Γράφει ο Αιμίλιος Πολυγένης

Ρεπορτάζ της ισπανικής εφημερίδας "El País" φιλοξενεί πρόταση της Λίνα Γκάλβεζ να ανοίξει συζήτηση για τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις προς την Αθωνική Πολιτεία.

Το ζήτημα της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης του Αγίου Όρους, σε συνάρτηση με τη διατήρηση του αβάτου, αναδεικνύει δημοσίευμα της ισπανικής εφημερίδας El País, φιλοξενώντας τοποθετήσεις που αμφισβητούν τη συμβατότητα της αγιορείτικης παράδοσης με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το δημοσίευμα με τίτλο «Άγιον Όρος, το φέουδο των μοναχών της Ευρώπης που απαγορεύει την είσοδο στις γυναίκες», η ισπανική εφημερίδα δίνει εξαρχής το στίγμα της προσέγγισής της.

Το ενδιαφέρον του ρεπορτάζ, ωστόσο, βρίσκεται κυρίως στην πρόταση της Ισπανίδας ευρωβουλευτού Λίνα Γκάλβεζ να τεθεί προς συζήτηση η χρηματοδότηση του Αγίου Όρους, με το επιχείρημα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα πρέπει να επιδοτεί χώρους στους οποίους παραβιάζονται θεμελιώδεις αξίες της.

Η Γκάλβεζ, την οποία το δημοσίευμα παρουσιάζει ως πρόεδρο της επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων, υποστηρίζει ότι το άβατο δεν συμβαδίζει με την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων.

«Προφανώς, δεν είναι συμβατό», δηλώνει, διατυπώνοντας μάλιστα την άποψη ότι η απαγόρευση εισόδου ισοδυναμεί με την παραδοχή πως όλες οι γυναίκες είναι «ακάθαρτες».

Παρόλο αυτά η Γκάλβεζ αναγνωρίζει, ότι μια ευρωπαϊκή παρέμβαση για την αλλαγή του καθεστώτος είναι δύσκολη, εξαιτίας της εξαίρεσης που, όπως αναφέρει, αναγνωρίστηκε κατά την ένταξη της Ελλάδας.

Σε αυτό το πλαίσιο προτείνει να ανοίξει η συζήτηση για τις επιδοτήσεις, αν και η εφημερίδα δεν καταγράφει κάποια σχετική απόφαση ή επίσημη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ευρωβουλευτής Άνα Μιράντα, του Εθνικιστικού Μπλοκ της Γαλικίας, η οποία κάνει λόγο για «απαρτχάιντ φύλου».

Κατά την ίδια, οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμών έχουν ευθύνη να καταγγείλουν την απαγόρευση και να ανοίξουν διάλογο για την άρση περιορισμών που αφορούν τον μισό πληθυσμό της ΕΕ.

Η σύνδεση του αβάτου με τα ευρωπαϊκά κονδύλια διατρέχει το ρεπορτάζ ήδη από τις πρώτες γραμμές του.

Η περιγραφή της πρωινής προσευχής στην Ιερά Μονή Γρηγορίου συνοδεύεται από αναφορές στον θόρυβο των γεννητριών και στα έργα υποδομής που χρηματοδοτούν η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η El País αντιπαραβάλλει έτσι τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό με τη διατήρηση της απαγόρευσης εισόδου των γυναικών, γράφοντας παράλληλα ότι στον Άθω ενδέχεται στο μέλλον να κυκλοφορούν ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή drones μεταφοράς τροφίμων, όμως γυναίκες πιθανότατα δεν θα εμφανιστούν.

Ακόμη, στο δημοσίευμα παρατίθεται και η θέση του Έλληνα δημοσιογράφου Σταύρου Τζίμα, τον οποίο η ισπανική εφημερίδα παρουσιάζει ως έναν από τους σημαντικότερους γνώστες του Αγίου Όρους και από τους λίγους Έλληνες που εκφράζονται δημόσια κατά του αβάτου.

Ο ίδιος επισημαίνει, παράλληλα, ότι οι πιστοί θεωρούν την παράδοση αυτή έναν από τους λόγους για τους οποίους ο Άθως διατηρεί τη γοητεία του στον έξω κόσμο.

Διαφορετική διάσταση δίνει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου, υπογραμμίζοντας ότι το θέμα δεν εξαντλείται στην ισότητα των φύλων.

«Είναι επίσης ζήτημα ιστορίας, πίστης, πολιτισμού και του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη αντιμετωπίζει μοναδικές ιστορικές πραγματικότητες που υπάρχουν εδώ και αιώνες», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Αρναούτογλου.

Υπενθυμίζει ακόμη ότι η ιστορική πραγματικότητα του Αγίου Όρους, προηγείται κατά πολύ της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι η Ευρώπη οικοδομείται και πάνω στον σεβασμό της διαφορετικότητας.

Οι αντιθέσεις αποτυπώνονται και στις μαρτυρίες γυναικών που επισκέφθηκαν την περιοχή, όπως μια Ισπανίδα μητέρα εκφράζει την έντονη αποδοκιμασία της για το άβατο, χρησιμοποιώντας τη λέξη «aberración» - (παραλογισμός)

Η κόρη της, όμως, υποστηρίζει τη διατήρησή του, παρότι λυπάται που δεν έχει πρόσβαση στους θησαυρούς των μοναστηριών, ενώ άλλες γυναίκες δηλώνουν ότι σέβονται τους κανόνες και τον θρησκευτικό χαρακτήρα του τόπου.

«Αν πας στο σπίτι κάποιου, πρέπει να σεβαστείς τους κανόνες του», λέει χαρακτηριστικά η σκηνοθέτις Αλίκη Πίτερσον.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μαρτυρία της Λίτσας Αμανατίδου, η οποία το 2008 είχε παραβιάσει το άβατο μαζί με άλλες πέντε γυναίκες, στο πλαίσιο διαμαρτυρίας για εδαφική διαφορά.

Όπως εξηγεί, στόχος εκείνης της ενέργειας ήταν να προβληθεί η διαμαρτυρία και όχι να αμφισβητηθεί η χιλιόχρονη παράδοση.

Η ίδια εκτιμά ότι, αν καταργούνταν το άβατο, το Άγιον Όρος θα μπορούσε να μετατραπεί σε έναν ακόμη παράκτιο προορισμό κατακλυσμένο από τουρίστες.

Παρά την καταγραφή διαφορετικών φωνών, από το ρεπορτάζ απουσιάζει μια αναλυτική τοποθέτηση της Ιεράς Κοινότητας που θα εξηγούσε το άβατο μέσα από την ίδια την αγιορείτικη εμπειρία.

Η συζήτηση αναπτύσσεται κυρίως γύρω από τον αποκλεισμό πρόσβασης, τις ευρωπαϊκές αξίες και τη χρηματοδότηση.

Όπως φαίνεται η "El País" επιλέγει να κλείσει με την εικόνα ενός αβάτου που εξακολουθεί να απολαμβάνει πολιτική, κοινωνική και οικονομική προστασία «τόσο ισχυρή όσο τα τείχη των μοναστηριών».

Ανάμεσα στο «φέουδο» του τίτλου και στα «τείχη» του επιλόγου, η μοναστική παράδοση παρουσιάζεται πρωτίστως ως ένα καθεστώς που αντέχει στην αμφισβήτηση.

Και η πρόταση για επανεξέταση των επιδοτήσεων μεταφέρει πλέον αυτή την αμφισβήτηση στο πεδίο της οικονομικής στήριξης της Αθωνικής Πολιτείας...