Τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ'
Οἱ ἅγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες, σύνταγμα ἅγιον, νέοι ὅλοι τους στήν ἡλικία, μαρτύρησαν στήν παγωμένη λίμνη τῆς Σεβαστείας στήν Ἀρμενία περί τό 320 ἐπί αὐτοκράτορος Λικινίου καί ἡγεμόνος τῆς περιοχῆς Ἀγρικόλα. Φέτος μάλιστα συμπληρώνονται 1700 χρόνια ἀπό τό μαρτύριό τους.
Ἐγκωμιαστικούς λόγους πρός τούς Μάρτυρας ἐξεφώνησαν οἱ Μ. Βασίλειος καί Γρηγόριος Νύσσης. Πρόκειται γιά θαυμάσιους λόγους ὅπου διαφαίνεται τό ἀκατάβλητο φρόνημα καί ἡ δυνατή ὁμολογία πίστεως στό Χριστό τῶν Μαρτύρων. Ἀξίζει νά τούς μελετήσουμε. Ἡ περιγραφή τοῦ μαρτυρίου τους στή παγωμένη ἐκείνη λίμνη εἶναι συγκλονιστική.
Πράγματι, ἦσαν «στρατιῶται τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὁπλῖται, τῆς πίστεως πρόμαχοι, πύργοι τῆς θείας πόλεως». Ὁ ἅγ. Γρηγόριος Νύσσης γράφει μάλιστα ὅτι τό μαρτύριο τους στήν παγωμένη λίμνη εἶναι πιό ὀδυνηρό ἀπό τή φωτιά γιατί ἡ φωτιά ὁδηγεῖ ἀμέσως στό θάνατο, ἐνῶ ἡ παγωνιά, ἄν καί εἶναι τό ἴδιο ὀδυνηρή, παρατείνει τό θάνατο.
Ὁ δέ Μ. Βασίλειος μᾶς δίνει τά μοναδικά λόγια τους:«Δριμύς ὁ χειμών, ἀλλά γλυκύς ὁ παράδεισος... μικρόν ὑπομείνωμεν, ἵνα τούς στεφάνους τῆς νίκης ἀναδησώμεθα».
Μάλιστα ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης μᾶς παραθέτει καί ἕνα προσωπικό γεγονός. «Ὅταν ἔλαβε τήν πρόσκληση γιά τήν πρώτη ἱερά πανήγυρη γιά τά λείψανα τῶν ἁγίων, ὁ Γρηγόριος ἔδειξε κάποια δυσαρέσκεια θεωρῶντας ὅτι γίνεται πολύ βιαστικά ἡ τελετή. Ἐκεῖνος ὅταν ἔφτασε στό χῶρο τῆς ἱερᾶς σύναξης ἐπῆγε γιά ὕπνο. Ὅμως στόν ὕπνο του εἶδε ὅτι ἐνῶ ἤθελε νά εἰσέλθει στό χῶρο τῆς παννυχίδος στήν πόρτα τῆς εἰσόδου στρατιῶτες τόν ἐμπόδισαν μέ τά σπαθιά τους.
Θά τόν χτυποῦσαν ἄν δέν μεσολαβοῦσε κάποιος πού τοῦ φάνηκε πιό φιλάνθρωπος. Μόλις ξύπνησε κατάλαβε τό λάθος του σχετικά μέ τήν πρόσκληση καί ἀμέσως κλαίγοντας ζήτησε συγγνώμην πάνω ἀπό τή θήκη τῶν ἱερῶν λειψάνων». Αὐτό τό περιστατικό τό διηγεῖται ὁ ἴδιος. Οἱ ἅγιοι εἶναι ζωντανοί.
*
Ἀλλά, ἡ παρουσία τῶν ἁγίων Μαρτύρων σήμερα πού καί ἐμεῖς ἐδῶ στή σεβασμία καί ἱστορική αὐτή Ἱερά Μονή πού φέρει τό ὄνομά τους, τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, μέ τήν ὑπέροχη αὐτή ἁγιογραφία, ὑψηλῆς τέχνης κοντά στή Σπάρτη, ἔχει νά μᾶς διδάξει πολλά.
Ἀπ' ὅλα τά διδάγματα, ἐπιλέγω τήν φράση τοῦ ἅγ. Γρηγορίου Νύσσης ἀπό τόν Β' Ἐγκωμιαστικόν Λόγο του, εἰς τούς ἁγίους Τεσσαράκοντα μάρτυρας, ὅπου λέγει γι' αὐτούς: «Ἕν μόνον ἀγαθόν ὁ Χριστός. Πάντα ἠρνήσαντο, ἵνα τοῦτον κερδήσωσιν».
Δηλ. Ἕν μόνο ἀγαθό ὑπῆρχε, γιά τούς Τεσσαράκοντα, ὁ Χριστός. Ἀρνήθηκαν τά πάντα γιά νά κερδίσουν Ἐκεῖνον, τόν Ἰησοῦν Χριστόν.
Μόνον ἀγαθόν ὁ Χριστός! Αὐτή ἡ καταπληκτική φράση μᾶς δίνει τήν δυνατότητα ἰδιαίτερα, πού εἴμαστε ἐδῶ στήν Ἱερά Μονή, νά σκεφθοῦμε τόν σκοπόν καί τόν στόχον τοῦ μοναχισμοῦ, τῆς ἰσάγγελης πολιτείας, τῆς πλήρους ἀφιερώσεως στό Χριστό.
Γιατί αὐτό εἶναι ὁ Μοναχισμός. Πώς νυχθημερόν θά γίνει βίωμα τό ὕψιστον ἀγαθόν πού εἶναι ὁ Χριστός. Δι' αὐτό ἄφησαν τήν κοσμική ζωή καί τά αὐτῆς καί οἱ πατέρες καί ἀδελφοί τῆς Μονῆς αὐτῆς. Στόν Χριστό ἀφιερώθησαν.
Ἦλθαν ἐδῶ νά ἐφαρμόσουν ἐξ' ὁλοκλήρου στή πράξη τό Ἱερό Εὐαγγέλιο. Σοβαρά, ὑπεύθυνα, οὐσιαστικά. Ὄχι ἐξωτερικά, εἰκονικά, ὑποκριτικά καί τυπικά. Ἦλθαν ἀπό ἀγάπη πρός τόν Χριστόν καί διά τόν Χριστόν καί μόνον.
*
Στό σημεῖο αὐτό ἀξίζει νά ὑπενθυμίσουμε μερικά λόγια τοῦ Χριστοῦ ἀπό τό Εὐαγγέλιο Του, τήν θεία διδασκαλία Του πού ἁρμόζουν στή μοναχική ζωή.
Πρόκειται γιά τά δύσκολα χωρία τά ὁποῖα ἐνίοτε τά προσπερνᾶμε γρήγορα γιατί δέν εἶναι εὔκολο νά τά ἀκοῦμε καί πολύ περισσότερο νά τά ἐφαρμόζουμε.
Ἰδού: «Μακάριοι οἱ πτωχοί τῷ πνεύματι ὅτι αὐτῶν ἐστί ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν»(Ματθ.5,3), «Μακάριοι οἱ πενθοῦντες ὅτι αὐτοί παρακληθήσονται» (Ματθ.5,4), «Μή θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυρούς ἐπί τῆς γῆς» (Ματθ.6,19), «Μή μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε καί τί πίητε, μηδέ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσασθε» (Ματθ. 6,25), «Εἰσέλθετε διά τῆς στενῆς πύλης» (Ματθ. 7,13), «Ὁ φιλῶν πατέρα ἤ μητέρα ὑπέρ ἐμέ οὐκ ἔστι μου ἄξιος» (Ματθ.10,37), «Ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται καί βιασταί ἁρπάζουσιν αὐτήν»(Ματθ.11,12) καί «Ἀφέντες ἅπαντα ἠκολούθησαν αὐτῷ» (Λουκ.5,11).
Ὅλα αὐτά σημαίνουν ὅτι αὐτοί πού ἐνδύθηκαν τό μοναχικόν σχῆμα ἀγωνίζονται νύκτα καί ἡμέρα νά συναισθάνωνται τήν πνευματική τους πτωχεία καί νά ἐξαρτοῦν τόν ἑαυτό τους μέ ταπείνωση καί πίστη ἀπό τό Θεό.
Νά πενθοῦν γιά τίς ἁμαρτίες τους, καί νά μήν ἔχουν τίποτα δικό τους. Ἡ ἀκτημοσύνη νά εἶναι ὅρος τους. Ὅλα νά τά ἀφήνουν στή Πρόνοια τοῦ Θεοῦ καί καθημερινῶς νά βιώνουν τήν «στενή πύλη», τήν ἄσκηση τοῦ σώματος καί πνεύματος γιατί ὀφείλουν νά ξέρουν ὅτι ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν ἀποκτᾶται μέ συνεχῆ ἀγῶνα.
Δέν ἀγάπησαν τόν πατέρα οὔτε τήν μητέρα τους ποιό πολύ ἀπό τόν Χριστό καί ἔφυγαν ἀπό κοντά τους γιά νά εἶναι μέ τόν Χριστό. Αὐτά εἶναι πολύ δύσκολα, τῷ ὄντι. Ἄφησαν τά πάντα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Ἀφιερώθηκαν παντοτεινά στόν Κύριον. Δέν εἶναι λίγο αὐτό.
*
Ἔτσι αὐτή ἡ Ἱερά Μονή καί κάθε ἱερά μονή εἶναι πνευματικόν φροντιστήριον τῆς ψυχῆς, εἶναι ἰατρεῖον ψυχῆς, εἶναι ἐργαστήριον ἀρετῆς.
Γι' αὐτό ὅλοι μας ὀφείλουμε τιμή, ἀγάπη καί σεβασμό στά προπύργια αὐτά τῆς ὀρθοδοξίας μας, τίς ἱερές μονές μας. Ἀποτελοῦν πνευματικά μας καταφύγια γιά περισυλλογή, προσευχή, ἐξομολόγηση, γαλήνη ψυχῆς, θεία Μετάληψη, ἁγιασμό καί εὐλογία μας.
Δέν μένει παρά νά εὐλαβούμεθα τούς Ἁγίους Τεσσαράκοντα Μάρτυρες, τούς ὁποίους ἑορτάζουμε σήμερα καί αὐτό πού εἶχαν ὡς σύνθημά τους «μόνον ἀγαθόν ὁ Χριστός» νά διαποτίζει καί τήν δική μας ὕπαρξη. ΑΜΗΝ._
(Ἐκφωνήθηκε εἰς τόν Ἑσπερινόν τῆς ἑορτῆς ἐν τῇ Ἱ. Μονῇ Ἁγίων Τεσσαράκοντα Σπάρτης, 2020).