Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. 23/02 15:29

epifanios br

Γράφει ο Δρ. Αναστάσιος Βαβούσκος στην Romfea.gr
Δικηγόρος


Απασχολεί τελευταίως την επικαιρότητα το ζήτημα του εγκύρου χαρακτήρα της χειροτονίας του Μητροπολίτη Επιφανίου.

Αφορμή για την έγερση του ζητήματος αποτέλεσε η δήλωση του Επισκόπου Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρου, ο οποίος χαρακτήρισε τον Μητροπολίτη Επιφάνιο αχειροτόνητο σχισματικό. (Δείτε εδώ)

Συμπληρωματικώς, ήλθε και η ανακοίνωση της Ιεράς συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου, η οποία εξεδήλωσε τις επιφυλάξεις της «ὡς πρὸς τὴ δυνατότητα ἐπικύρωσης ἐκ τῶν ὑστέρων, χειροτονιῶν ποὺ ἔγιναν ἀπὸ καθαιρεμένους, ἀφορισμένους καὶ ἀναθεματισμένους ἐπισκόπους. Τὴν καθαίρεση, ἀφορισμὸ καὶ ἀναθεματισμὸ κάποιων προσώπων ποὺ πρωτοστάτησαν στὴν Οὐκρανικὴ κρίση, δεχτήκαμε ὅλοι οἱ Ὀρθόδοξοι. Τὸ ἔκκλητο, ὅταν ὑφίσταται, θὰ πρέπει νὰ ἔχει κάποιους χρονικοὺς περιορισμοὺς ὡς πρὸς τὴν ὑποβολὴ καὶ τὴν ἐξέτασή του».

Και έτσι άρχισε μια επιστημονική φιλολογία περί του εγκύρου της χειροτονίας επισκόπων, οι οποίοι έλαβαν τον βαθμό αυτόν της ιερωσύνης από αιρετικούς ή σχισματικούς επισκόπους.

Εδώ, όμως, ακριβώς βρίσκεται και το όλο σφάλμα και η λάθος βάση, επί της οποίας «χτίστηκε» όλο το «οικοδόμημα» του εν λόγω θέματος. Και θα γίνω αμέσως πιο σαφής.

Όπως προανέφερα σε πολύ πρόσφατο άρθρο μου (Δείτε εδώ) όταν στο Κανονικό Δίκαιο μιλούμε περί του θεσμού του εκκλήτου, αναφερόμαστε στη δυνατότητα ασκήσεως δύο ενδίκων μέσων και δη:

α) του τακτικού ενδίκου μέσου της εφέσεως ή α΄ εκκλήτου, με το οποίο ζητείται η εκ νέου κρίση της υποθέσεως από ανώτερο αυτή τη φορά όργανο και

β) του εκτάκτου ενδίκου μέσου της αναιρέσεως ή β΄ εκκλήτου, με το οποίο ζητείται η εξαφάνιση της αποφάσεως του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου από όργανο ανώτερο αυτού, που εξέδωσε την με το έκκλητο προσβαλλόμενη απόφαση, δηλαδή την υπό την προεδρία του Οικουμενικού Πατριάρχη Αγία και Ιερά σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Όπως προκύπτει από τα πραγματικά περιστατικά, ο Φιλάρετος Ντενισένκο, ο Μακάριος Μαλετίτς και οι «σύν αὐτῷ» άσκησαν το έκτακτο ένδικο μέσο του β΄ εκκλήτου ενώπιον του Οικουμενικού Πατριάρχη, συμφώνως προς τους κανόνες 9ο και 17ο της Δ΄ Οικουμενικής συνόδου.

Το έκτακτο αυτό ένδικο μέσο επιφέρει τα εξής αποτελέσματα;

Α. το μεταβιβαστικό, δηλαδή διά του εκκλήτου μεταβιβάζεται η υπόθεση σε εκκλησιαστικό δικαστήριο, το οποίο είναι ανώτερο αυτού, που εξέδωσε την απόφαση, η οποία προσβάλλεται με το έκκλητο.

Β. το επεκτατικό, δηλαδή σε περίπτωση περισσοτέρων κατηγορουμένων, το ένδικο μέσο του εκκλήτου, που ασκείται από έναν από τους κατηγορουμένους, ωφελεί και τους υπολοίπους, οι οποίοι δεν το άσκησαν, επεκτείνοντας και σ’ αυτούς τα αποτελέσματά του, εφόσον αυτοί είχαν το δικαίωμα ασκήσεώς του κατά τους ιερούς κανόνες.

Γ. το ανασταλτικό, υπό την εξής διαφοροποίηση. Επειδή:

α) το β΄ έκκλητο συνιστά έκτακτο και όχι τακτικό ένδικο μέσο και

β) δεν προβλέπεται προθεσμία, εντός της οποίας αυτό δύναται να ασκηθεί, η ποινή που επιβλήθηκε σε πρώτο βαθμό και επικυρώθηκε από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εκτελείται κανονικά, και εφόσον το β΄ έκκλητο γίνει δεκτό, η προσβαλλόμενη απόφαση εξαφανίζεται και αίρονται αναδρομικώς τα αποτελέσματα της επιβληθείσης ποινής.

Δηλαδή, η αποδοχή του εκκλήτου συνεπάγεται την κατάργηση της ισχύος της ποινής, που είχε επιβληθεί από το κατώτερο δικαστήριο και την μεταφορά της καθολικής ισχύος στη νέα απόφαση, που εκδίδεται επί του εκκλήτου.

Πλέον, στην περίπτωση του Φιλάρετου Ντενισένκο, καθολική ισχύ έχει η απόφαση που εξαφανίζει την ποινή της καθαιρέσεως, η οποία είναι για τον λόγο αυτόν είναι δεσμευτική για όλη την Ορθοδοξία, όσοι, δε, αρνούνται να την εφαρμόσουν, διαπράττουν το παράπτωμα της παραβιάσεως δικαστικής αποφάσεως.

Υπό αυτό το πρίσμα, η αποδοχή του εκκλήτου, που άσκησαν ο Φιλάρετος Ντενισένκο (και ο Μακάριος Μαλετίτς), και η ένεκα αυτής αποκατάσταση τους στον ιερατικό βαθμό, όχι όμως στο αξίωμα, επέφερε αναδρομικώς την αποκατάστασή τους στον κλήρο.

Με άλλες λέξεις, ειδικότερα ο Φιλάρετος Ντενισένκο, επανήλθε διά της αποδοχής του εκκλήτου αναδρομικώς στην προ της καθαιρέσεως «κανονική» κατάσταση του, μόνον όμως ως προς τον ιερατικό βαθμό.

Χωρίς, όμως, η μερική αυτή δικαίωση να επηρεάζει το θέμα του κύρους της χειροτονίας τον νέου Προκαθημένου της Ουκρανικής Εκκλησίας, αφού για το έγκυρο της χειροτονίας είναι απαραίτητη προϋπόθεση η κατοχή του ιερατικού βαθμού του επισκόπου και όχι η κατοχή συγκεκριμένης επισκοπής ή μητροπόλεως.

Η αναδρομική αυτή αποκατάσταση, έχοντας και ως απώτερο στόχο την θεραπεία του Σχίσματος στην Ουκρανική Εκκλησία, «συμπαρέσυρε» στην αναδρομική κανονικότητα και όλες τις πράξεις, τις οποίες διενήργησε ο Φιλάρετος Ντενισένκο μετά την καθαίρεσή του, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και η χειροτονία του νυν Μητροπολίτη Επιφανίου.

Το συμπέρασμα αυτό είναι αυτονόητη συνέπεια του τυπικού χαρακτήρα της αποφάσεως, η οποία εκδίδεται επί του εκκλήτου.

Διότι, επαναλαμβάνω, η αποδοχή του εκκλήτου οδηγεί σε «εξαφάνιση» της προσβαλλομένης αποφάσεως και σε επανεξέταση της υποθέσεως από μηδενικής βάσεως.

Εάν, δε, η εκδιδόμενη επί του εκκλήτου απόφαση δεν είχε αναδρομική ισχύ αλλά θα ίσχυε από την έκδοση της και για το μέλλον, τότε σε περίπτωση ευδοκιμήσεως του εκκλήτου και εξαφανίσεως της ποινής της καθαιρέσεως, και προκειμένου η απόφαση να εκτελεσθεί και στην πράξη ως προς την αποκατάσταση του προσφεύγοντος κληρικού, θα έπρεπε ο δικαιωθείς κληρικός να δεχθεί αναχειροτονία.

Διότι μόνον μ’ αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να εφαρμοσθεί η απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία θα διέταζε την αποκατάστασή του.

Η αναχειροτονία όμως απαγορεύεται από τους ιερούς κανόνες (βλ. 68ο των Αποστόλων: «Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, δευτέραν χειροτονίαν δέξηται παρά τινος, καθαιρείσθω καὶ αὐτός, καὶ ὁ χειροτονήσας· εἰ μή γε ἄρα συσταίη, ὅτι παρὰ αἱρετικῶν ἔχει τὴν χειροτονίαν») και συνεπώς η αναδρομικότητα της ισχύος της αποφάσεως της Αγίας και Ιεράς Συνόδου είναι πλήρως συμβατή με τους ιερούς κανόνες - για να μην πω ότι είναι άμεση απαίτηση των ιερών κανόνων.

Από όλα τα παραπάνω προκύπτει, ότι η αμφισβήτηση του κύρους της χειροτονίας του Μητροπολίτη Επιφανίου δεν είναι ζήτημα, που ανάγεται στην προβληματική του κύρους χειροτονίας που τελέσθηκε από σχισματικό, αφού το ασκηθέν έκκλητο και η αποδοχή του από την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εξάλειψε – και μάλιστα αναδρομικώς - την ιδιότητα του «σχισματικού» από τον Φιλάρετο Ντενισένκο.

Με αποτέλεσμα να ισχυροποιηθεί ως προς το κανονικό κύρος της αναδρομικώς και η χειροτονία του Μητροπολίτη Επιφανίου.

Και έτσι να τεθεί εκ προοιμίου εκτός συζητήσεως το θέμα αυτό άπαξ διά παντός.

Είναι όμως ζήτημα, που οδηγεί σε αμφισβήτηση του θεσμού του εκκλήτου και του ανωτάτου δικαιώματος του Οικουμενικού Πατριάρχη και της περί αυτόν Αγίας και Ιεράς Συνόδου κρίσεως κανονικών παραπτωμάτων κληρικών, μοναχών και λαϊκών της καθόλου Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Εμφανίσεις: 301444
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: