Γράφει η Όλγα Πλαγίσου, Υπ. Διδάκτωρ, ΑΠΘ
Το παρόν κείμενο αποτελεί συνοπτική παρουσίαση των βασικών ευρημάτων της επιστημονικής έρευνας που δημοσιεύθηκε online πρόσφατα (02/06/2026) στο διεθνές
επιστημονικό περιοδικό Journal of Education and Training Studies (Redfame), εξετάζοντας τις εκπαιδευτικές ανάγκες του ορθόδοξου κλήρου έναντι της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας, όπως αυτές προσεγγίζονται από την πλευρά των τριών (3) Ιεραρχών.
Επισημαίνεται ότι η ελληνική απόδοση ενσωματώνει τις απαραίτητες νοηματικές προσαρμογές για την αρτιότερη μεταφορά του κειμένου από την πρωτότυπη αγγλική δημοσίευση.
Επιπλέον, για τη διευκόλυνση της αναγνωστικής διαδικασίας και την ενίσχυση της εννοιολογικής κατανόησης, τα ερευνητικά ερωτήματα και οι άξονες ανάλυσης επανεισήχθησαν στη δομή των ευρημάτων, χωρίς να απαιτείται αναδρομή σε προηγούμενες ενότητες.
Οι σύγχρονες μεταβολές στο κοινωνικό, δημογραφικό και τεχνολογικό πεδίο διαφοροποιούν τις απαιτήσεις της ενοριακής διακονίας, αναδεικνύοντας τη Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση (ΣΕ) και τη Διά Βίου Εκπαίδευση (ΔΒΕ) του κλήρου σε θεσμικές προτεραιότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα έρευνα αποτελεί τμήμα της πρώτης εν εξελίξει διδακτορικής διατριβής στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) από την Όλγα Πλαγίσου, υπό την επίβλεψη της Καθηγήτριας Μαρίας Παυλή Κορρέ.
Η έρευνα διεξάγεται με τη συνεργασία του Διευθυντή του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμορφώσεως (Ι.Π.Ε.) της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ταλαντίου κ. Θεολόγου και την ευλογία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου κ. Ιερωνύμου Β ́.
Στόχος της είναι η διερεύνηση του έργου του Ι.Π.Ε. και η καταγραφή των εκπαιδευτικών αναγκών του ιερού κλήρου σήμερα.
Το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως αποτελεί την υλοποίηση ενός διαχρονικού σχεδιασμού της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Όπως χαρακτηριστικά επισήμανε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγος, η ιστορική αφετηρία για την ίδρυση του Ι.Π.Ε. εντοπίζεται στις ποιμαντικές ανησυχίες και στον στρατηγικό σχεδιασμό του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, ο οποίος είχε συλλάβει την ανάγκη μιας συστηματικής, διευρυμένης και πέραν της στενά θεολογικής κατάρτισης επιμόρφωσης του κλήρου.
Η υλοποίηση αυτού του υψηλού σχεδιασμού το 2009, ωστόσο, δεν αποτελεί μια απλή διοικητική συνέχεια, αλλά συνιστά την οργανική σύγκλιση με τις προσωπικές ποιμαντικές αγωνίες, την ευθύνη και την οξυδέρκεια του νυν Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου Β ́, ο οποίος προσέδωσε τη σύγχρονη οργανωτική του συγκρότηση.
Μέσα από την ποιοτική αυτή προσέγγιση και τις εις βάθος συνεντεύξεις με τους: Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεο, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγο, και Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα, διαπιστώνεται ότι οι υφιστάμενες ελλείψεις στην αρχική εκπαίδευση των κληρικών καθιστούν επιτακτική μια συστηματική Διερεύνηση Εκπαιδευτικών Αναγκών (ΔΕΑ), η οποία να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε τοπικής κοινωνίας.
Είτε πρόκειται για αστικό και πολυπολιτισμικό κέντρο, είτε για επαρχία που αντιμετωπίζει έντονο δημογραφικό πρόβλημα με έντονη την παρουσία Βαλκάνιων Ορθοδόξων, είτε για περιοχή με βαθιά προσφυγική μνήμη και πολυεπίπεδο φιλανθρωπικό έργο, ο σχεδιασμός των προγραμμάτων οφείλει να είναι συμμετοχικός και προσαρμοσμένος στο πεδίο (contextualization).
Τα ευρήματα αναδεικνύουν το έντονο ενδιαφέρον του κλήρου για θεματικές που αφορούν τη λειτουργική γλώσσα, τη βιοηθική, την ψηφιακή τεχνολογία και την ποιμαντική σε ειδικούς χώρους (νοσοκομεία, φυλακές).
Αναφορικά με τις προκλήσεις της σύγχρονης ψηφιακής πραγματικότητας, οι Ιεράρχες υπογραμμίζουν την ανάγκη οριοθέτησης των νέων μέσων, με τις αναφορές τους να συνοψίζονται στη διαπίστωση ότι η τεχνολογία αποτελεί πολύτιμο εργαλείο διάδοσης του Ευαγγελίου, του κηρύγματος, της διοίκησης και της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης,
αλλά δεν δύναται να υποκαταστήσει την οντολογική προτεραιότητα του προσώπου και τη ζωντανή Ευχαριστιακή Σύναξη.
Συμπερασματικά, οι θέσεις των συμμετεχόντων Ιεραρχών συγκλίνουν στην κοινή διαπίστωση ότι η συνεργασία της Εκκλησιαστικής Διοίκησης με το Ι.Π.Ε. και την ακαδημαϊκή κοινότητα για την παροχή επιστημονικά τεκμηριωμένης Διά Βίου Εκπαίδευσης αποτελεί τον πλέον ασφαλή δρόμο για την καλλιέργεια υγιούς ιερατικού και εκκλησιαστικού φρονήματος υποστηρίζοντας τη διαμόρφωση ενός συγκροτημένου κληρικού, ικανού να πραγματώσει έναν πολυδιάστατο ρόλο στη διακονία του σύγχρονου ανθρώπου.
Ως εκ τούτου, η επέκταση της έρευνας με τη συμμετοχή και άλλων Ιεραρχών αποτελεί το επόμενο στάδιο της ερευνητικής διαδικασίας, για την περαιτέρω εμβάθυνση, τον εμπλουτισμό και την ολιστική αποτύπωση των ερευνητικών δεδομένων.