Αρχιμανδρίτου Χριστοδούλου Αναγνωστοπούλου στην Romfea.gr
Ιεροκήρυκος Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως
Υπ. Διδάκτορος Θεολογικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.

Α. Εισαγωγή

Σήμερα η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου ενδόξου Ευδοκίμου του Δικαίου και όσοι ζούμε στην ευλογημένη περιοχή του Παγγαίου Όρους, τέτοια ημέρα πανηγυρίζαμε στην καθέδρα της Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως την ονομαστική εορτή του πρωθιεράρχου αυτής, μακαριστού Μητροπολίτου κυρού Ευδοκίμου. Συμπληρώνονται φέτος, σε ένα μήνα ακριβώς, 20 χρόνια από την κοίμησή του. Εξ αφορμής αυτών των επετείων θεωρήσαμε απαραίτητο να παρουσιάσουμε εν συντομία το βίο και την πολιτεία και τον σημαντικό αλλά συνάμα σπουδαίο ρόλο που διαδραμάτισε στη ζωή της επαρχίας Παγγαίου και ιδιαίτερα της θεοσώστου Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως. Ο κυρός Ευδόκιμος αποτέλεσε μια εξέχουσα προσωπικότητα της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και έδρασε ως Μητροπολίτης στο τέλος του 20ου με αρχές του 21ου αιώνα. Η διακονία του ως Αρχιερέως υπήρξε σαφώς σε μία εποχή ιστορικά και πολιτικά ομαλότερη, σε σχέση με τους προκατόχους του, αλλά είναι αδιαμφισβήτητο ότι αποτελεί έναν κρίκο της τοπικής και εκκλησιαστικής Ιστορίας.

Β. Η γέννηση, οι σπουδές και η ιερατική σταδιοδρομία

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Ελευθερουπόλεως κυρός Ευδόκιμος Κοκκινάκης, κατά κόσμον Μιχαήλ γεννήθηκε την 14η Νοεμβρίου 1921 στον Άγιο Θωμά Ηρακλείου Κρήτης. Στο χωριό αυτό ολοκλήρωσε και τις εγκύκλιες σπουδές του στο Δημοτικό Σχολείο. Τον Ιούνιο του 1939 μετέβη στο Περιβόλι της Παναγίας, στην Ιερά Μονή Ξηροποτάμου, στο Άγιον Όρος, όπου και εγκαταβίωσε ως δόκιμος μοναχός στη Συνοδεία του σοφού συμπατριώτη του, αοιδίμου Γέροντος Βασιλείου Ξηροποταμηνού (Βλασάκη). Μετά από περίπου ένα έτος δοκιμασίας στο μονήρη βίο, με προσευχή και αγάπη για το μοναχισμό και τον Χριστό, και μαθητεύοντας παρά τους «πόδας» του σεβαστού πνευματικού του πατρός, κυρού Ευσεβίου Ξηροποταμηνού (Δασκαλάκη), έλαβε το Μέγα και Αγγελικό σχήμα την 5η Αυγούστου 1940 και μετονομάστηκε Ευδόκιμος. Με τις πνευματικές υποδείξεις του πολιού Γέροντος Ευσεβίου και κάνοντας υπακοή στον ίδιο, δέχθηκε τον πρώτο βαθμό της Ιερωσύνης στην Ιερά Μονή Ξηροποτάμου την 8η Μαρτίου 1942 από τας χείρας του αοιδίμου Αρχιερέως Μιλητουπόλεως κυρού Ιεροθέου (του Βορειοηπειρώτου). Μετά από δώδεκα περίπου έτη διακονίας ως ιεροδιάκονος, έλαβε την 14η Μαΐου 1954 τον δεύτερο βαθμό της Ιερωσύνης, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κομοτηνής υπό του μακαριστού Μητροπολίτη (τότε) Μαρωνείας και μετέπειτα Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας κυρού Τιμοθέου. Την ίδια ημέρα, προεχειρίσθη υπό του ιδίου Αρχιερέως και εις το οφφίκιον του Αρχιμανδρίτου.

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του το 1946 και με την πνευματική καθοδήγηση του Γέροντος Ευσεβίου, εισήλθε το 1950 στη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, ώστε να εντρυφήσει στα θεολογικά γράμματα. Το 1957 ολοκλήρωσε τις σπουδές του λαμβάνοντας το πτυχίο.

Ως ιεροδιάκονος, αλλά και ως μαθητής αρχικά του Γυμνασίου και κατόπιν φοιτητής της Θεολογικής Σχολής υπηρέτησε με ιδιαίτερο ζήλο την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Μετά από την πολύχρονη διακονία του στην Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, ο πεπειραμένος πια ιεροδιάκονος Ευδόκιμος, προσήλθε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας, δίπλα στον πολιό και σεβάσμιο Μητροπολίτη Τιμόθεο. Εκεί υπηρέτησε ως Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Μητροπόλεως και ως Ιερατικώς Προϊστάμενος του Ιερού Ναού της του Θεού Σοφίας.

Ο Αρχιμανδρίτης Ευδόκιμος, μετά την πολυετή του διακονία και προσφορά στη Μητρόπολη Μαρωνείας, μετατέθηκε στο Βόλο, στην Ιερά Μητρόπολη Δημητριάδος, όπου υπηρέτησε ως Ιερατικώς Προϊστάμενος του Καθεδρικού Ναού Αγίου Νικολάου και ως ιεροκήρυκας από τον Μάιο του 1959 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 1961.

Κατόπιν σεπτού γράμματος και προσκλήσεως του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αμερικής κυρού Ιακώβου μετέβη στις Η.Π.Α., υπηρετώντας την εκεί Εκκλησία για δεκατέσσερα χρόνια, από το 1962 έως το μισό του έτους 1975. Συγκεκριμένα, διορίσθηκε την 1η Ιανουαρίου 1962 Ιερατικώς Προϊστάμενος της ελληνορθοδόξου Κοινότητος Προφήτου Ηλιού στο Γιόνκερς της Νέας Υόρκης, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι την 17η Μαΐου 1970 όπου και μετετέθη στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Μπρούκλιν, όπου και παρέμεινε εκεί μέχρι την 29η Ιουλίου 1975.

Γ. Η επιστροφή στην Ελλάδα

Τον Αύγουστο του 1975 ο Αρχιμανδρίτης Ευδόκιμος επιστρέφει στην Ελλάδα και εντάσσεται στον ιερό κατάλογο της Ιεράς Μητροπόλεως Αττικής, όπου και τοποθετείται από τον Ποιμενάρχη κυρό Δωρόθεο, ως εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος Θρακομακεδόνων. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, αναγνωρίζοντας την πολυετή εμπειρία του Αρχιμανδρίτη Ευδοκίμου σε διάφορες διοικητικές θέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Αμερική, λόγω κενών οργανικών θέσεων και κατόπιν αιτήσεως του ίδιου, τον διορίζει αρχικά με απόφασή της, τον Σεπτέμβριο του 1977 ως ένα εκ των γραμματέων αυτής. Τον Σεπτέμβριο του 1981, με πρόταση του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Σεραφείμ, η Ιερά Σύνοδος του αναθέτει τα καθήκοντα του Αρχειοφύλακος της Ιεράς Συνόδου.

Την 1η Οκτωβρίου 1984, η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, συνελθούσα στην Αθήνα σε τακτική συνεδρία και αναγνωρίζοντας στο πρόσωπο του Αρχιμανδρίτη Ευδοκίμου Κοκκινάκη την πολυετή του διακονία στην Εκκλησία, τόσο σε Μητροπόλεις της Ελλάδος όσο και στην Ορθόδοξη Διασπορά και συγκεκριμένα στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής και παράλληλα συνεκτιμώντας το πολυσχιδές και πολυποίκιλο ποιμαντικό, εκπαιδευτικό, κοινωνικό και φιλανθρωπικό του έργο, τον εξέλεξε «ψήφοις κανονικαίς» ως Αρχιερέα και Μητροπολίτη της Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως, η οποία ήταν χηρεύουσα, μετά την εις Κύριον εκδημία του Μητροπολίτου κυρού Αμβροσίου Νικολάου, του από Χριστουπόλεως.

Η χειροτονία του νέου Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως τελέσθηκε την 6η Οκτωβρίου 1984 στο Ιερό Ναό του Αγίου Αποστόλου Θωμά στην Αθήνα, την οποία ετέλεσε ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Σεραφείμ, συλλειτουργούντων αυτού και πλειάδος Αρχιερέων.

Δ. Το έργο ως Μητροπολίτης Ελευθερουπόλεως:

Το έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κυρού Ευδοκίμου Κοκκινάκη υπήρξε πολυσχιδές και πολυεπίπεδο. Από την ημέρα της ενθρονίσεώς του έδωσε το στίγμα των προθέσεών του αναφορικά με τη δραστηριότητα της Μητροπόλεως που μόλις αναλάμβανε.

1. Η φροντίδα του εφημεριακού κλήρου

Με την ευστροφία που τον διέκρινε, το πατρικό ενδιαφέρον, τη γεμάτη καλοσύνη και αγάπη «καρδιά» του, καθώς και την ευγενική ψυχή του, συγκέντρωσε γρήγορα πολλούς ανθρώπους, κυρίως νέους, που είχαν την κλίση από τον Θεό και δέχθηκαν παράλληλα την κλήση του νέου Ποιμενάρχου, να διακονήσουν τον Χριστό και την Εκκλησία.

2. Η φροντίδα των ιερών ναών

Έχοντας στο πλευρό του άξιους συνεργάτες, κληρικούς και λαϊκούς κατάφερε μέχρι τας δυσμάς του βίου του να ανακαινισθούν σχεδόν όλοι οι Ιεροί Ναοί της Μητροπόλεώς και να εγκαινιασθούν από τον ίδιο, καθώς οι περισσότεροι εξ αυτών δεν είχαν εγκαινιασθεί από τους προκατόχους του.
Συναφώς προς τον εξωραϊσμό και εγκαινιασμό των Ιερών Ναών, επί των ημερών του οικοδομήθηκαν Πνευματικά Κέντρα και Αίθουσες πολλαπλών χρήσεων καθώς και εφημεριακές κατοικίες, καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο τις διάφορες ανάγκες που κατά καιρούς δημιουργούνταν.

3. Ο φιλομόναχος Επίσκοπος

Επίσης, ο μακαριστός Μητροπολίτης Ευδόκιμος είχε αναπτύξει ιδιαίτερους πνευματικούς δεσμούς με τις Ιερές Μονές της Μητροπόλεώς του, τις οποίες επισκεπτόταν συνεχώς, ως φιλομόναχος και φιλακόλουθος της μοναχικής ζωής, κληρονομιάς και παράδοσης. Δεν πρέπει, στο σημείο αυτό να παραλείψουμε και να υπογραμμίσουμε πως ο ίδιος χειροτόνησε πολλούς αγάμους κληρικούς με σκοπό την ενίσχυση του ποιμαντικού έργου της Μητροπόλεως και οι οποίοι παρέμειναν κοντά του και τον διηκόνησαν μέχρι και το τέλος της επίγειας ζωής του ως πιστά πνευματικά τέκνα.

4. Η οργάνωση του Κατηχητικού έργου

Μια ακόμη σημαντική πτυχή του πολυδιάστατου ποιμαντικού έργου του μακαριστού Μητροπολίτου Ευδοκίμου, υπήρξε η οργάνωση των Κατηχητικών Σχολείων και Κύκλων όλων σχεδόν των ενοριών της επαρχίας του. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Ευδόκιμος αγκάλιασε όλη τη δράση των Κατηχητικών Σχολείων, διότι πίστευε βαθιά μέσα του την αξία της αποστολής αυτών και το γεγονός ότι σε αυτά μικροί και μεγάλοι, θα είχαν την εμπειρική ευκαιρία να γράψουν στην καρδιά τους το Ζώντα Λόγο του Αναστημένου Χριστού.

5. Το φιλανθρωπικό έργο

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Ευδόκιμος πίστευε και διετράνωνε προς άπαντες πως η έμπρακτος αγάπη, η χριστιανική αλληλεγγύη, το συνεχές και αδιάλειπτο ενδιαφέρον και στήριγμα, η καθημερινή φροντίδα και η πολυποίκιλη αρωγή είναι τα στοιχεία που πρέπει να συνέχουν το νυχθημερόν μέλημα του Επισκόπου, των Πρεσβυτέρων και όλων των ειδικών συνεργατών ώστε, όπως χαρακτηριστικά τόνιζε: «... κλήρος και λαός να μη είμεθα χριστιανοί των λόγων μόνον, αλλά χριστιανοί και των έργων, των έργων της συμπαθείας και της συμπαραστάσεως παντός ανεξαιρέτως δοκιμαζομένου τέκνου της Εκκλησίας».

6. Το κηρυκτικό έργο

Πέραν του σπουδαίου ποιμαντικού και φιλανθρωπικού - κοινωνικού έργου που ανέπτυξε ο μακαριστός Μητροπολίτης Ευδόκιμος, σημαντικό ήταν και το κηρυκτικό του έργο, αφού πίστευε πως η λατρεία της Εκκλησίας πρέπει να συνοδεύεται από το ορθόδοξο εποικοδομητικό κήρυγμα του Θείου λόγου, ώστε όπως χαρακτηριστικά έλεγε και στον ενθρονιστήριο λόγο: «... μετά ζήλου, αλλά και μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης να ευαγγελίζωνται εις τον αγχόμενον σύγχρονον άνθρωπον την εν Χριστώ ελπίδα και σωτηρίαν, εις εκπλήρωσιν του προφητικού λογίου “ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων τήν εἰρήνην τῶν εὐαγγελιζομένων τά ἀγαθά” (Ησ. 52,7).

7. Το αντιαιρετικό έργο

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Ευδόκιμος πολλές φορές έκανε μνεία στους λόγους και στα κηρύγματά του για τη διαχρονική μάστιγα των αιρέσεων και ψευδοδιδασκαλιών. Σε Εγκύκλιό του σημείωμα προτρέπει τους πιστούς να αποφεύγουν να συναναστρέφονται με τους ψευδοδιδασκάλους που διαστρέφουν «τάς εὐθείας ὁδούς τοῦ Κυρίου» (Πραξ. 13,10), διότι όπως πολύ χαρακτηριστικά τόνιζε: « ...πρόκειται για αποκρυφιστικές οργανώσεις που αντί να φωτίζουν τη ζωή μας, σκοτίζουν τα μυαλά μας, επειδή δεν έχουν πνεύμα Θεού, αλλά πνεύμα πλάνης…».

8. Η αγάπη του για το Πατρίδα

Μία μεγάλη εκκλησιαστική προσωπικότητα, όπως αυτή του μακαριστού Μητροπολίτου Ευδοκίμου, που με την εικοσαετή αρχιερατεία του, σφράγισε και χάραξε ανεξίτηλα την εκκλησιαστική ιστορία της Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως, δεν μπορούσε να μην κατέχει και σημαντικό εθνικό έργο. Ο ίδιος υπήρξε φιλόπατρις και αγωνιστής των δικαίων της πατρίδας μας και πολλές φορές ομιλούσε σχετικώς, προς το ποίμνιό του, κλήρο και πιστό λαό του Θεού, για την αγάπη και τον σεβασμό που έπρεπε να δείχνουμε όλοι προς τους προγόνους μας, που με το μαρτυρικό τους αίμα σφράγισαν την ένδοξη ιστορία του Έθνους των Ελλήνων.

Σε μια χαρακτηριστική στιγμή στον ενθρονιστήριο λόγο του, μεταξύ άλλων ανέφερε τα εξής: «... να φιλοτιμηθούμε να θυμηθούμε μαζί με τον χριστιανόν ποιητήν, ότι “δεν ζούμε ‘μεις μέσα στο ψέμμα και την απάτην των ονείρων, μέσα μας τρέχει Ηρώων αίμα, είμαστ’ απόγονοι μαρτύρων”».

Ε. Οι τελευταίες στιγμές της ζωή του

Στις 30 Αυγούστου 2003 ευρισκόμενος στο Επισκοπείο της Νέας Περάμου για το θέρος εξεδήμησε προς Κύριον.

Η εξόδιος Ακολουθία του μακαριστού Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κυρού Ευδοκίμου τελέσθηκε τη Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2003 στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ελευθερίου της Ελευθερούπολης, προεξάρχοντος του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Χριστοδούλου, παρουσία είκοσι και πλέον Ιεραρχών της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Θρόνου, εκπροσώπων του κλήρου από τη Βόρεια Ελλάδα και άλλες περιοχές της Χώρας. Τον εκδημήσαντα Μητροπολίτη τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι της Κυβερνήσεως, της Νομαρχιακής και Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, των διαφόρων πολιτιστικών συλλόγων και φορέων της περιοχής και ευρύτερα, αλλά και πλήθος πιστών, που με πολύ μεγάλη θλίψη αποχαιρέτησαν τον σεβάσμιο Ποιμενάρχη τους.

ΣΤ. Επίλογος

Ανακεφαλαιώνοντας τη σύντομη παρουσίαση για τη ζωή και το πολύπλευρο έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κυρού Ευδοκίμου Κοκκινάκη (1921-2003), διαπιστώνουμε ότι σε όλη του τη ζωή ο Μητροπολίτης Ευδόκιμος αγάπησε πολύ τον Χριστό και την Εκκλησία, στην οποία ο ίδιος από πολύ μικρός αφιερώθηκε και την οποία διηκόνησε θεαρέστως για πολλά χρόνια. Ας προσευχόμαστε, ιδιαιτέρως τα πνευματικά Του παιδιά και όσοι έλαβαν τη χάρη της Ιερωσύνης από τα τίμια χέρια του, να χαίρεται μετά του ομωνύμου Αγίου Ευδοκίμου του δικαίου στην ανέσπερο Βασιλεία του Τρισαγίου Θεού μας. Και σε αυτούς που βρίσκονται ακόμη στη στρατευομένη εκκλησία ας παρέχει και ας τους συντροφεύει η ευχή του και η ευλογία του. Καλό Παράδεισο Γέροντα!