Κώστας Νούσης

Θεολόγος – φιλόλογος - Μ.Th.

Αυτές τις μέρες πέρασε – ή μας πέρασαν; - ορατώς και αδιοράτως ένα σαφέστατο μήνυμα: ότι προηγείται η σωματική υγεία ως το ύψιστο αγαθό και τα υπόλοιπα έπονται.

Η Θεοκοινωνία και η πνευματική εν Χριστώ υγεία πέρασαν σε δεύτερη μοίρα, ως επουσιώδη τουλάχιστον (κατά βάση υποστηρικτικά ψυχολογικώς) παρελκόμενα της βασικής και πρώτης αξίας.

Το τραγικότερο είναι πως διεφάνη ότι και πολλοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, λαϊκοί και κληρικοί, χωλαίνουμε στα πιο βασικά της πίστης μας.

Όπως φάνηκε με την απιστία μας στην οντολογία της Θείας Ευχαριστίας, του φοβερού τούτου Μυστηρίου του Θείου Σώματος και Αίματος!

Είναι δεδομένο ότι δεν θα γινόταν καμιά συζήτηση πάνω στο Μυστήριο, αν είχαμε ακλόνητη πίστη σε αυτό. Τι φταίει όμως και πέσαμε τόσο χαμηλά; Η έλλειψη κατήχησης;

Η εκκοσμίκευση; Ο δυτικός τρόπος ζωής; Η ευμάρεια; Ο διαφημιζόμενος και μοδάτος αγνωστικισμός; Οι αμαρτίες μας; Ο συνδυασμός των προηγουμένων; 

Η Ορθόδοξη Παράδοση, κατά τον αείμνηστο μεγάλο σύγχρονο – κι αυτόν εν πολλοίς παρεξηγημένο και αδικημένο – θεολόγο Νίκο Ματσούκα, σε αντίθεση με τη Δυτική, δεν μπέρδεψε ποτέ τη χαρισματική με την επιστημονική θεολογία.

Δεν προσπάθησε εν προκειμένω να εξηγήσει επιστημονικά τη «μεταβολή» του άρτου και του οίνου σε Σάρκα και Αίμα Χριστού. Τουναντίον οι δυτικοί αδερφοί μας τα έκαμαν «μαντάρα» - όπως και σε πλειάδα συναφών θεμάτων - με ένα σωρό θεωρίες: 

Οι Ρωμαιοκαθολικοί πρώτοι μίλησαν για «μετουσίωση», δηλαδή εσωτερική αλλαγή της ουσίας του κρασιού και του ψωμιού σε ουσία αίματος και σώματος, με την ταυτόχρονη διατήρηση των εξωτερικών υλικών στοιχείων του οίνου και του άρτου.

Η αριστοτελική-σχολαστική αυτή εξήγηση δεν στέκει σήμερα πλέον ούτε και επιστημονικά. Ωστόσο, και η απλή ακόμη λογική λέει ότι πρόκειται για μια απλή υπόθεση και τίποτε περισσότερο.

Έπειτα, η αλλαγή της ουσίας, αν είναι πραγματική, δεν μπορεί να σημαίνει άλλο από πραγματική μεταβολή σε σάρκα και αίμα. Πώς είναι δυνατόν να παραμένει το ίδιο υλικό στοιχείο του άρτου και του οίνου, χωρίς να είναι όντως κρασί και ψωμί; Λογικές ακροβασίες ξεκάθαρα…

Οι Προτεστάντες, εκεί που πήγαν να το σώσουν από τον σχολαστικισμό των Παπικών, έπεσαν σε χειρότερες λογικές παγίδες. Ξεκινώντας από τον Λούθηρο και καταλήγοντας στον Ζβίγγλιο, προχώρησαν σταδιακά σε μια πλήρη συμβολοποίηση των Αχράντων Μυστηρίων.

Και εδώ τελικά, η λογική εισέρχεται και καταστρέφει το μυστήριο, καταργεί την πίστη προσπαθώντας να την ερμηνεύσει…

Σε όλες τις προαναφερθείσες παρ-ερμηνείες το μόνο που επιτυγχάνεται είναι η υπονόμευση της θείας Χάρης και της οντολογίας του Σώματος του Κυρίου. Επισφραγίζουμε λογοκρατικά την απιστία ή και δυσπιστία μας.

Την αθεΐα μας στο βάθος βάθος. Διότι αν δεν πιστεύουμε στη δύναμη των λόγων του Ιησού, κατ’ ουσίαν αρνούμεθα τη θεϊκή φύση Του. Είναι ποτέ δυνατόν κρασί απλό και ψωμί να υποκαταστήσουν τη δύναμη του ίδιου του Σώματος και Αίματος του Κυρίου;

Αν, μάλιστα, αυτά είναι συμβολικά, τότε για ποιον λόγο να μη θεωρήσουμε συμβολικά και όλα τα υπόλοιπα εκκλησιαστικά μυστήρια, οπότε καταλήγουμε στην άκρη της επικίνδυνης αυτής διαδρομής στην άρνηση της άκτιστης Χάρης του Θεού, όπως ευλόγως έφτασαν ήδη οι Ρωμαιοκαθολικοί;

Οι Ορθόδοξοι Πατέρες στο σύνολό τους, αν και δεν εξηγούν – είναι άραγε δυνατό; - ωστόσο μιλούν για πραγματική «μεταβολή» σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Το νερό στην Κανά έγινε όντως κρασί. Δεν πρόκειται για φαντασία.

Δεν το αμφισβητούμε όσοι πιστεύουμε στον Χριστό. Ήταν μια προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας. Για ποιον λόγο να αμφισβητήσουμε και τη μεταβολή του κρασιού και του άρτου σε Αίμα και Σάρκα Ιησού; 

Θα μου πείτε: μα αυτό βλέπουμε και γευόμαστε. Δεν διαφωνώ. Πρόκειται όμως για Μυστήριο και θαύμα. Τι είναι αδύνατο για τον Κύριο;

Είναι τόσο ελεήμων, που επειδή γνωρίζει την αδυναμία της φύσης μας στην παρούσα φάση να γευθούμε ωμό κρέας και αίμα, «κρύπτεται» και πάλι αγαπητικά κάτω από τη γλυκιά και εύγευστη όψη του οίνου και του άρτου, ώστε να «απολαμβάνουμε» πλήρως το θεϊκό γεύμα που μας προσφέρει καθημερινά, «εις ίασιν ψυχής και σώματος και εις συγχώρησιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον». 

Γνωρίζουμε πάλι από την πλούσια παράδοσή μας αναρίθμητα παραδείγματα «του αντιθέτου»: όταν δηλαδή επιτρέπει ο Θεός να φανεί χωρίς κάλυμμα η πραγματικότητα της ανθρώπινης σάρκας και του αίματός Του!

Τότε με δάκρυα ο ιερουργός προσεύχεται να επιστρέψει η «αρχική μορφή» τους, για να μπορέσουμε να τα φάγουμε και να τα πιούμε.

Και αυτό δείχνει, έστω και από την «ανάποδη», την αλήθεια των πραγμάτων: το «φαίνεσθαι του άρτου και του οίνου» είναι η αλήθεια σε κάθε Ευχαριστία του πραγματικού Σώματος και Αίματος, τα οποία σε σπάνιες περιπτώσεις επιτρέπει «οικονομικώς» ο Κύριος να φανούν σε όλη την πραγματική τους διάσταση, ως κρέας και αίμα θεανθρώπινο – βλέπουμε πόσο ανατριχιάζουμε και μόνο όταν τα προφέρουμε με ωμό τρόπο!

Ο Χριστός τρέφει αληθινά και όχι συμβολικά τα μέλη του με το ίδιο του το Σώμα και τα ξεδιψάει με το ίδιο του το Αίμα. Έτσι τα καθιστά όντως εν Σώμα, Σώμα δικό Του, Σώμα Χριστού, Εκκλησία Χριστού, Εκκλησία Θεού.

Μπορούμε να φανταστούμε την περίπτωση ενός τόσο τρανταχτού θαύματος που θα βίωνε η Εκκλησία και ο κόσμος σε κάθε θεία Λειτουργία επί αιώνες απανταχού της γης;

Τότε ουσιαστικά θα «εκβίαζε» ο Χριστός τους πάντες να πιστέψουν στη θεϊκή του δύναμη και θα μας «ανάγκαζε» σε μια διαρκή πίστη και αγάπη στο πρόσωπό Του άνευ ουσιαστικής ανθρώπινης συνεργίας. Άνευ αρχοντιάς.

Θα υπήρχε ίσως και μια άλλη παρενέργεια: θα είχαμε εθιστεί στο μυστήριο και μάλλον θα «χάναμε» τη θεϊκή του υπόσταση, μένοντας στο ορατό της ανθρωπινότητας του Ιησού.

Πόσοι, επίσης, θα θεωρούσαν μαγεία τη μεταβολή αυτή; Ας μείνουμε, λοιπόν, πιστοί και ευγνώμονες στον τρόπο που ο ίδιος ο Κύριος με την πανσοφία Του επέλεξε να μας κοινωνεί το Σώμα και το Αίμα Του πριν τη Δευτέρα Παρουσία Του.

Θα ήθελα να κλείσω με μια ιστορία ενός απίστου κληρικού που ιερουργούσε απρόσεχτα, με ορατή ανευλάβεια.

Συνήθως «πιτσίλιζαν» στα άμφιά του σταγόνες του καθηγιασμένου οίνου, όπως «πετούσε» - φευ – απρόσεκτα τον άγιο άρτο μέσα στο άγιο Ποτήριο.

Επέτρεψε, λοιπόν, μια μέρα ο Κύριος να συμβεί το εξής: εξερχόμενος ο κληρικός αυτός του ιερού Βήματος, ακούστηκε από το εκκλησίασμα μια κραυγή έκπληξης.

Τον είδαν καταματωμένο, όπως ακριβώς ο χασάπης με τη συνηθισμένη ποδιά! Είναι τυχαίο που ο όσιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης (+1998) έλεγε σε ιερέα μεταξύ άλλων και τη φράση: «εσύ είσαι ο χασάπης!»;

Ας μην πολυπραγμονούμε, επομένως, και ας μη «λιανίζουμε» σχολαστικά το Μυστήριο. Πιστεύουμε ότι είναι όντως Σάρκα και Αίμα Χριστού. Σάρκα και Αίμα Θεού.

Και αυτά όχι απλά δεν μεταδίδουν κτιστές ασθένειες, αλλά μονάχα την Άκτιστη Θεία ενέργεια. Τουτέστιν πάσαν θεραπείαν, ιδία δε την αιώνιον ζωήν. Αμήν!