Τὸ Σάββατο, 14 Νοεμβρίου 2026, μνήμη τοῦ Μεγάλου Πατρὸς τῆς Ἐκκλησίας μας, Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης καὶ τοπικοῦ Ἁγίου τῆς Καστοριᾶς, συνεχίσθηκαν οἱ ἐργασίες τοῦ Γ΄ Θεολογικοῦ Σεμιναρίου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καστορίας, μὲ θέμα «Ἡ Θεοτόκος καὶ ἡ Καστοριά», τὸ ὁποῖο πραγματοποιεῖται σὲ συνεργασία μὲ τὸ Τμῆμα Κοινωνικῆς Θεολογίας καὶ Χριστιανικοῦ Πολιτισμοῦ τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Ἡ ἡμέρα ξεκίνησε μὲ τὴν τέλεση τοῦ Ὄρθρου καὶ τῆς Θείας Λειτουργίας στὴν Ἱερὰ Μονὴ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Μαυριωτίσσης Καστοριᾶς, κατὰ τὴν ὁποία χοροστάτησε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καστορίας κ. Καλλίνικος, ἐνῶ τὴ Θεία Λειτουργία τέλεσε ὁ Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σίμωνος Πέτρας τοῦ Ἁγίου Ὄρους, Πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης π. Ἐλισσαῖος.
Κατὰ τὸ κήρυγμά του, ὁ Γέροντας Ἐλισσαῖος ἀναφέρθηκε στοὺς δύο τιμωμένους Ἁγίους τῆς ἡμέρας, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἱστορικὴ παράδοση τῆς Καστοριᾶς: τὸν Ἅγιο Ἰουστινιανὸ τὸν Αὐτοκράτορα, ἱδρυτὴ τῆς πόλεως, καὶ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ, Ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος τιμᾶται καὶ ὡς τοπικὸς Ἅγιος τῆς Καστοριᾶς.
Εἰδικώτερα, ὡς πρὸς τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ, ὑπενθύμισε τὴν ἰδιαίτερη σχέση του μὲ τὴν Καστοριά, καθὼς, σύμφωνα μὲ τὸν βιογράφο του, Ἅγιο Φιλόθεο τὸν Κόκκινο, στὴν πόλη ἁγιογραφήθηκε ἡ πρώτη εἰκόνα του καὶ τιμήθηκε γιὰ πρώτη φορά, πιθανῶς πρὶν ἀκόμη ἀπὸ τὴν ἁγιοκατάταξή του. Μάλιστα, ἡ πρώτη αὐτὴ ἁγιογραφία διασώζεται μέχρι σήμερα σὲ ἱερὸ Παρεκκλήσιο τῆς Καστοριᾶς.
Παράλληλα, ἀναφέρθηκε στὴν ἰδιαίτερη τιμὴ καὶ εὐλάβεια μὲ τὴν ὁποία περιβάλλεται τὸ πρόσωπο τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου τόσο στὸ Ἅγιον Ὄρος ὅσο καὶ στὴν Καστοριά,
Στὸ τέλος τῆς Θείας Εὐχαριστίας, εὐλογήθηκαν τὰ ἑορταστικὰ κόλλυβα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τελέσθηκε ἱερὸ Τρισάγιο στὸν μακαριστὸ ἱερέα καὶ μεγάλο δογματικὸ θεολόγο π. Ἰωάννη Ρωμανίδη καὶ τὸν μακαριστὸ π. Πέτρο, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Ἡγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς.
Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας τέθηκαν σὲ προσκύνηση ἱερὰ Λείψανα τῆς Ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς καὶ τῶν Νεοφανῶν Ἁγίων Ἱερωνύμου τοῦ Σιμωνοπετρίτου καὶ Δημητρίου τοῦ ἐκ Τρίκκης.
Δεύτερη Συνεδρία τοῦ Γ΄ Θεολογικοῦ Σεμιναρίου Καστοριᾶς
Μετὰ τὴν Θεία Λειτουργία, στὸ φιλόξενο ἀρχονταρίκι τῆς Ἱερᾶς Μονῆς, πραγματοποιήθηκε ἡ δεύτερη Συνεδρία τοῦ Σεμιναρίου.
Πρῶτος εἰσηγητὴς ἦταν ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱερόθεος, ο οποίος δεν παρευρέθηκε αυτοπροσώπως, αλλά απέστειλε τήν εισήγησή του, την ὁποία ἀνέγνωσε ο Σεβαασμιώτατος κ. Καλλίνικος μὲ θέμα «Θεομητορικὲς Ἑορτές».
Δεύτερος εἰσηγητής ήταν ὁ Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σίμωνος Πέτρας τοῦ Ἁγίου Ὄρους, Γέροντας Ἐλισσαῖος, μὲ θέμα «Ἡ Θεοτόκος στὴ ζωὴ τῶν Μοναχῶν κατὰ τὸν μακαριστὸ Γέροντα Αἰμιλιανό».
Τὴ συνεδρία ὁλοκλήρωσε ὁ κ. Βασίλειος Τσίγκος, Καθηγητὴς Δογματικῆς τοῦ Τμήματος Κοινωνικῆς Θεολογίας καὶ Χριστιανικοῦ Πολιτισμοῦ τοῦ Α.Π.Θ., μὲ θέμα «Θεοτόκος καὶ σωτηρία στὶς Θεομητορικὲς Ὁμιλίες τοῦ Ἁγίου Νικολάου Καβάσιλα».
Τέλος ἀκολούθησαν ἐρωτήσεις ἀπὸ τὸ ἀκροατήριο, ἀπαντήσεις ἀπὸ τοὺς εἰσηγητὲς καὶ συζήτηση .
Ἀμέσως μετὰ ἔγινε ξενάγηση στὴν Ἱερὰ Μονὴ.
Καθηγητὴς καὶ Μαθητὲς στὴν Γ΄ Συνεδρία τοῦ Γ΄ Θεολογικοῦ Σεμιναρίου Καστοριᾶς
Τὸ ἀπόγευμα, στὸ ἑορτάζον Ἱερὸ Παρεκκλήσιο τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Γουρία, Σαμωνᾶ καὶ Ἀβίβου, τελέσθηκε ὁ Ἀρχιερατικὸς Ἑσπερινὸς μὲτ’ ἀρτοκλασίας, προεξάρχοντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ. Καλλινίκου.
Ὁμίλησε ὁ Καθηγητής κ. Συμεών Πασχαλίδης.
Στη συνέχεια, στὴν αἴθουσα τοῦ Νεανικοῦ Κέντρου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, πραγματοποιήθηκε ἡ Γ΄ Συνεδρία τοῦ Θεολογικοῦ Σεμιναρίου, μὲ τὴ συμμετοχὴ πανεπιστημιακῶν, ἐκπαιδευτικῶν καὶ μαθητῶν σχολικῶν μονάδων τῆς Μητροπολιτικῆς Ἐπαρχίας, οἱ ὁποῖοι παρουσίασαν ἐργασίες καὶ δημιουργικὲς προσεγγίσεις σχετικὲς μὲ τὴν παρουσία τῆς Παναγίας στὴν ἐκκλησιαστικὴ τέχνη, τὴν τοπικὴ παράδοση καὶ τὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων.
Τὴν ἀρχὴ τῶν εἰσηγήσεων ἔκανε ἡ κ. Παρασκευὴ Παπαδημητρίου, Ε.ΔΙ.Π. τοῦ Τμήματος Κοινωνικῆς Θεολογίας καὶ Χριστιανικοῦ Πολιτισμοῦ τοῦ Α.Π.Θ., μὲ θέμα «Ὄψεις τῆς Θεοτόκου σὲ παραστάσεις τῆς Καστοριᾶς», παρουσιάζοντας πτυχὲς τῆς εἰκονογραφικῆς παρουσίας τῆς Παναγίας στὴν πλούσια βυζαντινὴ καλλιτεχνικὴ κληρονομιὰ τῆς περιοχῆς.
Ἀκολούθησε ἡ παρουσίαση τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου καὶ Λυκείου Νεστορίου, μὲ ὑπεύθυνη ἐκπαιδευτικὸ τὴ θεολόγο κ. Μαγδαληνὴ Βαφειάδου, μὲ θέμα «Οἱ Παναγίες τῆς γειτονιᾶς μας. Ψηφιακὸς Ὁδοιπορικὸς χάρτης τῶν Ναῶν τῆς Καστοριᾶς πρὸς τιμὴν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου», μὲ τὴ δημιουργικὴ ἀξιοποίηση τῶν ψηφιακῶν μέσων γιὰ τὴν ἀνάδειξη τῶν ναῶν καὶ τῶν ἱερῶν προσκυνημάτων τῆς πόλεως.
Στη συνέχεια, μαθητὲς τοῦ Γυμνασίου Πενταβρύσου παρουσίασαν τὴν ἐργασία τους μὲ θέμα «Ἐκκλησίες τῆς Παναγίας στὰ χωριά μας», ἀναδεικνύοντας τὴν παρουσία καὶ τὴν τιμὴ τῆς Θεοτόκου στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ κοινωνικὴ ζωὴ τῶν χωριῶν τῆς περιοχῆς.
Οἱ μαθητὲς καὶ οἱ μαθήτριες τοῦ Γενικοῦ Λυκείου Ἄργους Ὀρεστικοῦ, μὲ ὑπεύθυνη ἐκπαιδευτικὸ τὴν κ. Ἐλισάβετ Κοφινᾶ, παρουσίασαν τὴν ἐργασία: «Χαῖρε, γέφυρα μετάγουσα τοὺς ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν». Παναγία, τὸ ἰσχυρότερο γεφύρι τοῦ κόσμου. Μέσα ἀπὸ τὸ δημοτικὸ τραγούδι καὶ τὴ λαϊκὴ παράδοση, καὶ μὲ ἰδιαίτερη ἀναφορὰ στὸ Μοιρολόι τῆς Παναγιᾶς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, προσέγγισαν τὸ πρόσωπο τῆς Μητέρας τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν παρουσία Του στὴ συλλογικὴ μνήμη καὶ τὴν παράδοση τοῦ λαοῦ μας.
Τέλος, μαθήτριες τοῦ Πρότυπου Γυμνασίου Καστοριᾶς παρουσίασαν τὸ θέμα «Ἡ Παναγία “καταφύγιο” καὶ “τεῖχος” μέσα στοὺς αἰῶνες», μὲ τὴ βοήθεια παρουσίασης καὶ βίντεο, ἀναδεικνύοντας τὴν ἀδιάλειπτη παρουσία τῆς Θεοτόκου ὡς σκέπης, προστασίας καὶ ἐλπίδας τῶν πιστῶν διαμέσου τῶν αἰώνων.
Συνολικῶς, δεκαπέντε μαθητὲς καὶ μαθήτριες ἀπὸ σχολικὲς μονάδες τῆς Μητροπολιτικῆς Ἐπαρχίας Καστοριᾶς παρουσίασαν κατὰ τὴ Συνεδρία τὶς ἐργασίες τους, οἱ ὁποῖες ἀποτελοῦσαν καρπὸ συλλογικῆς προσπάθειας, στὴν ὁποία εἶχαν συμβάλει δεκάδες μαθητὲς καὶ μαθήτριες τῶν σχολείων. Ἔτσι, πίσω ἀπὸ τοὺς παρουσιαστὲς τῶν ἐργασιῶν βρισκόταν ἡ δημιουργικὴ συμμετοχὴ καὶ ἡ συνεργασία πολὺ περισσότερων παιδιῶν, ποὺ προσέγγισαν μὲ τὸν δικό τους τρόπο τὸ πρόσωπο τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Ἡ παρουσία καὶ ἡ συμμετοχὴ τους προσέδωσε ἰδιαίτερη ζωντάνια στὴ Συνεδρία, ἀναδεικνύοντας τὴ δυνατότητα τῆς θεολογικῆς παραδόσεως νὰ συνομιλεῖ γόνιμα μὲ τὴ σύγχρονη ἐκπαίδευση καὶ τὴ δημιουργικότητα τῶν μαθητῶν.
Στρογγυλὴ Τράπεζα
Μετὰ τὸ διάλειμμα, ἀκολούθησε στρογγυλὴ τράπεζα μὲ θέμα «Τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν στὴ σχολικὴ πραγματικότητα σήμερα», στὴν ὁποία συμμετεῖχαν ὁ Καθηγητὴς Χριστιανικῆς Παιδαγωγικῆς κ. Εὐάγγελος Πεπές, ὁ Σύμβουλος Θεολόγων κ. Νικόλαος Ματθαίου, καθώς καὶ ἀντιπροσωπεία καθηγητῶν Θεολόγων τῆς Δευτεροβάθμιας Ἐκπαίδευσης Καστοριᾶς.
Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς συζητήσεως ἀναπτύχθηκε γόνιμος προβληματισμὸς γύρω ἀπὸ τὴ θέση καὶ τὸν ρόλο τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν στὴ σύγχρονη σχολικὴ πραγματικότητα, τὶς προκλήσεις ποὺ καλούνται νὰ ἀντιμετωπίσουν οἱ θεολόγοι ἐκπαιδευτικοὶ καὶ τὶς δυνατότητες οὐσιαστικῆς παιδαγωγικῆς καὶ θεολογικῆς προσφορᾶς τοῦ μαθήματος στὴ διαμόρφωση τῶν νέων ἀνθρώπων.
Στὴν ἀνταλλαγὴ τῶν ἀπόψεων συμμετεῖχαν οἱ προσκεκλημένοι καθηγητές, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ τῆς τοπικῆς σχολικῆς κοινότητας καὶ οἱ παρευρισκόμενοι σύνεδροι, μεταφέροντας τὴν ἐμπειρία τῆς καθημερινῆς διδακτικῆς πράξεως καὶ καταθέτοντας σκέψεις καὶ προτάσεις γιὰ τὴν παρουσία τοῦ μαθήματος στὸ σημερινὸ σχολεῖο.
Ἡ συζήτηση ἀνέδειξε τὴ σημασία τῆς συνεργασίας μεταξὺ τῆς Ἐκκλησίας, τῆς πανεπιστημιακῆς κοινότητας καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν.
Η στρογγυλή τράπεζα του Γ΄ Θεολογικοῦ Σεμιναρίου Καστοριᾶς, ἔδωσε τὴν εὐκαιρία γιὰ οὐσιαστικὸ διάλογο γύρω ἀπὸ τὰ σύγχρονα ζητήματα τῆς θεολογικῆς ἐκπαίδευσης, φέρνοντας σὲ δημιουργικὴ συνάντηση τὴν Ἐκκλησία, τὸ Πανεπιστήμιο, τὸ σχολεῖο καὶ τὴ νέα γενιά.