τοῦ Πρωτ. Θωμᾶ Βαμβίνη στη Romfea.gr

Δέν εἶναι εὔκολο νά βρῆ κανείς κομμάτια σαφῶν ἀπόψεων μέσα στά συντρίμμια ἀναίτια δηκτικῶν προτάσεων, πού σωρεύονται ἀπό ἀλλεπάλληλες ἐκρήξεις προσχηματικοῦ θυμοῦ, ὁ ὁποῖος αὐτοϊεροποιεῖται ἀπό τήν ψευδαίσθηση τοῦ ἀγώνα νά κρατηθοῦν ἀνοιχτοί οἱ ὁρίζοντες τῆς Ἐκκλησίας.

Εἶναι ἕνας ἄδηλης αἰτιολογίας θυμός γιά τήν «ὑπεράσπιση» τῆς ἀγάπης, πού δέν ξεχωρίζει τόν πλανεμένο ἀπό τήν πλάνη του, πού γιά νά ἀγαπήση τόν πλανεμένο θεωρεῖ ἀπαραίτητο νά δικαιολογήση τήν πλάνη του καί δέν μπορεῖ νά συγχωρήση αὐτούς πού πιστεύουν, ὅτι δέν ἀγαπᾶς τόν αἱρετικό, ὅταν τόν ἀφήνης νά ἀναπαύεται στήν αἵρεσή του, γιατί ἡ αἵρεση δέν εἶναι ἁπλῶς μιά διαφορετική ἄποψη· μᾶς χωρίζει ἀπό τόν Θεό.

Εἶναι ἀδικαιολόγητα «ἀγαθός» ὁ λογισμός, ὅτι «οἱ Δυτικοὶ ἀδερφοί μας, ἔχοντας ὡριμάσει μέσα στὶς παντοειδεῖς φωτιὲς καὶ ἔχοντας ταπεινωθεῖ ἡ ὀφρὺς τῆς αὐταπάτης τους... ἔχοντας μάθει ὅτι ἡ ἀλήθεια δὲν ἐπικρατεῖ μὲ πυγμὴ ἀλλὰ μὲ ἀγκαλιά, μᾶς ἀποδέχονται πλήρως καὶ ἀναγνωρίζουν κατὰ πάντα ὅ,τι ἔχουμε, καὶ ἐπιτρέπουν στὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας τους, τὴν συμμετοχὴ στὰ τελούμενα ἀπὸ ἐμᾶς Μυστήρια». 

Ἐρώτημα: «Οἱ Δυτικοὶ ἀδερφοί μας» ἔχουν ἀποβάλλει τό filioque, τό actus purus, τίς κτιστές ἐνέργειες καί «πάντα τά ὑπό τῆς Λατινικῆς Ἐκκλησίας καινοτομηθέντα περί τε τά Δόγματα, τά Μυστήρια, τάς Παραδόσεις καί τήν πρᾶξιν τῆς Ἐκκλησίας»(ἀπό τόν Λίβελο, «ὅν δίδει ἐγγράφως ὁ ἐπιστρέφων εἰς τήν Ὀρθοδοξίαν»);

Προφανῶς, ὄχι. Δέν εἴμαστε μέσα στό νοῦ τους γιά νά καταλάβουμε ποιά ἐπεκτατική σκοπιμότητα τούς ὁδήγησε σέ μιά τέτοια ἀπόφαση, πάντως δείχνει ὅτι, ἐνῶ ἐμμένουν στά «καινοτομηθέντα περί τε τά Δόγματα κ.λπ.»,  δέν θεωροῦν ὡς τίποτε τό ἀξιόλογο γενικῶς τά δόγματα· εἴτε δέχεται κανείς τά δικά τους, εἴτε ἄλλων ὁμολογιῶν δείχνουν ὅτι γι’ αὐτούς εἶναι τό ἴδιο καί τό αὐτό.

Δηλαδή, δέν θεωροῦν τήν ὀρθή πίστη ὡς ἀφετηρία καί ὁδό σωτηρίας. Πιό ἐπικίνδυνη αἵρεση ἀπό αὐτόν τόν σχετικισμό δέν ὑπάρχει.

Πάντως, ἀλλιῶς βλέπουν τά πράγματα οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, γιά τούς ὁποίους ὄχι ἁπλῶς τά δόγματα, ἀλλά καί οἱ λεπτομέρειες στήν διατύπωση τῶν δογμάτων εἶναι πολύ σημαντικές, διότι «οὐ μικρόν ἐν τοῖς περί Θεοῦ τό παραμικρόν»(ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, ΕΠΕ, ἔργα, τ. 1, σ.70).

Καί κατά τόν Μέγα Βασίλειο: «Τό γάρ μή παρέργως ἀκούειν θεολογικῶν φωνῶν, ἀλλά πειρᾶσθαι τόν ἐν ἑκάστῃ συλλαβῇ κεκρυμμένον νοῦν ἐξιχνεύειν, οὐκ ἀργῶν εἰς εὐσέβειαν, ἀλλά γνωριζόντων τόν σκοπόν τῆς κλήσεως ἡμῶν· ὅτι πρόκειται ἡμῖν ὁμοιωθῆναι Θεῷ, κατά τό δυνατόν ἀνθρώπου φύσει.

Ὁμοίωσις δέ, οὐκ ἄνευ γνώσεως· ἡ δέ γνώσις, οὐκ ἄνευ διδαγμάτων. Λόγος δέ διδασκαλίας ἀρχή· λόγου δέ μέρη συλλαβαί καί λέξεις. Ὥστε οὐκ ἔξω σκοποῦ γέγονε τῶν συλλαβῶν ἡ ἐξέτασις» (ΕΠΕ, ἔργα, τ. 10, σ.280). Ὑπογραμμίζουμε τήν σαφῆ καί συνοπτική διατύπωση τοῦ Μεγάλου Βασιλείου πού συνδέει τήν θεολογική διδασκαλία (τόν λόγο περί τῶν δογμάτων τῆς πίστεως) μέ τόν σκοπό τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων, τό «καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ»: «Ἔχουμε κληθεῖ νά ὁμοιωθοῦμε μέ τόν Θεό, ὅσο εἶναι δυνατόν αὐτό στήν ἀνθρώπινη φύση. Ἡ ὁμοίωση ὅμως δέν ἐπιτυγχάνεται χωρίς τήν γνώση, οὔτε ἡ γνώση χωρίς διδασκαλία.

Ἀρχή τῆς διδασκαλίας εἶναι ὁ λόγος· μέρη τοῦ λόγου οἱ συλλαβές καί οἱ λέξεις. Ὥστε δέν εἶναι ἔξω τοῦ σκοποῦ (ἄσκοπη) ἡ ἐξέταση [καί] τῶν συλλαβῶν». Παρακάτω μάλιστα συμπληρώνει: «Εἰ γάρ ἐκ τοῦ νόμου ἰῶτα ἕν ἤ μία κεραία οὐ παρελεύσεται, πῶς ἄν ἡμῖν ἀσφαλές ὑπερβαίνειν καί τά σμικρότατα;... τῷ μέν συντόμῳ τῆς προφορᾶς βραχέα, καί διά τοῦτο ἴσως εὐκαταφρόνητα· τῇ δέ δυνάμει τῶν σημαινομένων μεγάλα»(ὅ.π. σ. 282).

Τά μεγάλα σημαινόμενα μικρῶν λέξεων καί συλλαβῶν δέν εἶναι ἀσφαλές νά τά ὑπερβαίνουμε. Βάζουμε σέ κίνδυνο ἑαυτῶν καί ἀλλήλων τήν σωτηρία, τήν προοπτική τοῦ «καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ».

Αὐτήν τήν θεολογική ἀκρίβεια διδάσκει ὁ Μεγας Βασίλειος ὁ ὁποῖος ἀγαποῦσε τόσο ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὥστε ἔφθανε νά ἀσπάζεται τίς πληγές τῶν λεπρῶν γιά νά μήν αἰσθάνονται τήν ἀπομάκρυνση τῶν ἀνθρώπων.

Στίς μέρες μας ὑπάρχει ἐπιλεκτική ἀνάγνωση τῶν κειμένων τῆς θεολογικῆς μας παραδόσεως. Ὅσοι μελετοῦν αὐτά τά κείμενα  «μή παρέργως», ἀλλά προσπαθώντας νά ἀνιχνεύουν τόν «κεκρυμμένον νοῦν» καί κατόπιν κοινοποιοῦν αὐτή τήν μελέτη τους μέ συγγραφές καί κηρύγματα, σηκώνουν συχνά κατ’ ἐπάνω τους θύελλα ἀγαπητικῆς ὑβρεολογίας, περί ὀρθοδοξισμοῦ, ταλιμπανισμοῦ, καί ἐπί τό διανοητικότερο, περί «δικτατορίας θεουμένων», «τεκμαρτῶν θεοπτιῶν» καί «θεοπτικῶν ἀτομισμῶν» ἤ «ἐμμονικῶν τοῦ π. Ἰ. Ρωμανίδη». Κι ὅλ’ αὐτά γιατί στήν θεολογική ἀλήθεια θεωρεῖται δεδομένη ἡ ἀχρησία «λεπτομερειακῶν» δογμάτων.

Ἀρκεῖ ἡ Ἁγία Τριάδα, ὁ Χριστός καί ἡ θεία Εὐχαριστία. Ποιά εἶναι, ὅμως, ἡ πίστη πού ὁμολογοῦν, οἱ διάφορες χριστιανικές ὁμολογίες γιά τήν Ἁγία Τριάδα, τόν Θεάνθρωπο Χριστό, τήν θεία Εὐχαριστία; Ἔχουν ἀλλοιώσει τά δόγματα μέ πολλές διαστρεβλωτικές καινοτομίες, γιά τίς ὁποῖες δέν δείχνουν ἔμπρακτα ὅτι ἀνησυχοῦν, δέν δείχνουν δηλαδή ὅτι ἔχουν «ὡριμάσει μέσα στὶς παντοειδεῖς φωτιὲς... ἔχοντας ταπεινωθεῖ ἡ ὀφρὺς τῆς αὐταπάτης τους».

Πράγμα πού σημαίνει ὅτι δέν ἔχουν κατανοήσει  ὅτι τά δόγματα ὁριοθετοῦν τήν ἀλήθεια ἀπό τήν πλάνη, τήν ὁδό τῆς ζωῆς ἀπό τήν ὁδό τῆς ἀπωλείας.

Καί δέν τούς βοηθοῦμε νά τό κατανοήσουν, ἀλλά ἀντίθετα ἐξατμίζουμε τήν ἀλήθεια χάριν μιᾶς ἰδεολογοποιημένης ἀγάπης, ἀπό τόν φόβο μή τυχόν γίνει ἡ ἀλήθεια «ἐπικίνδυνο σφυρί» καί τούς χτυπήσουμε.

Κλείνοντας τίς παραπάνω σύντομες ἐπισημάνσεις χρειάζεται νά δοθῆ μιά ἀπάντηση στόν ἐρωτηματικό, μέ δηκτικό ὑπαινιγμό, τίτλο: «...Κρυβόμαστε πίσω ἀπό τά φουστάνια τῆς Μάνας μας...»;

Προφανῶς, ναί. «Κρύβομαστε πίσω ἀπό τά φουστάνια τῆς Μάνας μας» Ἐκκλησίας. Τό φόρεμα τῆς Ἐκκλησίας εἶναι οἱ λόγοι τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν ἁγίων Πατέρων, εἶναι οἱ ὅροι καί οἱ κανόνες τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἡ καταγεγραμμένη πείρα τῆς «ἰατρικῆς ἐν Πνεύματι ἐπιστήμης», ὅπως ἀποφάνθηκε ἡ Πενθέκτη Οἰκουμενική Σύνοδος.

Γι’ αὐτό «συμφρονοῦντες» μέ ὅλα τά ζωντανά μέλη τῆς Μίας Ἁγίας Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, κάθε Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας θριαμβευτικά ὁμολογοῦμε:

«Οἱ Προφῆται ὡς εἶδον, οἱ Ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ Ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ Διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ Οἰκουμένη ὡς συμπεφρόνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο, ὁ Χριστὸς ὡς ἑβράβευσεν, οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστόν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ τοὺς Αὐτοῦ Ἁγίους ἐν λόγοις τιμῶντες, ἐν συγγραφαῖς, ἐν νοήμασιν, ἐν θυσίαις, ἐν Ναοῖς, ἐν Εἰκονίσμασι, τὸν μὲν ὡς Θεὸν καὶ Δεσπότην προσκυνοῦντες καὶ σέβοντες, τοὺς δὲ διὰ τὸν κοινὸν Δεσπότην ὡς Αὐτοῦ γνησίους θεράποντας τιμῶντες καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέμονες. 

Αὕτη ἡ πίστις τῶν Ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν Οἰκουμένην ἐστήριξεν».

Αὐτή ἡ θριαμβευτική ὁμολογία, ὅτι ἡ πίστη τῶν Ὀρθοδόξων «τὴν Οἰκουμένην ἐστήριξεν» προφανῶς δέν εἶναι «ὀρθοδοξισμός»· εἶναι καρπός τῆς χαρᾶς γιά τούς ἀνοιχτούς ὁρίζοντες καί τήν φωτεινή προοπτική πού ἀνοίγει ἡ ὀρθή πίστη σέ ὅλους τούς ἀνθρώπους, χωρίς ἀποκλεισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐλεύθερα καί μέ ἐπιθυμία τήν ἐγκολπώνονται.