Γράφει ο Γεώργιος Ι. Μαντζαρίδης
Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Πολλὰ λέχθηκαν καὶ γράφτηκαν γιὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ἐκκλησιασμοῦ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς πανδημίας.
Θὰ περίμενε κάποιος νὰ εἶχε μελετηθεῖ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους κατὰ τὴν προηγηθεῖσα περίδο τῆς πανδημίας καὶ νὰ εἶχε προσχεδιαστεῖ κάποια βιώσιμη λύση του.
Ἤδη βρισκόμαστε στὴν κρισιμότερη φάση τοῦ ζητήματος, γιατὶ μπήκαμε σὲ ἐκτετα μένη περίοδο μεγάλων ἑορτῶν μὲ αὐξημένη ἔξαρση τῆς πανδημίας καὶ μειωμένη φροντίδα γιὰ μιὰ σοβαρὴ ἀντιμετώπιση καὶ τακτοποίησή του.
Τὸ ζήτημα ὅμως αὐτὸ ἀπασχολεῖ ζωτικὰ ἕνα μεγάλο πλῆθος τῆς κοινωνίας μας. Γι’αὐτὸ κάθε πρόχειρη καὶ σπασμωδικὴ ἀντιμετώπισή του ἀποτυπώνεται ἀρνητικὰ στὴν ἱστορική της συνείδηση.
Καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ἀντιμετωπίστηκε τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸν τελευταῖο καιρὸ δὲν φανερώνει τίποτε διαφορετικό.
Δὲν μπορεῖ λόγου χάρη νὰ ἀνοίγουν τὰ καταστήματα ποὺ πουλοῦν γιορτινὰ εἴδη «γιὰ νὰ φτιάξουν τὴν ψυχολογία τῶν ἀνθρώπων», ὅπως λέγεται, καὶ νὰ μένουν κλειστοὶ οἱ Ναοί, κατεξοχὴν χῶροι ψυχικοῦ καὶ πνευματικοῦ ἀνεφοδιασμοῦ.
Κατὰ τὴν περίοδο τῆς Νηστειας τῶν Χριστουγέννων συνηθίζεται ἰδίως στοὺς Ἱεροὺς Ναοὺς τῶν ἀστικῶν κέντρων νὰ γίνονται Σαρανταλείτουργα· δηλαδὴ καθημερινῶς ἐπὶ σαράντα ἡμέρες λειτουργοῦν οἱ Ναοὶ καὶ ἐκκλησιάζεται κάποιος μικρὸς τουλάχιστον ἀριθμὸς πιστῶν.
Ἀλλὰ καὶ ὅπου δὲν γίνονται Σαρανταλείτουργα, οἱ πυκνὲς γιορτὲς μεγάλων ἁγίων, ποὺ ὑπάρχουν κατὰ τὴν περίοδο αὐτήν, ὅπως καὶ προεόρτια καὶ τά μεθέορτα τῶν μεγάλων ἑορτῶν, τελοῦνται μὲ Λειτουργίες.
Ἔτσι ὁ λαὸς ἔχει πολλὲς εὐκαιρίες νὰ προσέρχεται καὶ νὰ λειτουργεῖται στὶς Ἐκκλησίες.
Οἱ ἀνάγκες τῆς πανδημίας ὁδήγησαν τοὺς ἁρμοδίους τῆς Πολιτείας νὰ περιορίσουν τὶς ἡμέρες τῶν Λειτουργιῶν τῆς Ἐκκλησίας γιὰ τὶς ἑπόμενες Ἑβδομάδες τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἐρχομένου νέου ἔτους σὲ δύο.
Θὰ γίνουν δηλαδὴ κατὰ τὴν μακρὰ αὐτὴ περίοδο τῶν μεγάλων ἑορτῶν δύο Λειτουργίες (τὰ Χριστούγεννα καὶ τὰ Φῶτα), γιὰ δυὸ περίπου ὧρες ἡ κάθε μία καὶ γιὰ ἐλάχιστο ἀριθμὸ ἐκκλησιαζομένων· στὴν οὐσία δηλαδὴ γιὰ τοὺς κληρικοὺς καὶ τὸ βοηθητικὸ προσωπικό.
Καὶ ὀνομάστηκε ἡ ἀπόφαση αὐτὴ «Ἄνοιγμα» τῶν Ἐκκλησιῶν. Ἂν μάλιστα τὸ «Ἄνοιγμα» αὐτὸ γίνει ἀποδεκτὸ καὶ ἀκολουθηθεῖ ἀπὸ τοῦς ἐκπροσώπους τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι πολὺ πιθανὸ νὰ ἐφαρμοσθεῖ καὶ στὴν φάση τῆς ἐαρινῆς περιόδου τῆς πανδημίας τοῦ Πάσχα, ποὺ ἐνδέχεται νὰ ἀκολουθήσει.
Ἐπειδὴ τὸ πρόβλημα ἐνδέχεται νὰ χρονίσει, θὰ μποροῦσε νὰ βρεθεῖ ἡ χρυσὴ τομή.
Ἡ πολιτεία νὰ ἐπιτρέψει τὸ ἄνοιγμα τῶν Ναῶν περισσότερες ἡμέρες μὲ τὴν συμμετοχὴ 50 ἀτόμων καὶ ἡ Ἐκκλησία νὰ φροντίσει γιὰ τὴν πιστὴ τήρηση τῶν ὑγειονομικῶν μέτρων.
Κανεὶς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λησμονεῖ τὶς ἑκατόμβες τῶν νεκρῶν καὶ τὶς τόσες ἄλλες συνέπειες ποὺ προξενεῖ ἡ πανδημία.
Κανεὶς δὲν πρέπει νὰ περιφρονεῖ τοὺς κανόνες καὶ τὶς ὁδηγίες τῶν ὑπευθύνων γιά τὴν προστασία ἀπὸ τὸν μολυσμὸ καὶ τὴν παρεμπόδιση τῆς μεταδόσεως τοῦ κορωνοїοῦ.
Αὐτὰ ὅμως μποροῦν νὰ τηροῦνται ἀκέραια, χωρὶς νὰ καταδιώκεται ὁ Ἐκκλησιασμὸς καὶ νὰ προσβάλλεται ἡ θρησκευτικὴ ἐλευθερία.
Ἡ ἐπίλυση τοῦ ζητήματος τοῦ Ἐκκλησιασμοῦ, τουλάχιστον στὸν τόπο μας μὲ τὴν παράδοση καὶ τοὺς θεσμοὺς ποὺ διαθέτει, δὲν χρειάζεται τίποτε περισσότερο ἀπὸ τὸν κοινὸ νοῦ.
Ἀρκεῖ μόνο νὰ ἐνεργοποιηθεῖ μὲ καλὴ διάθεση. Καλὸ θὰ ἦταν ἐπίσης νὰ μὴ μιλᾶμε γιὰ «Ἀνοιγμα» τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅσο ἐξακολουθοῦν νὰ διατηροῦν στὴν γλῶσσα μας οἱ λέξεις τὸ νόημά τους.