε επιτυχώς με θεσμούς όπως η Νηστεία και ο Γάμος, η βαθιά κρίση εκκοσμίκευσης που πλήττει την ενοριακή ζωή παραμένει μια ανοιχτή πληγή.

Τα μεγάλα ζητούμενα της εποχής μας, όπως η αποξένωση των νέων από τη μυστηριακή ζωή, παραμένουν ανοιχτά.

Παράλληλα, ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος να εγκλωβιστούμε σε μια εξωτερική τυπολατρία, η οποία αποδυναμώνει τη βαθιά, εσωτερική μας σχέση με το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.

Τέλος, η Εκκλησία μας συνεχίζει να αντιμετωπίζει μια ποιοτική και ποσοτική κρίση των ιερατικών κλήσεων, τόσο στις παραδοσιακά ορθόδοξες χώρες, όσο και στη λεγόμενη Διασπορά.

Όταν, επί παραδείγματι, αναλύουμε σήμερα –δέκα χρόνια μετά– το κείμενο για την αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν οι διατυπώσεις είναι ορθές –διότι είναι– αλλά:

- εάν αυξήθηκε το ιεραποστολικό θάρρος των κληρικών και των λαϊκών μας∙ 

- εάν το κήρυγμα και η κατήχησή μας έγιναν πιο αποτελεσματικά απέναντι στα υπαρξιακά αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου∙ 

- εάν η προσέλευση και ο σεβασμός προς το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας ενισχύθηκαν μέσα στην ενοριακή καθημερινότητα. 

Μια Μεγάλη Σύνοδος δεν είναι ένα μουσειακό έκθεμα· είναι μια επανεκκίνηση.

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα γεγονός αποκλειστικά των συνοδικών παρέδρων και των συμβούλων τους, ούτε τα συνοδικά κείμενα να παραμένουν εγκλωβισμένα στις βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων και των κληρικών.

Η Σύνοδος –κάθε Σύνοδος– πρέπει να βιώνεται ως μια ζωντανή πηγή που οφείλει να μεταγγίσει το συνοδικό της βίωμα στη βάση της ενορίας.

Η μελέτη των συνοδικών κειμένων της Κρήτης προσφέρει τη σπουδαία ευκαιρία να διαμορφωθεί μια νέα γενιά θεολόγων, που δεν θα φοβάται τον διάλογο, αλλά θα γνωρίζει σε βάθος την ταυτότητά της. 

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει: Πώς αυτός ο θεολογικός και συνοδικός πλούτος θα κατέβει από τα έδρανα και θα γίνει βίωμα, μεταστροφή ψυχών, αύξηση ιερατικών κλήσεων και ζωντανή μαρτυρία Χριστού μέσα στην κοινωνία;

Αν δεν το καταφέρουμε αυτό, τότε ο λόγος μας θα παραμείνει απλώς «επιστημονικός», στερούμενος του πνευματικού καρπού που έχει ανάγκη η κοινωνία.