Ὄρθρος καὶ θεία Λειτουργία ἦταν καὶ γιὰ σήμερα τὸ ξεκίνημα τῆς προτελευταίας ἡμέρας τῶν ΥΠΑΠΑΝΤΙΩΝ 2025. Τὴν θεία Λειτουργία τέλεσε ὁ π. Θωμᾶς Μάντζιος, ἐφημέριος τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγ. Ἐλευθερίου-ὁδοῦ Ἀχαρνῶν.
Στὶς 6:00 τὸ ἀπόγευμα τελέσθηκε Ἑσπερινὸς καὶ ἐψάλη Ἱερὰ Παράκληση στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο. Τὴν Ἱερὰ Παράκληση τέλεσε ὁ Προϊστάμενος τοῦ Ναοῦ, Αἰδεσιμολογιώτατος Πρωτ. π. Θεμιστοκλῆς Χριστοδούλου, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ὁποίας ἀνέπεμψε δεήσεις ὑπὲρ καταπαύσεως τῶν σεισμῶν στὶς νήσους Σαντορίνη, Ἀμοργὸ καὶ Ἀνάφη καὶ ὑπὲρ ὑγείας, θείας ἀντιλήψεως καὶ προστασίας τῶν ἀδελφῶν τῶν κατοικούντων σ’ αὐτές.
Στὶς 7:30 μ.μ. ὁμίλησε ὁ Διδάκτωρ κ. Δημήτριος Μεταλληνός, μόνιμο μέλος Εἰδικοῦ Διδακτικοῦ Προσωπικοῦ στὸ Τμῆμα Ἀρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας καὶ Μουσειολογίας τοῦ Ἰονίου Πανεπιστημίου, μὲ θέμα: «200 ἔτη ἀπὸ τὴν ἐπανασύσταση τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν».
Παρουσιάζοντας τὸν ὁμιλητὴ στὸ ἀκροατήριο ὁ Προϊστάμενος τοῦ Ναοῦ, Αἰδεσιμολογιώτατος Πρωτ. π. Θεμιστοκλῆς Χριστοδούλου, ἐξέφρασε τὴν χαρὰ τῆς ἐνορίας νὰ φιλοξενῆ τὸν κ. Δημήτριο Μεταλληνό, γιὸ τοῦ ἀειμνήστου π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ, ποὺ πολὺ στήριξε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ρωμιοσύνη σ’ ὅλο τὸν κόσμο, καὶ τῆς εὐλογημένης πρεσβυτέρας Βαρβάρας Μεταλληνοῦ.
Ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων καὶ οἱ δύο, μετέδωσαν τὴν ἀγάπη γιὰ τὰ γράμματα καὶ στὰ παιδιά τους.
Ὁ κ. Δημήτριος Μεταλληνὸς εἶναι κι αύτὸς γνωστός, ἔχει ἀναπτύξει τὴν δική του ἐπιστημονικὴ προσωπικότητα ἔχοντας σπουδάσει Γερμανικὴ Φιλολογία καὶ Θεολογία στὸ ΕΚΠΑ.
Διδάσκει στὸ Ἰόνιο Πανεπιστήμιο σὲ θέματα σχετικὰ μὲ τὴν Παλαιογραφία καὶ τὴν Κωδικολογία.
Ἔχει ἀσχοληθῆ πολὺ μὲ τὴν συγγραφὴ ἐπιστημονικῶν μελετῶν καὶ ἄρθρων καὶ εἶναι γνωστὸς σὲ ὅλο τὸν κόσμο.
Σήμερα εἶναι προσκεκλημένος νὰ μᾶς ἀναπτύξη τὸ θέμα τῆς καθιέρωσης τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν.
Ὁ κ. Δημήτριος Μεταλληνὸς ξεκινώντας τὴν ὁμιλία του ἐπεσήμανε ὅτι θὰ μιλήση ὡς ἱστορικὀς καὶ ὄχι ὡς θεολόγος. Αὐτό, διότι ,ὅπως εἶπε, ζοῦμε σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ γίνεται προσπάθεια μετὰ τὴν ἰσοπέδωση τῆς πίστης νὰ ἰσοπεδωθῆ καὶ ἡ ἱστορία.
Ἡ παγκόσμια ἱστορία, καὶ εἰδικὰ τὰ τελευταῖα 2000 χρόνια, ὑπογραμμίζει ὁ κ. Μεταλληνός, ἔχουν κτιστῆ πάνω στὴν ἱστορικότητα τοῦ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ὡστόσο ὑπάρχουν κάποιοι ποὺ συνεχῶς προκαλοῦν τὸ ἱστορικὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τὸ στοίχημα ὅμως στὴν Ἱστορία τὸ κερδίζει πάντα ὁ Χριστός.
Τὴν ἱστορία τῆς καθιέρωσης ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναβίωσης τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὁ κ. Μεταλληνὸς τὴν ἐξετάζει καὶ τὴν παρουσιάζει σὲ συνάφεια μὲ τὶς ἱστορικὲς συνθῆκες ποὺ τὴν γέννησαν ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ πρόσωπα ποὺ διαδραμάτισαν καθοριστικὸ ρόλο σ’αὐτό.
Ὡς πρὸς τὴν θέσπιση τῆς ἑορτῆς ἀναφέρει: Τὸν 11ο αἰ., μετὰ τὸ σχίσμα, οἱ ἄνθρωποι εἶχαν τὴν πολυτέλεια νὰ ἐρίζουν γιὰ πνευματικὰ θέματα καὶ νὰ χωριστοῦν σὲ παρατάξεις.
Κάποιοι ἔλεγαν ὅτι ὁ Μ. Βασίλειος εἶναι ὁ μεγαλύτερος ἀπὸ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες. Ἄλλοι θεωροῦσαν τὸν Χρυσόστομο, γιατὶ ἦταν κοινωνιστής, κι ἄλλοι ὅτι ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος εἶναι πολὺ μεγάλος.
Ὥσπου μιὰ ἁγιασμένη μορφή, ὁ Μητροπολίτης Εὐχαΐτων, Ἰωάννης Μαυρόπους, ἔδωσε ἕνα τέλος στὶς ἔριδες θεμελιώνοντας γιὰ πρώτη φορὰ αὐτὴ τὴν τεχνητὴ ἑορτή, ποὺ δὲν ἔχει νὰ κάνη μὲ κάποιο γεγονὸς ἀλλὰ μὲ μιὰ γιορτή, ποὺ συγκροτεῖται ἀπὸ ἱστορικὰ πρόσωπα, τοὺ τρεῖς μεγίστους αὐτοὺς φωστῆρες, οἱ ὁποῖοι καὶ οἱ Τρεῖς γιορτάζουν μέσα στὸν Ἰανουάριο.
Συγκέντρωσε καὶ τοὺς τρεῖς σὲ μία γιορτή, ὥστε νὰ ὁμονοήση ὁ κόσμος. Ἔτσι θεμελιώθηκε ἡ ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν στὶς 30 Ἰανουαρίου.
Ὡς πρὸς τὴν συνέχισή της ἀναφέρει: Σήμερα, κάποιοι καθηγητὲς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ὑποστηρίζουν ὅτι αὐτὴ ἡ γιορτὴ ξεχάστηκε ἀπὸ τὸν 11ο αἰ. καὶ τὴν ἀνακάλυψαν τὸ 1840 στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν.
Αὐτὲς οἱ ἀπόψεις ὅμως ὑποτιμοῦν τὰ Ἑπτάνησα καὶ ἀγνοοῦν ὅτι πρὶν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1821 ὑπῆρξε μιὰ Ἑλάδα πρὶν ἀπὸ τὸ ἀπὸ τὸ 1800, δηλ. ἡ Ἑπτάνησος καὶ ἀργότερα ἡ Ἰόνιος Πολιτεία. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ γιορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν συνέχισε νὰ ὑπάρχη ὄχι σὲ ἑλληνικὸ κράτος, διότι τέτοιο δὲν ὑπάρχει.
Ἀντίθετα ὑπάρχει μιὰ μακραίωνη δουλεία μὲ πολλὲς μορφές: ἀραβοκρατία-ὀθωμανοκρατία-φραγκοκρατία στὰ Ἑπτάνησα, Κύπρο, Κρήτη-Ἑνετοκρατία. Ὅλες αὐτὲς διέκριναν τοὺς ὑπόδουλους ὄχι μὲ βάση τὴν γλῶσσα ἀλλὰ μὲ τὴν πίστη τους. Σ’ ὅλη αὐτὴ τὴν μακραίωνη πορεία ὑπῆρξε κάτι σταθερό, ποὺ δὲν ἦταν ἡ ἐπίσημη Ἐκκλησία, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε θεσμοθετημένη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ὅπως τὴν γνωρίζουμε σήμερα.
Γιὰ παράδειγμα, στὴν Κέρκυρα γιὰ 532 χρόνια δὲν ὑπῆρχε ὀρθόδοξος έπίσκοπος, εἶχαν ἐπιβάλει τὸν Λατίνο ἐπίσκοπο. Παρόλα αὐτά, οἱ Κερκυραῖοι δὲν ἀλλαξοπίστησαν.
Οἱ ἑπτανήσιοι δὲν ἔγιναν οὔτε Ρωμαιοκαθολικοὶ οὔτε Οὐνίτες. Ἐν ἀντιθέσει μὲ ἐμᾶς ποὺ ἔχουμε χάσει τὶς κόκκινες γραμμές καὶ δὲν γνωρίζουμε μέχρι ποῦ εἶναι ἡ ὀρθοδοξία καὶ ποῦ ξεκινᾶ ὁ Οἰκουμενισμός.
Ἡ ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὑπῆρχε καὶ διασώθηκε μέσα στὴν Ὀρθόδοξη λατρεία. Ἕνα ἁπλὸ τεκμήριο γι’ αὐτὸ: ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας γράφει σὲ χειρόγραφά του: «γεννήθηκα τὴν 30η Ἰανουαρίου 1776, ἡμέρα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν».
Ὁμολογεῖ δηλ. ὁ Καποδίστριας ὅτι ὑπάρχει ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ ὑπάρχη ἑλληνικὸ Κράτος, οὔτε κἄν ἡ Ἰόνιος Πολιτεία. Ὁ ἑλληνισμὸς ἦταν μέσα στὴν Ἐθναρχοῦσα ‘’Εκκλησία.
Στὰ 1800 δημιουργεῖται τὸ πρῶτο ἑλληνικὸ κράτος τῆς νεωτερικότητας, ἡ Ἑπτάνησος Πολιτεία, βεβαίως ὑπὸ προστασία, ἀφοῦ δημιουργήθηκε ἀπὸ τὴν συνεργασία Ρώσων καὶ Τούρκων ἀπέναντι στὸν κοινὸ ἐχθρὸ, τὸν Μ. Ναπολέοντα. Σ’ αὐτὸ τὀ πλαίσιο χρησιμοποιεῖται ἡ γιορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν καὶ συνεχίζει νὰ ὑφίσταται στὸν χῶρο τῆς Λατρείας.
Ἀπὸ τὸ 1814-1815 ἀλλάζει ὁ προστάτης τῆς Ἑπτανήσου Πολιτείας καὶ ἀναλαμβάνει τὴν προστασία ἡ Ἀγγλία. Ἡ Ἑλλάδα ἐξακολουθεῖ νὰ μὴν ὑφίσταται ὡς ἑλληνικὸ κράτος.
Ὁ Ἱωάννης Καποδίστριας ὡς συνυπουργὸς Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωσίας, συνεργάστηκε μὲ τὴν ὁμόδοξη τότε Ρωσία μόνο γιὰ ἕνα σκοπό: γιὰ νὰ φτιάξη ἕνα μικρὸ κράτος στὴν πατρίδα του τὴν Κέρκυρα καὶ νὰ προτείνη τὴν δημιουργία πέντε μικρῶν ἡγεμονιῶν στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο, μὲ σκοπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ μικρὰ κράτη νὰ ἑνωθοῦν , πρᾶγμα ποὺ ἐπέτυχε μὲ τὴν ἕνωση τῶν καντονίων τῆς Ἑλβετίας σὲ ἕνα κράτος.
Τὸ 1766 γεννήθηκε ἕνα ἄλλο πρόσωπο, ὁ Φρειδερῖκος Γκίλφορντ. Ἦταν γιὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας. Μελετοῦσε πολὺ καὶ γνώρισε τὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα. Τὸ 1790 ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα, ἀνακαλύπτει καὶ τὴν συνέχεια τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας, τὴν κεκαθαρμένη ἀρχαία Ἑλλάδα. Βαπτίζεται ὀρθόδοξος καὶ παίρνει τὸ ὄνομα Δημήτριος.
Τὸ γεγονὸς αὐτὸ το κράτησε μυστικὸ γιὰ νὰ μὴν χάση τὰ προνόμιά του στὴν Ἀγγλία. Τὸ 1815 ζητᾶ τὴν δημιουργία Πανεπιστημίου καὶ τὸ 1823-24 ἱδρύεται τὸ πρῶτο ἑλληνικὸ Πανεπιστήμιο μὲ 4 σχολές: ὀρθόδοξη Θεολογικὴ σχολή, Φιλοσοφικὴ, Νομικὴ καὶ Ἰατρική.
Σ’ αὐτὸ τὸ Πανεπιστήμιο δὲν φέρνει τὴν Ἀθηνᾱ οὔτε τὴν κουκουβάγια ὡς σύμβολα ἀλλὰ φέρνει τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες ὡς προστάτες τοῦ Πανεπιστημίου.
Τὰ ἐγκαίνια τὰ ἐτέλεσε τὴν 29ην Μαΐου 1824, γιὰ νὰ πῆ ὅτι συνεχίζουμε ἀπὸ κεῖ ποὺ σταματήσαμε.
Ἐπιβάλλει ὡς ἐπίσημη γλῶσσα στὸ Πανεπιστήμιο τὴν ἑλληνικὴ, 25 χρόνια πρὶν μπῆ ἐπίσημα στὴν δημόσια διοίκηση τοῦ Ἰονίου Κράτους. Κάνει ὁλόκληρες ἐκδηλώσεις γιὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες.
Στὰ 1827 βρίσκεται στὴν κλίνη τοῦ θανάτου. Στὶς τελευταῖες στιγμὲς του στέλνει τὸν ἀνιψιό του στὴν ρωσικὴ πρεσβεία τοῦ Λονδίνου, γιὰ νὰ του φέρη όρθόδοξο ἱερέα νὰ κοινωνήση, Τὶς ἀντιρρήσεις τοῦ ἀνιψιοῦ ἔκαμψε ἡ ὑπόσχεση νὰ περιέλθη σ΄αὐτὸν ἡ περιουσία τοῦ Φρεδερίκου μετὰ τὸν θάνατό του.
Πραγματικά, πῆγε ὁ ἱερέας, κοινώνησε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων καὶ ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ.
Τελικά, βλέπουμε ὅτι ὁ Κύριος εἶναι ὁ Νικητὴς τῆς Ἱστορίας, γιατὶ εἶναι αὐτὸς ποὺ διαμορφώνει τὴν Ἱστορία καὶ εἶναι αὐτὸς ποὺ κερδίζει πάντα στὴν Ἱστορία.
Ἔτσι, τὸ 1825, πρὶν ἀπὸ διακόσια χρόνια, ἑορτάσθηκε ἐπίσημα ἡ Ἑορτὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν.
Τὸ 1837 ἱδρύεται τὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν καὶ τὸ 1841 μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐκδημία κάποιων καθηγητῶν τοῦ Παν/μίου Ἀθηνῶν, ἐθέσπισαν τὸ 1842 νὰ ἑορτάζουν ὡς προστάτες τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ τῶν ὀρθόδοξων γραμμάτων τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες καὶ στὸ μετέπειτα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν.
Κλείνοντας τὴν ὁμιλία του ὁ κ. Μεταλληνὸς ἔδωσε ἕνα αἰσιόδοξο μήνυμα προτρέποντας τὸ ἀκροατήριο νὰ μὴ φοβᾶται.
Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς γεννήθηκε Ἰουδαῖος, τὸν ἐγκολπώθηκε ὁ Ἑλληνισμός, τὸν ἀγάπησαν οἱ Σλάβοι καὶ σήμερα ὅλοι σὲ ὁλόκληρη τὴν οἰκουμένη.
Καὶ τιμοῦν τὴν Σύναξη τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὡς προστατῶν καὶ τῶν δικῶν τους ἑλληνικῶν γραμμάτων.
Γιατὶ τὰ ἑλληνικὰ γράμματα δὲν ἀνήκουν μόνο σ’ ἐμᾶς, ἀλλὰ σὲ ὅλους τοὺς ὀρθοδόξους. Ἂν ἐμεῖς ἁπλᾶ τὰ χρησιμοποιοῦμε καὶ δὲν τὰ ἀξιοποιοῦμε, τότε οἱ ἑπόμενες γενιὲς θὰ τὰ ἐγκαταλείψουν.
Ἀλὰ νὰ μὴν φοβώμαστε. Γιατὶ ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι πάντα θὰ ὑπάρχουν Καποδίστριες.
Πρὸ πάντων ὅμως ξέρει ξένα παιδιά, σὰν τὸν Γκίλφορντ, ποὺ θὰ ‘ναι πολὺ πιὸ ἑλληνόπουλα ἀπὸ τὰ δικά μας παιδιά.
Ἀκολούθησε τὸ Μικρὸ Ἀπόδειπνο μετὰ Χαιρετισμῶν στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο καὶ ἡ μονολόγιστη εὐχή.
