(στόν Πρωθιεράρχη πού εὐαγγελίστηκε τῆς Ἀναστάσεως τήν πίστη
ναοδομώντας ἀναρίθμητες συνειδήσεις
ἀναστηλώνοντας τήν κατερειπωμένη ὀρθοδοξία τῆς Ἀλβανίας)
Ἄν κάποτε συνέλθει ἡ πανορθόδοξη νηφαλιότητα, μᾶλλον θά (πρέπει νά) ἀποδώσει τά πιό ὑψηλά εὔσημα ἀναγνώρισης ἀναγωγικά σέ τρεῖς Ἐκκλησίες, στήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, στό Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας καί τελικά στό Οἰκουμενικό μας Πατριαρχεῖο.
Γιά ποιό λόγο;
Γιατί μᾶς παρέδειξαν ἕνα σύγχρονό μας ἱερότατο δῶρο Θεοῦ.
Τόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀναστάσιο, τήν εὐλογημένη πολλαπλή διαπείρα μιᾶς τέλειας ἀνθρώπινης μαρτυρίας γιά τόν εὐαγγελισμό εἴτε τόν ἐπανευαγγελισμό τῆς κρίσιμης ἐποχῆς μας
Τόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀναστάσιο τῆς Ἀθήνας (ὅπου ἀνδρώθηκε), τῆς Ἀφρικῆς (ὅπου ἐπιστρατεύτηκε) καί τελικά τῆς Ἀλβανίας (ὅπου ἀναδείχθηκε καί μεγαλούργησε ὑπέρ τῆς Ἐκκλησίας).
***
Ἕνας εὐφυέστατος ἄριστος ἄνδρας, μέ ἀμέτρητες ἐπιστημονικές συναρτήσεις, ἀρτιωμένος στήν ἐκκλησιαστική ἐμβίωση τοῦ Εὐαγγελίου τῆς σωτηρίας, μέ τόσες ὅμως δελεαστικές δυνατότητες τοπικῆς καί διεθνοῦς Ἀκαδημιακῆς καταξίωσης.
Ἀποδέχθηκε νά “περιστείλει” ἑαυτόν, ἀνοιγμένος στήν νεότερη (ἱερ)αποστολή, σ᾽ αὐτό πού ὁ ἵδιος ὁραματιζόταν ὡς εὐθύνη 20 αἰώνων ἀπουσίας τῆς Παυλείου Ἐκκλησίας ἀπό τήν διψῶσα ἀφρικανική γῆ τόσων καταπιεσμένων καί εὐτελισμένων συνειδήσεων, κι ἄς εἶχαν κι ἐκεῖνοι τό ἴδιο αὐτό θεοκέλευστο δικαίωμα μετοχῆς σέ ἀναμονή δική τους καί χρέωση δική μας, ἐνιστορικό καί ἐσχατολογικό.
Ἀποδέχθηκε νά δοκιμάσει καί νά δοκιμαστεῖ πάνω στήν σταδιακή κλήση τοῦ Θεοῦ διά τῆς Ἐκκλησίας, στήν θεοκλησία τῆς ὁλοκαρδίας, γιά κεῖνο πού ὁ ἴδιος ἐξομολογήθηκε περιγράφοντας μιάν προγενέστερη ἀναμέτρηση μέ τό θάνατο ἀπό ἑλονοσία διακονώντας (ἱερ)αποστολικά στήν Ἱ.Μ.Εἰρηνουπόλεως. Ἑτοιμοθάνατος μέν τότε (πάντως ὄχι τελικά προσθανάτιος γιά τήν ἀπερινόητη πρόνοια τοῦ Θεοῦ) προσευχόταν: “Χριστέ μου, μπορεῖ νά ἔχω ἀμέτρητες ἐλλείψεις, ἀλλά τουλάχιστον ἀγωνίστηκα νά σέ ἀγαπήσω ὅσο μποροῦσα περισσότερο”!
Καί ξανοίχθηκε σέ τόσα ἑτερόκλητα πεδία δράσης: στήν κάποτε ὁμογενοποιημένη θρησκειακά καί ἀκατήχητη Ἐλλάδα, στήν παγανιστική εἴτε πολυθρησκειακή ἀφώτιστη κεντρική Ἀφρική, στήν σταδιακά καί ἀμείλικτα τέλος ἰσοπεδωμένη θρησκευτικά Ἀλβανία.
Θά ἔπρεπε νά ἐπιλέξει τρόπους καί τρόπους ἀνταπόκρισης, πάντοτε ἀληθεύων ἐν Κυρίῳ, εἰλικρινής σέ ποικίλα περιβάλλοντα, ὑπήκοος στήν ἀποκαλυπτική μαρτυρία τῆς φιλανθρωπίας τοῦ ζῶντος Θεοῦ.
Συναπαντώντας ἀνθρώπους καί ἀνθρώπους κάθε ἡλικίας, μόρφωσης καί ἀγωγῆς, ἐθνικότητας καί ἐπιμερισμῶν, πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου καί χροιᾶς, θρησκειακῆς προέλευσης εἴτε ποσόστωσης ἤθους καί χρείας.
Ἀναμετρώμενος μέ δυσκολίες μεταβλητῶν συνθηκῶν καί προπαντός μεταβλητῶν συνειδήσεων. Συνομιλώντας μέ ἀναρριπισμούς ἀπόψεων καί γνωμῶν.
Διαλεγόμενος ὑπομονετικά μέ ὅλους καί μέ ὅλα, μέ ἐκείνην τήν θεοφορούμενη καθαρότητα καί σταθερότητα, πού μποροῦσε συνεχῶς νά πείσει τούς ἀνθρώπους ἤρεμα “τά περί τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ”. Πάντοτε μέ τήν ἐνσυναίσθηση καί τόν σεβασμό τῆς μοναδικότητος κάθε ἀνθρώπου καί προπαντός τῆς ἐφετῆς (ἀνα)κλήσεώς του στήν ἐκκλησιαστική οἰκειότητα καί κοινωνία τοῦ Χριστοῦ.
Σίγουρα, δέν προχωροῦσε μόνος του.
Τό πίστευε ἄλλωστε καί τό ζοῦσε μέ τήν “διόραση” τῆς ἀγαθῆς συνειδήσεως, τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως, τοῦ (ἱερ)αποστολικοῦ “Πορευθέντες”.
Ὡσάν τόν Λουκά καί τόν Κλεόπα, εἶχε συμπορευόμενο τόν Χριστό μας στούς ἐκκλησιοποιητικούς βηματισμούς τῆς καρποφόρας ζωῆς του.
Ἡ τεράστια διεθνής ἀποδοχή καί διαχριστιανική ἀναγνώρισή του εἶναι ἄλλη μιά “ἱεραποστολική νίκη” τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ὄχι μέ τήν βία, ἀλλά μέ τό εὔγλωττο ἀποστολικό παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας τοῦ ἡγέτη- ὑπηρέτη, πού διατηροῦσε χάριτι Θεοῦ ἀλύγιστη τήν αἰσιοδοξία τῆς ἐκκλησιοποιοῦ διακονίας καί δημιουργικῆς ἐπιτυχίας, ἀκόμη καί στίς πιό ἀπελπιστικές συντυχίες.
***
Καί δέν ξαστόχησε. Ἄντεξε, ἐκπειραζόμενος “διά τόν λόγον τοῦ Θεοῦ καί διά τήν μαρτυρίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ”. Ὅπου κι ἄν δοκιμάστηκε. Ὅπου κι ἄν ἐπιστρατεύθηκε.
Εἶναι ἀξιοσημείωτο πάλι τοῦτο κι ἀξιοτίμητο, στεφάνι παρ᾽ ἡμῶν τῶν περιλειπομένων, ὅτι αὐτός ὁ ἀποφασιστικός καί τελικά ἡγετικός ἄνθρωπος δέν ἀποτολμοῦσε “ἅλματα στό κενό”, ἀλλά οὐσιωδῶς “ἅλματα ὑπακοῆς” στήν Ἐκκλησία καί γιά τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ! Γιά τήν ἐνανθρώπινη ὑπακοή στήν εὐδοκία τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, “ἵνα τά τέκνα τοῦ Θεοῦ τά διεσπαρμένα συναγάγῃ εἰς ἕν”, ἀνθρωπίνως μέ τό νά κηρυχθεῖ “τό εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας εἰς πάντα τά ἔθνη”.
Ὑπῆρξε ἕνας ἀπό τούς πρωταθλητές στά ἅλματα τῆς σύγχρονης ἐκκλησιαστικῆς ἐνιστορίας.
Ὄχι, ὅμως αὐτοβούλως.
Εἴτε στήν Ἀθήνα μέ τήν Ἀποστολική Διακονία καί τήν ἱεραποστολή. Εἴτε στήν Ἀφρικανική ἤπειρο μέ τήν δεκάχρονη προσφορά του. Εἴτε στά Τίρανα μέ τήν 30χρονη καί πλέον ὁλοκληρωτική του προσανάλωση.
Ὑπῆρξε βασικά ἕνας ἄριστος κληρωτός τῆς Ἐκκλησίας στίς πιό καίριες εὐθύνες καί μιά ὁλόκληρη ζωή βάδιζε μέ ὑπήκοο τόλμη, συνεκκλησιάζοντας ἀμέτρητους ἄλλους κληρούχους τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ.
Ὑπήκουσε καί πραγματικά δικαίωσε τήν τέλεια αὐτή ἐπιλογή τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου πρίν 33 χρόνια γιά τήν ἀνάταση καί ἀνάσταση τῆς ἰσοπεδωμένης Ἐκκλησίας στήν Ἀλβανία.
Εἶχε τήν ἔμπνευση παρά Θεοῦ νά μήν ὑποχωρεῖ, ἀλλά νά προχωρεῖ. Καί μάλιστα ὡσάν ἕνας σύγχρονος Προφήτης δι᾽ ἔργων καί λόγων ἔβλεπε πιό μακριά ἀπό τήν δική του ἐνιστορική βιοτή. Ἀπό τό διαχειρίσιμο ἤ μᾶλλον ἐπιχειρήσιμο παρόν, σχεδίαζε τολμηρά τήν διαδοχή καί τήν συνέχεια τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀλβανίας, μέ πολλές-πολλές στέρεες ὑποδομές ναοδόμησης καί παντοειδοῦς φιλανθρωπίας, δυνατότητες οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας (όπως τό μεγάλο ἔργο τῆς κατασκευῆς ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου στό καταστατικό μάλιστα τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ὅτι τό 5% τῶν ἐσόδων θά διατίθεται γιά τήν ἐνίσχυση οἰκονομικά ἀσθενέστερων Ἐκκλησιῶν!) καί κοινωνικῆς προσφορᾶς, ὀργάνωση τῆς θεολογικῆς κατάρτισης τῶν στελεχῶν, εὐρεία κατηχητική πρόσβαση στό λαό, εἰρηνοποιό διαλεκτική μέ τά ἄλλα θρησκεύματα, καθολική πολιτική ἀναγνώριση ἐντός καί ἐκτός Ἀλβανίας.
Κι αὐτό συνιστᾶ ἐπίσης λαμπρό τεκμήριο θεάρεστης ἀκεραιότητος τῆς πίστης, τῆς πιστότητας, τῆς ταπεινοφροσύνης, τῆς σωφροσύνης, τῆς χριστοφορούμενης ἱεραρχικῆς αὐτοσυνειδησίας τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀναστασίου.
***
Ὥσπου ἔφθασε καί ἡ βιολογική ὡρίμανση ἑνός ὁλόκληρου θυσιαστικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ βίου, ἑνός βίου πού ξετυλίχθηκε “ἐν καινότητι ζωῆς” ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου. Καί γιά ὅσους εἰσέδυσαν στήν λειτουργημένη καί θεολατρευτική του ἐγκαρδίωση καί γιά ὅσους ἐντυπωσιάσθηκαν ἀπό τήν (ἀνεξήγητη γι᾽ αὐτούς) ποιότητα τῆς προσφορᾶς του. Πάντως ὅλοι συγκλίνουν στόν θαυμασμό καί τήν ἀναγνώριση.
Ὁ ἱεραπόστολος Ἀρχιεπίσκοπος, πού μιά ζωή “εὐαγγελιζόταν Χριστόν”, παρέδωσε τήν ψυχή του ἐκεῖ στόν “Εὐαγγελισμό” καί ἐκτίθεται σέ ὀλιγοήμερη προσκύνηση στό Ναό τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου. Διά ζωῆς καί θανάτου καί μεταβιώσεως, εὐαγγελισμός καί εὐγγελισμός πάλιν εὐαγγελισμός!
Γιά νά μετακομισθεῖ στό Ναό τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ στά Τίρανα, ἄλλο σύμβολο κι αὐτό τῆς ψυχῆς του, μιᾶς ψυχῆς “πολυμερισμένης” στά μέλη τῆς Ἐκκλησίας καί στήν κεφαλή-Χριστός, μιᾶς ψυχῆς πού μοιράστηκε τόν ἑαυτό της σταυρο-αναστάσιμα μέ τόσους ἀνθρώπους καί περιστάσεις εὐαγγελισμοῦ τῆς Ἀναστάσεως.
Ἄφθιτος πλέον καί ἀπόθετος ἐν Χριστῷ, δέν διακινδυνεύεται ὁ διπλά καρποφορηθείς πολλαπασιασμός τῶν ταλάντων αὐτοῦ τοῦ ἐμβληματικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἀνδρός. Αὐτοῦ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου πού θά παραμείνει ἀσύγκριτος στήν γενέτειρα πατρίδα καί σέ τόσες πρόσκτητες πατρίδες, στήν Μητέρα Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία καί εἰδικά στήν ἀναστημένη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας. Μέ τό διαπεραστικό ἐκεῖνο καί γλυκύτατο βλέμμα του, ἀκτινοβόλο μέσα ἀπό τήν θέα τῆς ἀληθινῆς πατρίδος, τῆς οὐρανοεπιγείου Ἐκκλησίας τοῦ σωτῆρός μας Θεοῦ.
Μόλις ἑορτάσαμε τήν μαρτυρική τελείωση τοῦ Ἁγίου τῆς φερωνυμίας του, τοῦ ὁσιομάρτυρος Ἀναστασίου τοῦ Πέρσου (22/01), φθάσαμε καί στόν ἑορτασμό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Διδασκάλου καί Πατρός μας ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου (25/01), ὁπότε, μετά κι ἀπό τήν ἔσχατη ταπείνωση τῆς ὑπομονῆς τοῦ βίου, ἐκλήθη νά περάσει κι ἀπό τήν ἐμπειρία τοῦ ἐν Χριστῷ θανάτου πρός τήν ἀτέλειωτη τελειότητα τῆς θείας βασιλείας καί χάριτος τοῦ ζῶντος Θεοῦ.
Δέν ἀποτελεῖ τυχαία σύμπτωση ὅτι ἡ κηδεία του ὁρίστηκε γιά τήν ἡμέρα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, καθώς ἡ ἐκκλησιαστική του διαδρομή, ἡ ἀνώτατη κι εὐρύτατη θεολογική του ἀρτίωση, ἡ παγκόσμια ἀκτινοβολία του καί ἀναγνώριση, ἡ ἀκάματη ἐκκλησιαστική, θεολογική καί ἱεραποστολική του μαρτυρία θά μποροῦσε νά χαρακτηρισθεῖ μίμηση τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν.
Ἀκόμη καί ἡ “Ἀναστασία” τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου ἀναλογικά ταιριάζει μέ τήν ἀναστημένη Ὀρθοδοξία στήν Ἀλβανία τοῦ Ἀναστασίου.
***
Ἐπιτρέψτε μου, κυριαρχημένο ἀπό τήν συγκίνηση, νά σταθῶ σέ μιάν εὔγλωττη ἀνάμνηση συμπόρευσης μαζί του πρίν ἀπό χρόνια, στίς 28.09.2009, τότε πού κοιμήθηκε ὁ μακαριστός Κιλκισίου Ἀπόστολος.
Μέ ὅλη του τήν χαρακτηριστική αἰσθαντικότητα καί εὐαισθησία, θέλησε νά προσέλθει κι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀναστάσιος στήν κηδεία, γιά νά τιμήσει τόν μακαριστό Μητροπολίτη Ἀπόστολο καί νά ἐκφράσει ἔτσι συνευχόμενος τήν εὐγνωμοσύνη του στόν προπεμπόμενο Ἱεράρχη γιά τήν δωρεάν φοίτηση παιδιῶν ἀπό τήν Ἀλβανία στό Ἐκκλησιαστικό Λύκειο Κιλκίς (ἔμπνευση καί ἔργο τοῦ μακαριστοῦ Ἀποστόλου, πού ἀπό χρόνια πλέον καταργήθηκε!).
Σ᾽ ἐκεῖνο τό Λύκειο φοιτοῦσαν παιδιά ἀπό τήν Ἀφρική, ἀπό τήν Ἀλβανία, τήν Βουλγαρία, τά Σκόπια, τήν Μολδαβία κ.ἄ., διδασκόμενα τήν ἑλληνική γλώσσα, ὥστε νά ἔχουν πρόσβαση στά Ἑλληνικά Πανεπιστήμια ἤ τουλάχιστον μιά ἀπαραίτητη γλωσσική (καί πολιτιστική) ἑλληνομάθεια.
Συμμετεῖχε λοιπόν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλβανίας Ἀναστάσιος καί μάλιστα συμπορευθήκαμε, με προεξάρχοντα τόν Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο κ. Ἱερώνυμο μέ Συνοδικούς καί ἄλλους Ἱεράρχες, καί μάλιστα στήν ἀνηφορική ὁδό πού ὁδηγεῖ στήν Μονή τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, συνοδεύοντες πεζῆ τήν ἐκφορά τῆς σοροῦ τοῦ μακαριστοῦ Ἀποστόλου, ὅπου καί ἐνταφιάστηκε. Εἶχα τήν ἐντολή ἐκπροσωπήσεως τοῦ Παναγιωτάτου καί Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ἐκτός ἀπό τήν ἀνατεθεῖσα τοποτηρητεία. Ὁ ἀοίδιμος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀναστάσιος μοῦ ἐκμυστηρεύτηκε πολλά ἀπό τίς δυσχέρειες, τίς ἀγωνίες, τίς προσπάθειες, τούς σχεδιασμούς, μέ τήν γνωστή ἁπλότητα καί διδακτική προσήνεια πού αἰχμαλώτιζε κάθε συνομιλητή του, μέχρι τελευταῖα. Ἐπίσης, πολύ ἁπλά μέ ἐπήνεσε γιά τόν ἐπικήδειο λόγο πού ἐκφώνησα, ἐξαίροντας τήν μεγάλη ἀφιλοχρηματία καί ἐλεημοσύνη τοῦ μακαριστοῦ καί τήν ὅλη ἀγαθή μαρτυρία του.
Ἐθαύμασα τόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀναστάσιο γιά τήν ἁπλότητα καί ἀνοιχτοσύνη τῆς καρδιᾶς του, τήν πίστη καί ἔμπνευση, τήν ἐπίμονη προσανάλωση καί ἀποτελεσματική ὑπομονή του.
Ἡ αὐτοπρόσωπη ἐκείνη προσέλευση καί ἡ κοπιώδης συμπόρευση τιμῆς καί εὐγνωμοσύνης ἦταν ἄλλη μιά ἀβίαστη ἔκφραση τοῦ βίου του, τῆς “πορείας” του.
Ἐπί τόσες δεκαετίες τόν ἐθαύμασαν (καί θά τόν ἀποθαυμάζουμε) θεσμικοί καί ἁπλοί ἄνθρωποι, ἐκκλησιαστικοί καί πολιτικοί, ἡ Ὀρθοδοξία μας, ἀλλά καί ἡ ἑτερόδοξη χριστιανοσύνη, καί προπαντός ὅλη ἡ ἀναστημένη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἀλβανίας.
Ὑποκλίνομαι νοερά ἐνώπιόν του καί μαζί μέ ὅλους συνοδεύω μέ λειτουργικά μνημόσυνα τήν αἰωνική πορεία του, στήν ἄληκτη κοινωνία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ἄς ἔχουμε τήν εὐχή του.
† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου Δημήτριος
