Ἕνα ἱστορικό ἐκκλησιαστικό (καί συνάμα πολιτειακό) γεγονός, ἔστω κι ἄν ἐπισυνέβη πρίν ἀπό δώδεκα (12) αἰῶνες, μᾶς εὑρίσκει κι ἐφέτος γιά ἄλλη μιά χρονιά σύν Θεῷ ὅλους τούς ὀρθοδόξους ταυτισμένους στήν ἑορταστική ἐκκλησιοποιητική του “ἐπικαιροποίηση”.
Εἴτε θέλουμε νά τό πιστοποιήσουμε εἴτε δυσκολευόμαστε, οὕτως ἤ ἄλλως, τό τιμώμενο γεγονός αὐτό καθ᾽ ἑαυτό μᾶς εὑρίσκει στόν ταυτώνυμο καί ταυτόσημο καί ταυτόχρονο λειτουργικό του ἑορτασμό, μέ τήν καθ᾽ ἕκαστον ἀναφορά ὅλων μας (καί) σ᾽ αὐτό τό ἱστορικό ἐκκλησιαστικό δῶρο τῆς ἀδιόρατης ἀποφασιστικῆς θεϊκῆς συνέργειας ἐπί τῆς ὀρθόδοξης θεολογικῆς καί λειτουργικῆς μας ταυτοποίησης.
Ἀκόμη καί τό λειτουργικό βιβλίο καί πλαίσιο τοῦ Τριωδίου μᾶς ἀναπέμπει στίς ἑνιαῖες καί ἑνοποιούς ρίζες μας.
Ἀναδρομικά, τόν ὄγδοο (8ο) καί τόν ἔννατο (9ο) αἰώνα, θά συναντούσαμε ἕνα ἀγιάτρευτο θρησκειακό ἱστορικό πεδίο, διελκυνστίδες αὐτοκρατορικῶν παρεμβάσεων φανερά μέν ἀνθρώπινες (καί ὄχι μόνο, ὅταν ἀναλογισθοῦμε τίς πολλές φρικαλεότητες), μιά ἑκατόχρονη διάρκεια ὀδυνηρότατη (διάρκεια σταυρώσιμη καί μαρτυρική, μέ τήν διττή σημασία τῆς μαρτυρίας καί τῆς θυσίας), ἀλλά τελικά ἕνα διττό συνοδικό θεολογικό ἀποτέλεσμα.
***
Ἕνα συνοδικό θεολογικό ἀποτέλεσμα διττά εὐεργετικό.
Πρῶτον, ὑπερίσχυσε ἐκ νέου ἡ ξεκάθαρη ἁγιογραφική καί διαπατερική διακήρυξη τῆς θείας ἐνσαρκώσεως ἔναντι τῆς ἀθεολόγητης θρησκείας ἑνός περίεργου δοκητισμοῦ. Ὁ λατρευόμενος Θεός τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι μιά ἀνώτερη ἀόριστη δύναμη, ἀνυπόστατη.
Ὁ Θεός “ἐπί τῆς γῆς ὤφθη καί τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη”. Αὐτός μᾶς ἀποκάλυψε ἐν Ἑαυτῷ τόν Πατέρα, μᾶς φανέρωσε τήν Ἁγία Τριάδα. Αὐτός εἶναι ὁ δρόμος τῆς δικῆς μας τελειώσεως (θεουργίας).
Καί δεύτερον, οἱ εἰκόνες ἀποτυπώνουν ἐπί αἰῶνες τήν εἰκονιστική προσέγγιση καί μέθεξη τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τῆς προσφερόμενης ἀπό τόν σαρκωθέντα Θεό καί μετεχόμενης ἀπό τούς Ἁγίους, τῆς βασιλείας τοῦ ζῶντος Θεοῦ πού μετέχεται, βιώνεται καί καθορᾶται ὡς Ἐκκλησία.
Αὐτές οἱ εἰκόνες τόσων ναῶν, μονῶν, προσκυνημάτων, ἐνεικονισμάτων, τοιχογραφιῶν ―χαριτομετόχων καί χαριτοπαρόχων ὄχι ὡς ἀντικειμένων, ἀλλά ὡς “ὀργάνων” τῆς ἐκκλησιαστικῆς χριστομεθέξεως καί χριστοθεουργίας― αὐτές λοιπόν οἱ εἰκόνες τῶν προσευχητικῶν χειρῶν καί τῆς ἱερῆς ἐμπνεύσεως καί τῆς εὐλαβικῆς καλλιτεχνίας ἀποτυπώνουν εἰκονιστικά, ὅσον ἔνεστι, τήν φωτοειδή καί φωτοστεφανωμένη καί φωτοδότιδα ἀληθινότητα τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ.
Τίς προσδέχεται ὁ Θεός καί Σωτήρας μας Ἰησοῦς Χριστός πού ἔγινε ἄνθρωπος καί τίς καθαγιάζει δι᾽ ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους, ὥστε νά παραμένουν διαρκῆ ἐνθυμήματα σεβίζουσας ἀναγωγῆς, καταθέλγοντος πόθου καί σχεσιακῆς λατρευτικῆς ἀναφορᾶς στό σαρκωμένο Θεό.
Μάλιστα ―λίγο πρίν τήν Ἀραβική καί τήν Ὀθωμανική ἰσοπέδωση― ὑπερίσχυσε ξεκάθαρα στή λαϊκή καί τήν θεσμική συνείδηση τῆς Ὀρθοδοξίας ἡ ἐμπέδωση καί θεολογική ἀποσαφήνιση ἐξεικονισμοῦ λόγῳ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως. Οἱ ἱερές εἰκόνες ἦταν δεδομένα πλέον τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, εὐλάβειας καί παραδόσεως.
***
Μέ τό ὁριστικό τέλος τῆς εἰκονομαχίας, εἴχαμε τελικά σύμπτωση Ἐκκλησίας καί Πολιτείας στήν ἐπίσημη εἰκονιστική καί εἰκονισματική διακήρυξη τῆς ἀκατάληπτης ἀλλά ἀληθινῆς θείας ἐνανθρωπήσεως.
Τό ἐξαιρετικῆς θεολογικῆς σπουδαιότητος (καί ἱστορικῆς σημασίας) γεγονός τοῦ 843 μ.Χ. ἐπισημοποίησε ὁριστικά τήν οἰκουμενική Συνοδική ἀπόφανση τοῦ 787 μ.Χ., ἐπισφράγισε ἐκ νέου τήν σωτηριολογική θεολογία τῶν προηγούμενων Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἄνοιγε τό ἐμπειρικό πεδίο τῆς θεολογίας τῶν ἑπομένων Συνόδων καί καθιέρωνε ἀδιαπραγμάτευτα τήν ἀποτύπωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐμπειρίας “ἐν εἰκονίσμασι”.
Ἡ Συνοδική διακήρυξη (καί ἡ αὐτοκρατορική συγκατάθεση, χάρη σέ δύο δυναμικές μορφές, τήν περισπούδαστη Εἰρήνη τήν Ἀθηναία καί τήν καθαγιασμένη Θεοδώρα) βιώνεται ἐπί τόσους αἰῶνες καί ἐξεικονίζει ἀφενός τήν ἐγκαινιασμένη ἐσχατολογία τῆς Ἐκκλησίας καί ἐνιστορικά τόν πολιτισμό τῆς Ὀρθοδοξίας, τόν εἰκονισμό τῆς θείας Βασιλείας.
***
Αὐτά θέλησα νά τονίσω στό ἐκκλησίασμα, τήν Κυριακή 9/3, στόν κατάμεστο Ἱερό Ναό Ἁγίας Τριάδος Πολυκάστρου, κατά τήν θεία λειτουργία τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας.
Ἐπιπλέον, ἀναφέρθηκα στή θαυμάσια γλωσσική πλαστικότητα καί πληρότητα τῆς καινοδιαθηκικῆς καί πατερικῆς θεολογικῆς χρήσης τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Κατά τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἦταν μιά οἰκουμενική γλώσσα. Μέ αὐτήν διατυπώθηκε βιβλικά ἡ θεολογία τῆς θείας ἀποκαλύψεως καί ἡ θεολογία τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας, μέσα στήν θεόπνευστη ἑρμηνευτική τῆς Ἐκκλησίας.
Βεβαίως ―εἶπα― ὁ Θεός εἶναι ἀνέκφραστος καί ἀνείκαστος στήν οὐσία Του, καί τό μυστήριο τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως εἶναι ἀνερμήνευτο, ἀνείκαστο, ἀνέκφραστο. Ὅμως ὁ Κύριος σαρκώθηκε καί μᾶς ἀπέστειλε τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς τό Ἅγιον Πνεῦμα, γιά νά μᾶς φανερώσει τίς σωτηριώδεις συνέπειες, τήν ἐκκλησιαστική μέθεξη τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας.
Ὅ,τι ἑρμηνευτικά θεοπνεύστως θεολόγησαν οἰ θεοφόροι Πατέρες ―καί τό “ἐνεικονίζουν” μέ τίς διδαχές τους― εἶναι οἱ πηγές τοῦ λειτουργικοῦ μας πλούτου, εἶναι τό περιεχόμενο καί ὁ πλοῦτος στό “Ὑμνογραφικό Ψαλτήρι”.
Γι᾽ αὐτό καί προτιμήθηκε νά τοποθετηθοῦν πρό τῆς κυρίας εἰσόδου τοῦ μεγαλοπρεποῦς Ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριάδος ἔνθεν καί ἔνθεν δύο μαρμάρινες πλάκες μέ ὑμνολογήματα πού ἐμπνεύσθηκε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ θεολόγος καί ἐμπεριέχονται στή λειτουργική μας παράδοση.
***
Κατά τήν θεία Λειτουργία, κατά τό εἰωθός στίς Ἀρχιερατικές μας Λειτουργίες, ἐκφώνησαν το “Πιστεύω” καί τό “Πάτερ ἡμῶν” παιδιά ἱερατικῶν οἰκογενειῶν. Εἴχαμε προσέλευση πολλῶν παιδιῶν καί πολλῶν ὡριμοτέρων στή θεία Μετάληψη.
Στή συνέχεια, λιτανεύθηκαν οἰ ἱερές εἰκόνες κατά τήν προβλεπόμενη τάξη τῶν ψαλμωδημάτων καί τῶν ἐκφωνητικῶν ἀνθομολογήσεων τοῦ Συνοδικοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας. Στό τέλος καί αὐτῆς τῆς ἱερῆς Ἀκολουθίας, κληρικοί, ἁπλοί καί σημαίνοντες, προσῆλθαν νά προσκυνήσουν τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γιάτρισσας (μόνιμο σέβασμα τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ). Στή λιτανεία τήν ἱερή εἰκόνα τῆς Παναγίας Γιάτρισσας προθυμοποιήθηκαν νά βαστάζουν ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου κ. Ἰωάννης Παντικίδης καί ὁ κ. Θεόφιλος Τιρεκίδης.
Ἐπακολούθησε δεξίωση στήν ἐνοριακή αἴθουσα, ὅπου καί εἴχαμε τήν εὐκαιρία γιά μιά ἐπικοινωνία μέ τόν Δήμαρχο Παιονίας κ. Κωνσταντίνο Σιωνίδη, τόν Συνταγματάρχη κ. Μενέλαο Νικολαΐδη Διοικητή τῆς 33ης Μ/Κ Ταξιαρχίας, ἀξιωματικούς καί λαϊκούς καί στελέχη τῆς ἐνοριακῆς διακονίας.
† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου Δημήτριος
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ