ΤΡΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ, ἡ Παναγία Γουμένισσα (ἡ πρώτη-πρώτη ἐκκλησιά τοῦ τόπου καί μετέπειτα Ἱερά Μονή), ὁ Ἅγιος Γεώργιος (μητροπολιτικός Ναός, σύμβολο τῆς τοπικῆς ρωμέηκης ἀντίστασης τοῦ 19ου αἰώνα) καί ὁ Ἅγιος Σάββας (πολύ νεότερο παρεκκλήσι τῆς Μητροπόλεως στό Γενικό Νοσοκομεῖο), μᾶς παραπέμπουν βαθμιδωτά στούς Ἁγίους Τόπους τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος: Παναγία-Ἅγιος Γεώργιος-Ἅγιος Σάββας.
Ἡ ἐξαρχῆς τιμώμενη ἐδῶ Παναγία μας ἔζησε πρώτη-πρώτη μεταξύ τῶν ἀνθρώπων ταυτισμένη (σωζόμενη-θεούμενη παντελείως) τό μυστήριο καί τό γεγονός τῆς σταύρωσης τοῦ Υἱοῦ καί Θεοῦ Της.
Ὁ ἅγιος Γεώργιος εἶναι ὁ πιό περιώνυμος ἀπό τούς Μάρτυρες τῆς χριστιανοσύνης ἐκεῖ στήν Παλαιστίνη, ὅπου φανερώθηκε καί ἔζησε, σταυρώθηκε καί ἀναστήθηκε ὁ Θεάνθρωπος Σωτήρας μας.
Καί ὁ ἅγιος Σάββας ὁ ἡγιασμένος (χωρίς νά εἶναι ὁ πρῶτος) πάντως εἶναι ἡ πιό γνωστή ἀσκητική ἁγιότητα πού τιμᾶται μέχρι σήμερα στήν Παλαιστίνη ἐξαιρέτως σέ ἕνα ἐμβληματικό ἀσκητικότατο Μοναστήρι, στήν γνωστή “Λαύρα τοῦ Ἁγίου Σάββα”.
Τό συμβατικό γεγονός παλλαϊκῆς συμμετοχῆς τῆς δεύτερης ἤ μᾶλλον τῆς “λαοφιλέστερης” ἡμέρας τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος (τῆς Μ. Παρασκευῆς) μᾶς ἀναπέμπει στό μυστήριο καί γεγονός τῆς σωτηρίας, πού συντελέσθηκε ἐνιστορικά καί συντελεῖται ἐσχατολογικά στήν διάρκεια τῆς ἐκκλησιαστικῆς συμπορείας τῶν ἀνθρώπων. Καί ἐδῶ στόν τόπο μας, ἡ Παναγία μας, ὁ ἅγιος Γεώργιος καί ὁ ἅγιος Σάββας μᾶς μυσταγωγοῦν στήν ἀπολυτότητα τῆς δικῆς τους κομβικῆς συνέργειας καί ἁγίας ἀναφορᾶς στόν Θεό καί Σωτήρα μας Ἰησοῦ Χριστό. Μᾶς ἀνάγουν στό πῶς ἐκεῖνοι ἐβίωσαν καί θεουργήθηκαν μέ τό γεγονός-μυστήριο τῆς σταύρωσης, τῆς ταφῆς καί τῆς ἀνάστασης τοῦ Θεανθρώπου.
***
ΚΑΘΕ Μεγάλη Παρασκευή ἀπό τίς τρεῖς αὐτές Ἐκκλησιές τῆς Γουμένισσας ξεκινοῦν τρεῖς Ἐπιτάφιοι, καταστόλιστοι μέ τά λουλούδια τῆς εὐλάβειας καί τήν περισσή ξάγρυπνη φροντίδα τῶν πιστῶν και πλαισιωμένοι ἀπό τό στρατιωτικό ἄγημα. Συναντῶνται στήν Πλατεία 23ης Ὀκτωβρίου, ὅπου καί γίνεται ἡ πρώτη Δέηση.
Μέχρις ἐκεῖ, καί στίς τρεῖς ἐπιμέρους λιτανεύσεις, προηγεῖται ἀπό μιά ὁμάδα Γουμενισσιωτῶν μουσικῶν μέ τά Χάλκινα, παιανίζοντας ἠχητικά, κατά τό βυζαντινό πρότυπο, τά Ἐγκώμια πού ἀπευθύνονται στήν τῶν ἁπάντων Ζωή, τόν Ἀρχηγό καί Τελειωτή τῆς Πίστεώς μας. Ὁ παιανισμός καθιερώθηκε ἀπό τήν ἀνάληψη τῶν ἐπισκοπικῶν μου καθηκόντων στήν νέα Ἐπαρχία, ὥστε νά συνεισφέρει στή βιωματική διάσταση τῆς λατρευτικῆς ζωῆς. Ἀκολουθοῦν ἡ βυζαντινή χορωδία, οἱ λαμπάδες καί τά ἑξαπτέρυγα, ὁ Ποιμενάρχης μέ τούς Κληρικούς, τά ἀνθοστόλιστα τρία κουβούκλια καί οἱ συνακόλουθοι λατρευτές τοῦ Ἀχράντου Νεκροῦ.
Ἀνάμεσά τους, χρόνια τώρα, οἱ πολιτικές καί στρατιωτικές Ἀρχές τοῦ Δήμου, ἀλλά καί ἀπό ὅλο τόν Νομό. Ἕνας συναγερμός πού δίνει τήν ἐντύπωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας ὑπέρ πᾶσαν ἄλλη ἐθιμοτυπία, ὅλος ὁ κόσμος ἑνωμένος, προπέμπουμε ἤ λιτανεύουμε και ἀκολουθοῦμε πιστευματικά-εὐλαβικά-βιωματικά τήν κηδεία τοῦ Σταυρωμένου Σωτήρα μας.
Ὅταν πρωτοσυνέβη τό γεγονός, ἐλάχιστοι τό ὑπούργησαν (ὁ τολμηρός Ἰωσήφ ἀπό τήν Ἀριμαθαία καί ξεθαρεμένος Νικόδημος ὁ πρίν φοβισμένος). Αὐτοί οἱ δύο ἐνταφίασαν τόν Σωτήρα, κι ἀπό μακριά ἔβλεπαν οἱ Μυροφόρες Γυναῖκες. Τά ἰερά Εὐαγγέλια δέν μᾶς τό ἀναφέρουν, ἀλλά ἡ ὑμνωδία, ἡ εἰκονογραφία, προπαντός ἡ Παράδοση βλέπει παροῦσα τήν Παναγία μας συνοδευόμενη ἀπό τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη.
Ἐπί αἰῶνες μέχρι καί σήμερα, τό σκηνικό ἔχει ἀλλάξει, ἔχει διευρυνθεῖ. Ὅλοι οἱ πιστεύοντες, ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας συνοδεύουμε τό ἐξοδιαστικό τῆς Ἄκρας Ταπεινώσεως. Ζοῦμε συναισθηματικά καί ψυχολογικά πιό πολύ τήν ἔσχατη Συγκατάβαση τοῦ ἀγαπῶντος ἡμᾶς, Ἐκείνου τόν ὁποῖο ἐπανειλημμένα ἀνθομολογοῦμε ὡς “δι᾽ ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους καί διά τήν ἡμετέραν σωτηρίαν”.
Καί ἡ μέν προσευχητική σύναξη καί ἱερουργία ἀπαιτεῖ τήν τελετουργία καί δεητική διακονία τῶν κληρικῶν. Κατά τά ἄλλα, ὅλοι εὑρισκόμεθα σέ μιάν ἰσοτιμία ἔναντι τοῦ Παντευεργέτου, ὅλοι συμψάλλουμε τά πασίγνωστα Ἐγκώμια, ὅσοι συντρέχουμε νά μετάσχουμε ἀπό κοινοῦ, ὅλοι συλλιτανεύουμε, ὅλοι συνακολουθοῦμε. Ὅλοι ἴδιοι, ὅλοι τό ἴδιο, ὅλοι συνενωμένοι στήν λατρεία τοῦ ζῶντος Θεοῦ. Καί οἱ ἁπλούστεροι, προπαντός τά παιδιά, καί οἱ σπουδαῖοι. Αὐτό κατά βάθος θέλουμε νά ζήσουμε οἱ πάντες. Αὐτό χρειαζόμαστε οἱ πάντες, γιά νά ζήσουμε.
***
ΓΙΑ ΑΛΛΗ μιά χρονιά ἀνάμεσά μας ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Γεώργιος Γεωργαντάς, ὁ Δήμαρχος Παιονίας κ. Κωνσταντίνος Σιωνίδης, ὁ Βουλευτής τοῦ ΠΑΣΟΚ κ. Στέφανος Παραστατίδης, ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοτικῆς Κοινότητας Γουμένισσας κ. Βασίλειος Καραδολάμης, οἱ Ἀντιδήμαρχοι κ. Ἀθανάσιος Τζοῦρτζος καί Εὐάγγελος Καπετάνης, ὁ Διοικητής τῆς 33 Μ/Κ Ταξιαρχίας κ. Μενέλαος Νικολαΐδης, ὁ Ἀστυνομικός Διευθυντής Κιλκίς κ. Δημήτριος Ντέντας, ὁ Διοικητής Πυροσβεστικῶν Ὑπηρεσιῶν Νομοῦ Κιλκίς Πύραρχος κ. Χρήστος Γκαντίδης, ὁ Διοικητής τοῦ Α.Τ. Γουμένισσας Ἀστυνομικός Ὑποδιευθυντής κ. Ἀντώνιος Λιακόπουλος, ὁ Διοικητής τῆς Π.Υ. Γουμένισσας κ. Ἐλευθέριος Μελλίδης, ἄλλοι ἐπώνυμοι θεσμικοί. Τιμοῦν καί συνοδεύουν τό συλλογικό λαϊκό αἴσθημα, σ᾽ αὐτήν τήν παλλαϊκή λατρευτική προσέλευση, πού δίνει “ἀνάσα ζωῆς”, “ἀνάσα εὐλάβειας”, “ἀνάσα πίστης” ἀπέναντι στήν ἰσοπεδωτική ἐκκοσμίκευση.
Οἱ τρεῖς λιτανευτικές ροές συνεχίζουν ἀπό κοινοῦ, μέχρι τήν κεντρική πλατεία. Γίνεται μιά δεύτερη Δέηση. Ἡ εὐλάβεια τῶν πιστῶν συναγείρεται κατανυγμένη στή θέα τοῦ Ἀχράντου Νεκροῦ. Προσέρχεται νά καταθέσει τά μῦρα τῆς πίστεως, τῆς ἔνθεης λατρείας καί κυρίως καί κατ᾽ ἐξοχήν τῆς ἀφειδώλευτης καί ἀνιδιοτελοῦς ἀγάπης, ὡς καί τῆς προσευχῆς ὑπέρ τῶν ποικίλων ἀναγκῶν καί αἰτημάτων. Ὅμως, τό καιριώτατο εἶναι –ὡς εἰκός– ἡ σωτηριώδης μετάνοια καί ἡ ἐκζήτηση τῆς ἀνακαινιστικῆς καί σωτηριώδους χάριτος τοῦ Κυρίου ἡμῶν καί Σωτῆρος Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ἐδῶ καί χρόνια, μέ ἀπόλυτη σιγή, παρά τό πλήθος τῶν προσκυνητῶν, ἐν εἴδει προσευχῆς καί κηρύγματος, ἀναγινώσκω Εὐχήν εἰς ἐπήκοον, κατανυκτικήν τῶν καρδιῶν καί ἐξομολογητικήν, γιά νά “θερμανθεῖ” ὁ λατρευτικός πόθος τῶν μετεχόντων, ἀπό τήν ὁποία καί παραθέτω κάτωθι ἕνα μικρό ἀπόσπασμα:
«...Μνήσθητι, Κύριε,
τῶν ὀλιγοψύχων ἀδελφῶν ἡμῶν παραμυθῶν αὐτούς·
τῶν ἐσκορπισμένων ἐπισυνάγων αὐτούς, διά τῆς ράβδου καί βακτηρίας σου·
τῶν πεπλανημένων ἐπανάγων αὐτούς καί συνάπτων τῇ Ἁγίᾳ σου Καθολικῇ, καί Ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ·
τῶν ὀχλουμένων ὑπό πνευμάτων ἀκαθάρτων ἐλευθερῶν αὐτούς,
τῶν πλεόντων συμπλέων αὐτοῖς,
τῶν ἱπταμένων συναντιλήπτωρ γενόμενος,
τῶν ὁδοιπορούντων συνοδεύων αὐτούς πρός τελείωσιν τῆς σῆς εὐαρεστήσεως·
μνήσθητι, Κύριε, πάσης ψυχῆς θλιβομένης καί καταπονουμένης, ἐλέους σου καί βοηθείας ἐπιδεομένης·
μνήσθητι, Κύριε, τῶν ἀναδόχων ἡμῶν ἐν τῇ πίστει, τῶν γονέων, ἀδελφῶν, συγγενῶν καί φίλων·
μνήσθητι, Κύριε, καμνόντων, αἰχμαλώτων, τῶν ἐν θλίψει καί ἀνάγκῃ ὄντων·
μνήσθητι, Κύριε, τῶν ἐξ ἐπηρείας τοῦ ἀντικειμένου διαβαλλόντων, λοιδορούντων, ἀδικούντων ἤ ἄλλο τι ἐμπαθές καθ᾿ ἡμῶν ποιησάντων καί συγχώρησον αὐτοῖς ἅπασι·
μνήσθητι, Κύριε, τῶν λόγῳ ἤ ἔργῳ ἤ νεύσει ψυχῆς κατά τήν σήν οἰκονομίαν εὐεργετούντων τούς ἐλαχίστους ἀδελφούς Σου, τούς ἐν πενίᾳ καί ἀνάγκῃ, καί ὅσους ἀγαθούς ἀγαθοποίησον, ὅσους δ᾿ ἐν ἁμαρτίαις, ἵλεως γενοῦ αὐτοῖς· καί δός μετάνοιαν καί τήν ἀφέσιμον λύσιν·
μνήσθητι, Κύριε, τῶν στρατευομένων τήν καλήν στρατείαν, κατά τῶν μεθοδειῶν τοῦ ἀντιδίκου, ἀποκτεινόντων πᾶν νόημα πονηρόν καί ἐγκαρτερούντων ἐν τοῖς ἀγῶσι τῆς ἀρετῆς·
μνήσθητι, Κύριε, τῶν ἐν περιστάσει ὄντων.
Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ χαριτόδωρος Λυτρωτής καί Σωτήρ ἡμῶν, χάρισαι:
τοῖς νέοις σωφροσύνην καί σύνεσιν,
τοῖς ἐστεφανωμένοις ἀδιάπτωτον κοινήν πολιτείαν, ἐνστερνιζομένους ἐν παντί και ἐν πᾶσιν τήν θείαν χειραγωγίαν καί εὐλογίαν,
τοῖς ἐν χηρείᾳ, ὀρφανίᾳ καί ἐνδείᾳ, κηδεμονίαν ἀφθονοπάροχον,
τοῖς ἐν ἀσθενείᾳ καί κλαυθμῷ ἴασιν καί παραμυθίαν,
τοῖς διολισθαίνουσι, διόρθωσιν βίου καί ἐπανόρθωσιν,
τοῖς ἐν μετανοίᾳ καί ἐξομολογήσει συγχώρησιν τελείαν,
τοῖς μετρίοις, τήν ἐπί τά κρείττω ἐπίδοσιν,
τοῖς ἐν ἀρεταῖς, τήν ἐν ἀγαθότητι ἐπιστήριξιν.
Μνήσθητι, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, τῶν ἐπ᾿ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου κεκοιμημένων εὐσεβῶν καί ὀρθοδόξων χριστιανῶν καί ἀνάπαυσον αὐτούς ὅπου ἐπισκοπεῖ τό φῶς τοῦ προσώπου σου.
Μνήσθητι, Κύριε, καί τῆς ἐμῆς ἀναξιότητος καί συγχώρησόν μοι πᾶν πλημμέλημα ἑκούσιόν τε καί ἀκούσιον καί εὐδόκησον τήν ἐμήν τελευτήν γενέσθαι ἐν μετανοίᾳ ἀληθεῖ καί πίστει ἀκιβδήλῳ καί συνειδήσει ἀκαταγνώστῳ.
Μνήσθητι, Κύριε, τῶν δι᾿ εὐλόγους αἰτίας ἀπολειφθέντων καί τῶν ἁπανταχοῦ ἀδελφῶν ἡμῶν ἐν τῇ πίστει…».
Ἔπειτα καί οἱ τρεῖς λιτανεῖες ὄπισθεν τῶν Ἐπιταφίων ἐπιστρέφουν στίς ἀντίστοιχες Ἐκκλησίες. Οἱ συλλιτανεύοντες περνοῦν κάτωθεν τοῦ κουβουκλίου, “συνθαπτόμενοι καί συνανιστώμενοι” μέ τήν γνωστή εὐλαβική κίνηση τῆς ὁλοκάρδιας ἔνταξης στήν ὑπέρ ἡμῶν καί ὅλου τοῦ κόσμου διά σταυροῦ-ταφῆς-ἀναστάσεως σωτηρία.
Ἡ Μεγάλη Ἑβδομάδα εἶναι ἀπό τίς σπάνια ἔντονες λατρευτικές περιόδους ἀνθομολογήσεως καί ὁμολογίας, εὐχαριστίας καί βιώσεως τῆς λατρευτικῆς, κατανυκτικῆς, ὁλόψυχης σχέσης μας μέ τόν Κύριο. Τό ἐπίκεντρο τῆς λαϊκῆς εὐλάβειας, πού συνήθως ἑστιάζει στήν Παναγία μας ἤ σέ Ἁγίους τοπικῶν ἑορτῶν, την Μεγάλη Ἑβδομάδα κατακτᾶται κυριολεκτικά ἀπό τόν Νυμφίο, τόν Σταυρωμένο, τόν Ἐνταφιασμένο καί τελικά τόν Ἀναστημένο Κύριο καί Θεό μας. Ὅπως συμβαίνει κάθε χρόνο καί σέ ὅλη τήν Ὀρθοδοξία, καί ἡ Γουμένισσα προσφέρεται στόν ἐθελοπροσφερόμενο Θεάνθρωπο Κύριο.
Οἱ ἀποτυπώσεις τῶν λιτανευτικῶν στιγμῶν μακάρι νά ἀφυπνίσουν τά ἐσώψυχα τῆς συνειδητότητας ὅλων μας, ὄχι μόνο ἐπικαιρικά γιά μιά Μεγ. Ἑβδομάδα καί εἰδικά γιά τήν φετινή Μεγ. Παρασκευή, ἀλλά σέ βάθος χρόνου, σέ ὅλο μας τόν βίο.
†Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ