Παρά τους πανηγυρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης για τη συμφωνία σχετικά με τη Μονή Σινά, παραμένουν θολά σημεία για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τους όρους λειτουργίας της.

Ηδη τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν να δοθεί στη δημοσιότητα επίσημα η συμφωνία της Μονής Σινά με το αιγυπτιακό κράτος καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, η μονή οδηγήθηκε υπό πίεση δικαστικών περιπλοκών σε αποδοχή αλλαγής ιδιοκτησιακού status quo ύστερα από 1.500 χρόνια παρουσίας, με παραχώρηση κυριότητας επί της ακίνητης περιουσίας.

Αξονας για τη διαπραγμάτευση –και τον συμβιβασμό ή κατά άλλους τη βαριά υποχώρηση από το καθεστώς που ισχύει επί αιώνες στη Μονή Σινά– υπήρξε η προβολή του αιγυπτιακού δικαίου, βάσει του οποίου στην ευρύτερη αυτήν περιοχή οι εκτάσεις –«ερημικές γαίες» και οι «φυσικά προστατευόμενες περιοχές»– ανήκουν αποκλειστικά στο κράτος.

Ετσι, σύμφωνα με πληροφορίες, τα δύο μέρη, ο αρχιεπίσκοπος Σινά Συμεών και οι αιγυπτιακές αρχές, κατέληξαν να συμφωνήσουν ότι η μονή θα έχει στα εκκλησιαστικά ακίνητα-χώρους λατρείας εις το διηνεκές τη νομή, δικαιώματα κατοχής και χρήση δωρεάν (χωρίς δυνατότητα αγοραπωλησιών κ.λπ.), ενώ στα άλλα ακίνητα, τα μη εκκλησιαστικά, απαιτείται τίμημα (συμβολικό, λένε) ώστε να εφαρμόζεται πλήρως η αιγυπτιακή νομοθεσία κατοχής και ιδιοκτησίας από το αιγυπτιακό κράτος στις εκτάσεις στο Ορος Σινά.

Το αντίδωρο είναι η μη εμπλοκή του αιγυπτιακού κράτους στην εσωτερική λατρευτική λειτουργία, αποτρέποντας έτσι, σύμφωνα με όσους διάκεινται θετικά στη συμφωνία, την όποια προοπτική μουσειοποίησης της μονής.

Η Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Ορους Σινά οικοδομήθηκε την εποχή του Ιουστινιανού (6ος αιώνας) και από τότε αποτέλεσε σημείο αναφοράς του σιναϊτικού μοναχισμού.

Θεωρείται σήμερα το αρχαιότερο περιτειχισμένο μοναστήρι με αδιάκοπη ζωή και εξέλιξη, όπως σημειώνεται σε κείμενα της μονής, ενώ το Ορος Σινά καταγράφεται ως ο αρχαιότερος τόπος οργανωμένου μοναχισμού της χριστιανοσύνης, με μοναστικές κοινότητες ήδη από τον 3ο αιώνα.

Παγκόσμιο μνημείο

Το 2003 η Ιερά Μονή Σινά με όλα τα κινητά και ακίνητα μνημεία της, καθώς και την ευρύτερη περιοχή, εντάχθηκε στον κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Το είχε ζητήσει η Αίγυπτος και, βάσει των διατάξεων της ένταξης, έχει επισημανθεί από νομικούς, όπως ο τέως πρόεδρος της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκός Προκόπης Παυλόπουλος στο dnews.gr, ότι η Ιερά Μονή Σινά «είναι πλέον προορισμένη να διατηρεί, αδιαλείπτως, ανέπαφη την εν γένει θρησκευτική της ταυτότητα, ενώ παραλλήλως –και συμπληρωματικώς– πρέπει να μπορεί να διασφαλίζει, επίσης αδιαλείπτως, την πνευματική και τη λειτουργική της ιδιοσυστασία ως κέντρου της ορθόδοξης πνευματικότητας».

Μάλιστα, οι νομικοί είχαν προειδοποιήσει ότι είναι λανθασμένη προσέγγιση να αντιμετωπίζεται η υπόθεση της Μονής Σινά με όρους εσωτερικού δικαίου και δικαστικού συστήματος της Αιγύπτου.

Αντιθέτως, είχε τονιστεί ότι για την Ελλάδα αλλά και διεθνώς το νομικό καθεστώς της πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως ζήτημα διεθνούς δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχουν αντιδράσεις από πολιτικούς, νομικούς και εκκλησιαστικούς κύκλους για τη συμφωνία της Μονής του Σινά και του αιγυπτιακού κράτους, κρίνοντας ότι και με ευθύνη της κυβέρνησης της ΝΔ, που έπαιξε διαμεσολαβητικό ρόλο, η μονή οδηγήθηκε υπό πίεση δικαστικών περιπλοκών σε αποδοχή αλλαγής ιδιοκτησιακού status quo ύστερα από 15 αιώνες, με παραχώρηση κυριότητας επί της ακίνητης περιουσίας.

Ομως οι πιέσεις, μέσω προσφυγών στη Δικαιοσύνη, ξεκίνησαν αρχικά από ιδιώτη, το 2015, και κυρίως μετά το 2022 οπότε εκδόθηκε δικαστική απόφαση σε βάρος της μονής (στη βάση αιγυπτιακής νομοθεσίας του 1963 και του 1983, μνημεία ανήκουν στο κράτος και απαγορεύεται να κατέχουν μη Αιγύπτιοι και μη αιγυπτιακές νομικές οντότητες γεωργική γη).

Εκτοτε ενεπλάκη και το αιγυπτιακό δημόσιο, διεκδικώντας εκτάσεις και ακίνητα στο Ορος Σινά.

Πάντως, σύμφωνα με αναλυτές, ένας οικονομικός και επιχειρηματικός χορός συμφερόντων έχει στηθεί γύρω από τη Μονή Σινά, καθώς στην ευρύτερη περιοχή το τουριστικό ενδιαφέρον και η… φαραωνική ανάπτυξη καλά κρατούν.

Ζήτημα διπλωματίας

Τυπικά η ελληνική κυβέρνηση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος και η συμφωνία σε νομικό επίπεδο συνήφθη και θα υπογραφεί μεταξύ της μονής και του αιγυπτιακού κράτους.

Ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών (ΚΕΜΜΙΣ), αποφεύγει να κάνει αξιολογικές κρίσεις αναφορικά με τη συμφωνία που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της ελληνικής κυβέρνησης και της κυβέρνησης της Αιγύπτου, καθώς, όπως επισημαίνει, δεν έχει γίνει επισήμως γνωστό το πλήρες περιεχόμενό της.

Ομως τονίζει ότι «δεν έχουν βάση απόψεις που συνδέουν το ζήτημα της Μονής Σινά με γεωπολιτικά ζητήματα όπως η υπογραφή ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου». Κι αυτό γιατί, όπως εξηγεί ο καθηγητής, «η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει νομική βάση για να παρέμβει στο ζήτημα της Μονής του Σινά, αλλά είναι στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης της Αιγύπτου να παράσχει, λόγω καλών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, τη δυνατότητα στην Ελλάδα να θέσει τους προβληματισμούς της για να βρεθεί μια λύση».

Σύμφωνα με τον Σωτ. Ρούσσο, «κρίσιμο στοιχείο ως προς την ιδιοκτησία των ακινήτων της Μονής Σινά είναι εξελίξεις που αφορούν την τουριστική ανάπτυξη της γύρω περιοχής και επιχειρηματικά συμφέροντα τα οποία μπορούν να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα και την αποστολή της μονής».

«Πυρά» από την αντιπολίτευση

Η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα εξαπέλυσε πυρά κατά του Μαξίμου, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη, παρά τις διαβεβαιώσεις της, άφησε την υπόθεση να φτάσει σε οριακό σημείο.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ εξώδικα σε εκκλησιαστικούς και κυβερνητικούς παράγοντες απέστειλε η Ελπίδα της Μαρίας Καρυστιανού.

Ας σημειωθεί ότι, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, το κείμενο της συμφωνίας θα δοθεί στη δημοσιότητα, εφόσον υπογραφεί.