Πρός τίς ἱερατικές συνάξεις ποιμαντικῆς ἐπιμόρφωσης, πρόσφατα διοργανώσαμε καί σύναξη τῶν ἐκκλησιαστικῶν συμβουλίων καί τῶν διακονητῶν τοῦ ἐνοριακοῦ φιλανθρωπικοῦ ἔργου, μαζί μέ τούς ἐφημερίους-προέδρους, στήν εὐρυχωρότατη αἴθουσα τῆς φιλόξενης Ἐνορίας Παναγίας-Ἄξιόν ᾽Εστιν Ἀξιουπόλεως.

Πέρασε βεβαίως ἕνα τρίμηνο ἀπό τήν ἀνάληψη καθηκόντων γιά τήν ἀρξάμενη τριετία. Τό πράξαμε σκοπίμως. Ἀφήσαμε νά ὡριμάσει κάπως ἐν τῇ πράξει ἡ πρώτη αἴσθηση τοῦ κόπου καί τῶν εὐθυνῶν συνεργασίας καί διαχείρισης γιά τούς νέους συμβούλους.

Ἐνόψει ὅμως τῆς ἐρχόμενης Μεγάλης Ἑβδομάδος καί τοῦ Πάσχα, μέ ἐντονότερο τότε τόν κόπο καί περισσότερο ἀπαιτητικές τίς εὐθύνες, σχεδιάσαμε ποιμαντορικά μιά προεπικοινωνία μέ ὅλους αὐτούς τούς πολύτιμους συνεργούς τῆς ποιμαντ(ορ)ικῆς ἐπικοινωνίας.

***

Σκόπιμα τούς ὁρίζουμε συνεργούς ποιμαντικῆς ἐπικοινωνίας (ἀντί τοῦ δοκιμότερου “διακονίας”).

Στή μεταβολιζόμενη ἐποχή μας ἡ διακονία μας πρέπει νά ξεκλειδώνει καρδιές, νά ἀφυπνίζει συνειδήσεις, νά εἰρηνοποιεῖ τούς ἀνθρώπους, ξεκινώντας ἀπό τίς διεργασίες τῆς ἀληθινῆς ἐπικοινωνίας. Δέν εἶναι δεδομένη ἡ οὐσιαστική ἐπικοινωνία σήμερα. Τό “θέατρο συνειδήσεων” ἐπικυριαρχεῖ, γίνεται ἀντικείμενο ἀκόμη καί ἐπιστημονικῆς παιδείας! Ὄχι τῆς παλαιᾶς ρητορικῆς τέχνης, ἀλλά εἰδικῆς διαδράσεως ἐπί τῶν ἀκροατῶν καί θεατῶν καί πολυειδῶς ἀποδεκτῶν.
Παρέλκει νά ἐπισημάνω τήν πανδημική ἐπικοινωνιακή παθολογία στίς ἴδιες τίς στενότερες ἀνθρώπινες σχέσεις, μέ ἀγιάτρευτο τό σημερινό ἔλλειμμα τῶν καρδιῶν. Κάτι πού ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος παλεύει νά τό ἀνατρέψει μέ σωματειακές διοργανώσεις καί ἐκδηλώσεις, ἀκόμη καί μέ ἀναρτήσεις διαδικτυακές. Παρ᾽ ὅλους τούς διαύλους (ἄμεσους εἴτε ἠλεκτρονικούς) ἡ εἰλικρινής ἐπικοινωνία δέν εἶναι αὐτονόητη. Μᾶλλον δυσεύρετη εἶναι καί διαπολεμούμενη ἀπό τό “λοιμό” τοῦ ἀτομισμοῦ.

Ὁπότε ὁ στόχος τῆς ποιμαντικῆς διακονίας καί δεοντολογίας ἀπαραίτητα πρέπει νά ἐνασκηθεῖ πρωτίστως στήν ἁπλή, ἀνθρώπινη, ζεστή, διακοινωνική ἐπικοινωνία μέ τούς ἀνθρώπους μας, μέ τούς ἐκκλησιαζόμενους, μέ ὅλους ἀνεξαιρέτως τούς ἐνορίτες (εἰ καί “ἀπολειπομένους” καί ἀνεκκλησίαστους), ὅπως μέ τούς ἑκάστοτε εὐκαιριακούς συμμετόχους εἴτε ἁπλῶς ἐπισκέπτες.

Σέ μιά τέτοια προοπτική δέν μποροῦν νά τά κατορθώσουν ὅλα μόνοι τους οἱ κληρικοί μας. Χρειάζονται φιλότιμους καί καλόκαρδους καί ἱκανούς συνεργάτες. Γιά τά δεδομένα τῶν συνοριακῶν Μητροπόλεων μέ τίς ἐνορίες τῶν χωριῶν καί τῶν κωμοπόλεων, κατά κανόνα, τέτοιοι δέν γίνεται νά βρεθοῦν ἄλλοι ἀπό τούς ἐκκλησιαστικούς ἐπιτρόπους. Μαζί καί μέ τά μέλη τῶν (φιλο)παραδοσιακῶν Συλλόγων ἀποτελοῦν τή “λαϊκή εἰκόνα” τοῦ ποιμαντικοῦ μας χώρου, στό παρόν καί τό μέλλον.

***

Ὀφείλουμε νά τούς καταρτίζουμε ὄχι μόνο στή διοικητική δεοντολογία καί στή διαχειριστική ἀκεραιότητα, ἀλλά πολύ περισσότερο σ᾽ αὐτήν καθ᾽ ἑαυτήν τήν ἐκκλησιαστική τους ταυτοποίηση καί εὐαισθησία καί λειτουργικότητα.

Αὐτό ἐπιχειρήσαμε πάλι, μέ ἀφορμή τό διορισμό τους ἀπό τό Μητροπολιτικό μας Συμβούλιο, μετά πρότασιν τῶν Ἐφημερίων-προέδρων. Ἦταν μιά “σύναξη ἐν εἰκόνι” ὅλης τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, ἀπό τοῦ Ποιμενάρχου μέχρι καί τῆς μικρότερης Ἐνορίας, μέ ὅλες τίς Ἐνορίες ἐκπροσωπούμενες ἀπό τήν κατά μέρος νομοκανονική τους διοίκηση καί ποιμαντική διακονία.

Μετά τήν ἐναρκτήρια προσευχή (ὑπόμνηση ἐν τῇ πράξει τοῦ προσευχητικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἤθους), προτιμήσαμε νά τούς προσεγγίσουμε “ἐξομολογητικά”, γιά νά τούς χαρίσουμε ἔτσι τήν αἴσθηση τῆς τιμῆς μέ τήν ὁποία τούς περιβάλλουμε. Δέν θελήσαμε νά στοχοποιήσουμε ἐλλείμματα δεοντολογίας πού εἶναι ἀναπότρεπτα ἀνθρωπίνως. Γι᾽ αὐτό καί ἐπιλέξαμε ἐνδεικτικά νά τούς διδάξουμε μέ παραδείγματα ἀπό τή δική μας προ-επισκοπική διοικητική πείρα, στόν εὐρύτατο καί πολυεύθυνο ἐπίκεντρο χῶρο τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν. Μιλώντας γιά τίς ἐλεγχόμενες δυσχέρειες στήν ἐνάσκηση τῆς ἄμεσης ἐποπτείας τόσων πολλῶν Ἐφημερίων καί μεγάλων Ἐνοριῶν ν.π.δ.δ., μιλώντας καί γιά καίριες ἐξάρσεις εὐθύνης, θελήσαμε ἁπλά καί πρακτικά νά ἐπιστήσουμε τήν προσοχή ὅλων στή σωστή διοίκηση (ἐφημερίους-προέδρους) καί στή σωστή συνδιαχείριση (ἐπιτρόπους) τῶν Ἐνοριακῶν ναῶν καί δράσεων. Τούς ἀφήσαμε νά ἐννοήσουν ὅλοι πώς ἔλλογα προτιμοῦμε τήν πατρική πραΰτητα ὡς τρόπο διοικητικῆς “κυβερνητικῆς” ἤ μᾶλλον ποιμαντορίας, κάτι πού αὐξάνει τόν δικό μας κόπο ἔναντι ἁπάντων.

Συνεχάρημεν τόν ἐφημέριο τῆς ἐνορίας Κοιμήσεως Θεοτόκου Ρυζίων π. Χρῆστο (χειροτονία μας, μέ συνυπηρεσία στην ΕΛ.ΑΣ.) καί τούς συνεργάτες του ἐπιτρόπους, γιά τόν ἐξωραϊσμό καί τήν ἁγιογράφηση τοῦ ἐνοριακοῦ ναοῦ, γιά τίς καθιερωμένες ἑβδομαδιαῖες ἑσπερινές συνάξεις καί τίς τακτικές ἀγρυπνίες, πού ἀπηχεῖται ὡς προσκλητήριο ἐνοριακῆς ἀναζωογόνησης σέ ὅλους τούς ἐνορίτες. Καί τό πράξαμε αὐτό, προβάλλοντας ἐνδεικτικά μιά δεοντολογία δραστηριοποίησης πρός ὅλους.

Τονίσαμε πώς ἡ ἰδιότητα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ συμβούλου δέν ἐπάγεται ἀτομι(στι)κή καταξίωση. Δέν προσπορίζει δικαιώματα αὐθαιρεσίας εἴτε κριτικῆς τῶν ᾽Εφημερίων. Πρέπει ἐν σμιρκῷ νά ἐνεικονίζει τή ζωντάνια τοῦ ἐνοριακοῦ πληρώματος, τή συμμετοχικότητα καί συνδημιουργία στό ἐκκλησιαστικό γεγονός. Τόνισα ἐπιγραμματικά: «Δέν εἶσθε ὑπέρ τήν Ἐκκλησία, ἀλλά μέλη τῆς Ἐκκλησίας μέ περισσότερες μάλιστα εὐθύνες στήν ἐνοριακή ζωή. Οὔτε κι ἐγώ ὡς Μητροπολίτης εἶμαι ὑπέρ τήν Ἐκκλησία. Ὁ Ἐπίσκοπος ὑποχρεοῦται νά ζεῖ καί νά ἐμπνέεται ἀπό τό συλλογικό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως τό βλέπουμε ἀφετηριακά καί γενετικά στίς ὑποδείξεις τῶν ποιμαντικῶν Ἐπιστολῶν τῆς Καινῆς Διαθήκης, στήν Πατερική τους ἑρμηνευτική καί σέ ὅλη τήν ἐκκλησιολογική δεοντολογία τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἀσφαλῶς σ᾽ αὐτήν τήν προοπτική καλοῦνται νά γίνονται συνδιάκονοι τοῦ Ἐπισκόπου οἱ Πρεσβύτεροι, ἀφοῦ δέν δύναμαι ὡς Μητροπολίτης νά εὑρίσκομαι καί νά δρῶ ποιμαντορικά παντοῦ».

Ζητήσαμε μέ συγκεκριμένες ὑποδείξεις μιά συλλογική δραστηριοποίηση προπαντός γιά τήν πραεία καί ἀποτελεσματική δραστική προσέλκυση τῆς νεολαίας μας, γιά τήν ἐνάσκηση τῆς φιλανθρωπίας (ἐξαιρετικά ἀναγκαίας σήμερα), γιά τόν ἐξοπλισμό καί τήν εὐπρέπεια τῶν ἱερῶν ναῶν, γιά τή διαχειριστική ἀκεραιότητα, γιά τόν τρόπο καί τό χρόνο περιαγωγῆς τῶν δίσκων, γιά τή σιωπηλή διακριτική παρουσία τους τήν ὥρα τοῦ Λειτουργικοῦ μυστηρίου ἤ τῶν ἱερῶν Ἀκολουθιῶν, ὅπως καί τή συμπαράστασή τους προς τόν λειτουργοῦντα Ἐφημέριό τους. Ἐπέμεινα ἰδιαιτέρως στήν ἐκκλησιαστική “ταυτοποίηση” ἑκάστου, μιλώντας ρητά γιά ἀποτυχία στό ρόλο τους, ἄν δέν προσπαθοῦν νά ζοῦν καί οἱ ἴδιοι τήν ἐκκλησιαστική χριστοποίηση.

***

Στή συνέχεια, ἀποβλέποντας στήν ἀναγκαία ἀφύπνιση τοῦ λατρευτικοῦ ἤθους ὅλων (κληρικῶν καί λαϊκῶν), μέ τή βοήθεια τοῦ πρωτοδιακόνου μας π. Μιχαήλ, τούς ἐπέδειξα σέ γιγαντοοθόνη λειτουργικά περιστατικά συγκαταβατικῆς μετοχῆς στό ἀπερινόητο καί ἀπερίγραπτο λειτουργικό γεγονός καί μυστήριο.

Ἐπέμεινα πρός ὅλους πολλές φορές πώς πάντοτε σέ κάθε θεία Λειτουργία διενεργεῖται ἐν Πνεύματι τό μεθεκτό θαῦμα τῆς θείας συγκαταβάσεως, μέ τή λειτουργική ἁγία ἀναφορά στό Θεό Πατέρα διά τῶν προσαγομένων Τιμίων Δώρων (τ.ἔ. τῶν προσαγομένων “ἀντιτύπων” τοῦ Σώματος καί Αἵματος τῆς σαρκώσεως τοῦ Κυρίου μας). Ὁπότε οἱ πάντες (Κληρικοί καί λαϊκοί) ὀφείλουν νά εἶναι προσηλωμένοι στόν ἐκκλησιασμό τῆς ἱερουργίας, στή λατρεία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ διά τῆς λειτουργίας.

Αὐτός εἶναι ὁ πυρήνας καί ἡ ἀναγωγή ὅλης τῆς ὑπόλοιπης ἐκκλησιαστικῆς τους προσφορᾶς. Καί αὐτό θέλησα νά ἀνανεώσω ὡς κήρυγμα καί δίδαγμα πρός ὅλους τούς ἄμεσους ποιμαντικούς καί δοικητικούς μου συνεργάτες ἀνά τήν Μητρόπολη.

Δίχως τήν βιωματική κατήχηση καί ἀνακατήχηση στήν ὁλοτελή λατρεία καί στό φόβο τοῦ ζῶντος Θεοῦ, μέσα ἀπό τή βίωση καί τήν ἔκπληξη καί τήν κατάνυξη τῆς λειτουργικῆς μετοχῆς, μέ ἄλλα λόγια δίχως τήν ἐκκλησιαστική ἐνεργό συμμετοχή στό ἐνεργούμενο μυστήριο τῆς σωτηρίας, οὔτε ἡ διοικητική ἀκεραιότητα εἶναι ἐφικτή οὔτε ἡ ἐκκλησιαστική ποιότητα εἶναι κατορθωτή.

Καί ἐμεῖς προσωπικά αὐτό ἐπιζητοῦμε νά μεταδίδουμε διαρκῶς στούς Κληρικούς καί λαϊκούς συνεργούς μας τῆς ποιμαντ(ορ)ικῆς ἐπικοινωνίας καί διακονίας.

***

Τέλος, προσκαλέσαμε ἀνά ἐνορία τούς Ἐπιτρόπους (μέ τόν Ἐφημέριό τους) καί τούς ἐπιδώσαμε τά καθ᾽ ἕκαστον διοριστήρια, μέ τίς γραπτές διατυπώσεις τῶν πατρικῶν μας εὐχῶν καί προσδοκιῶν ὑπέρ τῆς οἰκείας ἐνοριακῆς συγκροτήσεως, πού ἀπηχεῖται σέ σύνολο τό ἐκκλησιαστικό σῶμα.

Τά συλλογικά διοριστήρια γιά τή συγκρότηση τῶν ἐπιτροπῶν εἶχαν ἤδη ἐπιδοθεῖ ἔγκαιρα στούς Ἱερεῖς μας, γιά τή διεκπεραίωση τῶν ἀπαραίτητων διοικητικῶν καί οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεων.

Ἐπιδόθηκαν καί τά πιστοποιητικά συμμετοχῆς στούς ἱερεῖς καί τούς λαϊκούς πού συμμετεῖχαν στό θεματικό πρόγραμμα “Ἐξομολογητική” τοῦ Ἱδρύματος Ποιμαντικῆς Ἐπιμορφώσεως τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν σέ συνεργασία μέ τή Μητρόπολή μας.

Ἡ φιλόξενη Ἐνορία Παναγίας-Ἄξιόν Ἐστιν Ἀξιουπόλεως, χάρη στή φιλοτιμία τοῦ ἐφημερίου καί Γενικοῦ Ἀρχιερατικοῦ μας Ἐπιτρόπου π. Ἰγνατίου Καλογεράκη, προσέφερε δεξίωση κατά τήν ἔξοδο ἀπό τό χῶρο τῆς Σύναξης.

Κατά τήν ἐπίδοση τῶν διοριστηρίων μᾶς δόθηκε ἡ εὐκαιρία νά συζητήσουμε ἀμεσότερα κατ᾽ ἐνορίαν μέ τούς συμπαρόντες καί νά τούς εὐχηθοῦμε τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ καί τήν ἐνοριακή καρποφορία τῆς συμμετοχικῆς προσφορᾶς τους.

† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος