Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. Σάββατο, 09 Σεπτεμβρίου 2017

kabalas goumenissis 5

Του αποιχομένου γέροντός μας Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως & Θάσου κυρού Προκοπίου


Τά μυστικά τῶν καρδιῶν ἀπό μᾶς δέν δημοσιεύονται, ἀναντίρρητα. Εἶναι κομμάτι τοῦ ἀνθρώπινου μυστηρίου, μέσα στό ἄχραντο μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ αἰώνιου ἐκκλησιασμοῦ μας.

Ὅμως θά ἀποτολμήσω μιάν παρέκβαση, συγκλονισμένος ἀκόμη ἀπό ἐκείνην τήν πρώτη ἔκπληξη καί συγκίνηση μιᾶς τόσον ἀδόκητης ἀπώλειας… 

«Ἄκου, Δημήτριε, μοῦ ἔλεγε ὅταν ἀκόμα ἦταν διάκονος. Στήν Ἐκκλησία προσφέρουμε καί πάλι προσφέρουμε. Δέν (ἀπο)λαμβάνουμε. Δέν παίρνουμε πίσω τίποτε γιά μᾶς. Τ᾽ ἀκοῦς; Ἐντελῶς τίποτε. Στήν Ἐκκλησία κομίζουμε τά δῶρά μας, ὅ,τι χρειάζεται λειτουργικά νά προσκομίσουμε πρός τόν Θεό. Μέσα ἀπό τήν καρδιά μας. Καί δέν ἔχουμε δικαίωμα τίποτε νά πάρουμε ἀπό τήν Ἐκκλησία γιά χάρη μας, γιά τόν ἑαυτόν μας. Τίποτε. Μόνο τό ἀντίδωρο»!

Αὐτά τά λόγια προσδιόριζαν τήν στάση ζωῆς τοῦ μακαριστοῦ Γέροντά μας Προκοπίου. Δέν ὁμιλοῦσε ἐκείνη τήν ὥρα γιά τήν κοινωνία τοῦ ζῶντος Θεοῦ, πού εἶναι τό ἅπαν τῆς ὕπαρξης καί τῆς ζωῆς μας. Ἀναφερόταν στά ἰδιοτελῆ ὀφέλη, ἀπό κάποιες ἀφορμές συζητήσεων. 

Αὐτές περίπου τίς ἴδιες συμβουλές εἶχε ἀπευθύνει ἀδελφικά καί σέ δύο πνευματικούς του ἀδελφούς, οἱ ὁποῖοι εἶχαν διαμετρικά ἀντίθετο προσανατολισμό ἀπό τόν ἴδιο.

Ἐνθυμοῦμαι χαρακτηριστικά ὅτι στήν ἐνθρόνισή του δέν εἶχε χρήματα γιά νά παραθέσει τήν τράπεζα καί δανείσθηκε ἀπό τόν συνονόματό του παραδελφό ἕνα μεγάλο ποσό, ὥστε νά μήν ἐπιβαρύνει τήν Μητρόπολη πού θά ποίμαινε, τό ὁποῖο καί ἐπέστρεψε δι’ ἐμοῦ σέ εὔλογο χρονικό διάστημα. 

***

Μοῦ ἄνοιγε τήν καρδιά του καί μοῦ ἐξομολογιόταν τοῦτο τό φρόνημά του, τό φύλλο εὐθείας πορείας, τή γραμμή σταθερῆς πλεύσης.

«Τίποτε…!» Ἀποροῦσα μαζί του. Ὄχι μέ τό σαφέστατο μήνυμα. Ἀλλά μ᾽ ἐκεῖνον τό γνωστό ἀπόλυτο τρόπο του, πού δέν ἐπιδεχόταν διακυμάνσεις καί μισόλογα, ὑπαναχωρήσεις καί συμβιβασμούς.

Μιλοῦσε ἀργά, μέ τό χαρακτηριστικό του τρόπο ὁμιλίας καί ἔκφρασης. Δέν ἦταν ὅτι κόμπιαζε. Μά ἤθελε νά τονίσει καλά-καλά αὐτό πού πίστευε, αὐτό πού ἀποζητοῦσε, αὐτό πού ζοῦσε, παραμερίζοντας τά περιττά κι ἀνούσια.

Ἀκόμη καί στίς ἀτέρμονες συζητήσεις μας, μερικές φορές, ἀπεχθανόταν τά “ἔπεα πτερόεντα”, τά εὔκολα λόγια πού δέν ἔχουν ἀπήχημα ἤθους καί ἀπήχηση βίωσης.

Γι᾽ αὐτό μιλοῦσε ἀργά, κοφτά-ὀρθά, κόβοντας τό λόγο, ὀρθώνοντας τό δέον, τό δέος τῆς ψυχῆς του, τήν ἀπόλυτη ἀγάπη του γιά τό Χριστό καί γιά τήν Ἐκκλησία.

Γι᾽ αὐτό καί δέν δυσανασχετοῦσε ποτέ, ὅταν τοῦ ἀνέθεταν διά Συνόδου κι ἀναδεχόταν τίς πλέον δύσκολες ὑποθέσεις, πού ἀπαιτοῦσαν ἀλύγιστη προσεκτικότητα, διαρκή μόχθο δουλειᾶς καί τελικά φορτίο κόπου καί κόπωσης.

Ἀκόμη κι ὅταν μερικές φορές ἀνακαλοῦσαν τήν προτελευταία στιγμή τήν ἐπί Συνόδου ἀνάγνωση τῆς εἰσήγησής του, ὁ ἴδιος πάντως δέν μετακινοῦνταν ἀπό τήν ἐκκλησιαστική εὐπρέπεια (δέν γινόταν κι ἀλλιῶς).

Πάντως δέν τόν ἐνδιέφερε ὁ “ἴδιος” ἀποκλεισμός, ὁ ἑαυτός του, ἀλλά ἡ ᾽Εκκλησία.

Ὁ κίνδυνος ὑπονόμευσης τῆς Ἐκκλησίας ἀπό πολιτικές περιθωριοποίησης τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τά κοινωνικά δρώμενα, αὐτός ἦταν ὁ ἀποκλειστικός καημός του· κανένα ἀπολύτως κρατούμενο γιά τόν ἑαυτό του.

Εἶναι ἐμφανές ἀπό τίς μελέτες του, δημοσιευμένες στήν “Ἐκκλησία” ἤ σέ ἄλλα ἔγκυρα περιοδικά (πρβλ. εἰσήγηση “Ἐκκλησία καί Σύνταγμα”, δημοσιευμένη στό περ. “Χριστιανός”, 272, τ. Ὀκτωβρίου-Δεκεμβρίου 1984, καί αὐτοτελή ἔκδοση Φεβρουαρίου 1985).

***

Ἐκεῖνο τό ὁμολογημένο “τίποτε δέν παίρνουμε”, ἴσχυε ἀκόμη καί γιά τίς ἀναπόδραστες ἀντοχές του, γιά τά ἐπιβεβλημένα κενά χρόνου κι ἀνάπαυλας, γιά τά τυπικά ἐπισκοπικά του αὐτονόητα.

Στήν ἐπαινετή παρά πάντων ἐκκλησιαστική του στράτευση τῶν 57 χρόνων (τό μεγαλύτερο κομμάτι τῆς 78χρονης διά βίου πορείας του), ὁ μακαριστός Γέροντάς μας “διά τό ἔργον Χριστοῦ” “παραβουλευόταν τῇ ψυχῇ”, γιά νά ἀναπληρώσει πολλά πολλῶν ὑστερήματα (πρβλ. Φιλ. 2, 30).

Καί ποτέ μά ποτέ δέν αὐτοπροβλήθηκε, δέν ἐγκαυχήθηκε, δέν θεώρησε σάν ἀφορμή ἤ αἰτία εὐφημίας τό ἐν κόποις χρεωλύσιο τῆς δεδομένης εὐθύνης του.

Οὔτε καί σ᾽ αὐτό δέν διεκδίκησε κάτι ἀπό τήν Ἐκκλησία γενικά ἤ ἀπό τήν τοπική Μητρόπολη. Οὔτε ἕνα… “ἀντίδωρο”.

Πόσοι ἔχουν διαπιστώσει μέ τά ἴδια τους τά μάτια τήν ἁπλότητα καί αὐτεξυπηρέτηση τῶν μετακινήσεών του ἀπό Καβάλα πρός Ἀθήνα, γιά τίς Συνοδικές ὑποχρεώσεις (τό δημοσίευσαν ἤδη πρό 40μέρου).

Μά κι ἐγώ προσωπικά τόν ἐκλιπαροῦσα νά τόν μεταφέρουμε τήν περίοδο τῆς ἀνημποριᾶς του (καί δέν τό δεχόταν), ὁπότε ἀναγκαζόμουν τουλάχιστον νά τοῦ ἁρπάζω πολλές φορές ἀπό τά χέρια τό χαρτοφύλακα καί τό σάκκο, ἔστω μέχρι τό αὐτοκίνητο στήν αὐλή τοῦ Συνοδικοῦ μεγάρου.

Εἶχε ἐθισθεῖ νά ζεῖ ἁπλά, νά προσφέρεται, χωρίς νά ἐπιτρέπει στόν ἑαυτό του ἀπολαβές.

Κυριολεκτικά ἀναλισκόταν γιά τούς χριστιανούς τῆς ἐπαρχίας του καί τά προβλήματά τους. Πάντοτε ἦταν διαθέσιμος νά ἀκούσει, νά μελετήσει, νά φροντίσει γιά τήν παραμικρή ἐκκρεμότητα ἐπίλυσης.

Γι’ αὐτό καί τό γραφεῖο του τό εἶχε μεταφέρει στήν εἴσοδο τοῦ Ἐπισκοπείου, ὅπου καί δίκην κλητῆρος ἐπιλαμβανόταν καί γιά τίς παραμικρές λεπτομέρειες κάθε ὑπόθεσης.

Δέν ἄφηνε ὁτιδήποτε νά τοῦ ξεφύγει ἀπ’ ὅσα γίνονταν στήν Μητρόπολή του. Ὑπόδειγμα ποιμαντορίας, παράδειγμα καλοῦ ποιμένα.

Ἦταν τόση ἡ ἐθελοπροσφορά του πρός τήν τοπική Ἐκκλησία-Μητρόπολη, ὥστε ἀπαιτοῦσε μιάν ἀνάλογη στοιχειώδη (κατ᾽ αὐτόν) ἐπιστράτευση τῶν κληρικῶν.

Ὑπῆρξαν πολλοί πού δέν ἄντεξαν τούς ρυθμούς, πού ἤθελαν ἀνθρωπίνως κάτι παραπάνω ἀπό ἕνα “ἀντίδωρο”.

Στήν περίπτωσή μας ὑπῆρξε ἁπλῶς μία διαφορετική ποιμαντική, ἀλλά πάντοτε ἀγαπητική προσέγγιση τῶν νέων ἀνθρώπων. Αὐτό ὑπῆρξε καί τό μοναδικό πεδίο τῆς “διαφωνίας” μας.

Ἡ χαρά του ἐκδηλωνόταν ἔντονα ὅταν κατά τίς ἐπισκέψεις του στή Μητρόπολη Γουμένισσας μέ ἀντίκριζε πλαισιούμενο ἀπό τούς ἐκ Καβάλας προερχομένους κληρικούς, πού μέ ἀκολούθησαν καί ὡς προσοντοῦχοι ἱερεῖς διαπρέπουν στήν διακονία τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας.

Ὁμολογοῦσε δημοσίως “πόσο δίκαιο εἶχες πού ἀγωνίσθηκες γιά νά ἀναστηλώσεις τήν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ στίς συνειδήσεις τῶν παιδιῶν μας”!

Ἡ τελευταία του ἐπίσκεψη μέ ἀφορμή τήν συμπλήρωση 25ετίας τῆς ἐπισκοπικῆς μου διακονίας καί τῶν θυρανοιξίων τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ἔγινε αἰτία νά ἐκδηλώσει τήν πλήρη ἰκανοποίησή του ὥστε ἔμπλεως χαρᾶς νά ἀναφωνήσει σέ ὁμήγυρη γνωστῶν του, “ὁ Δημήτριος εἶναι δικό μου παιδί” –σάν νά ἀπολάμβανε ὁ ἴδιος τούς καρπούς τῶν κόπων του– “δέν θά μποροῦσα νά ἀπουσιάσω ἄν καί νιώθω πολύ κουρασμένος”.

***

Καρπός τῆς βαθειᾶς πίστης, τῆς λειτουργικῆς του ἀναφορᾶς, τῆς ὅλης ἀσκητικῆς ὀλιγάρκειας, αὐτός ὁ σταθερός του τρόπος ἀνάλωσης καί προσανάλωσης ἦταν μιά ἀπό τίς πολλές πτυχές τοῦ βίου του, τίς πρακτικές κι ὅμως συνεκκλησιάζουσες, σ᾽ ἐκεῖνο τό ἀνέλπιστο κι ὅμως θεόδοτο χάρισμα τῆς ἀρχιερωσύνης πού τοῦ χαρίστηκε στά 1974, τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς γιά τήν περικλεή Μητρόπολη Φιλίππων.

Ἀποδείχθηκε τελικά στίς συνειδήσεις ὅλων πώς ―μέσα ἀπό τίς φαινομενικῶς ἀνθρώπινες ἐπιλογές καί συγκυρίες― ἐνεργοῦσε ἡ σφραγίδα τοῦ Ποιμένα καί Ἐπισκόπου τῶν ψυχῶν μας.

Καθώς πράγματι ὁ μητροπολίτης Προκόπιος “ἑρμήνευσε” ἐκεῖνο τό “μόνον ἀξίως τοῦ εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ πολιτεύεσθε” (πρβλ. Φιλ, 1, 29) καί μέ τή δική του ἰσόβια ἐπιμαρτυρία γιά τήν ὑπευθυνότητα τῆς στάσης μας ἐνώπιον τῆς μεγάλης κρίσεως τῆς ἐποχῆς μας.

Αὐτό ἐπιμαρτυρεῖ καί τό γεγονός, ὅτι προβληματιζόταν σοβαρά πῶς θά ἀξιοποιήσει τά χρήματα τῆς Μητροπόλεως γιά τήν κάλυψη τῶν “κόκκινων δανείων” τῶν πολυτέκνων οἰκογενειῶν τῆς Ἐπαρχίας του.

Ὅταν τοῦ τηλεφώνησα γιά νά τοῦ εὐχηθῶ τή δεύτερη μέρα τῆς ὁνομαστικῆς του ἑορτῆς, μοῦ ἐκμυστηρεύθηκε τήν ἀγωνία του γιά τό πῶς θά θεσμοθετήσει νομικῶς αὐτήν τήν βοήθεια πρός τούς πολυτέκνους. Δέν γνωρίζω ἄν πρόλαβε ἤ ὄχι. 

Ἦταν δύσκολος κι ἀσυγκατάβατος, ποτέ δέν θά πετύχαινε σάν πολιτικός. Ἀποτελοῦσε κοινό μυστικό γιά τούς Συνοδικούς Ἀρχιερεῖς, πώς δέν γινόταν νά μεταλλάσσει γνῶμες, νά μετακινεῖται ἀπό τίς τεκμηριωμένες θέσεις του.

Γι᾽ αὐτό καί ὑπῆρξαν οἱ ματαιώσεις τῆς Συνοδικῆς συνδρομῆς του, σέ κρίσιμες συγκυρίες ἐκκλησιαστικῶν-πολιτικῶν διεργασιῶν.

Τό ἔζησα ἀπό κοντά, στά πρῶτα βήματα τῆς ἱερατικῆς μου διακονίας. Ἔστω κι ἄν τόν γνώριζα ἀπό τό 1960, ἐβίωνα μέ ἔκπληξη τήν κατηγορηματικότητα τῶν λόγων του.

Καί σάν συνεπίσκοπος ἐπί Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας πάντοτε ἐπιβεβαίωνα τά αὐτονόητα τοῦ χαρακτήρα του. Τόν ἤξερα ἀπό νεότατο κληρικό ἀκόμη, ἦταν σταθερός σέ ὅλα του.

Σέ σημεῖο πού νά ἀποκάμω ὧρες-ὧρες, καθώς συνομιλούσαμε, γιατί ποτέ στίς σκέψεις του καί στίς συζητήσεις του δέν ἐπέτρεπε κάποιο διάλειμμα ἐπανάπαυσης καί ὑποστροφῆς.

Ἀκόμη καί στήν ἔσχατη ὥρα τοῦ βίου του, ἀνθρωπίνως, στάθηκε καταλύτης ἐκεῖνο τό κοπιῶδες ἀπόλυτο μιᾶς ἰσόβιας συνέπειας, τρομερά κουραστικῆς, ἀφάνταστα βαριᾶς, καί τελικά ἀσήκωτης.

Ὁ διάκονός μου, π. Μιχαήλ, διακονῶντας τον κατά τήν προτελευταία του θεία λειτουργία στή μνήμη τῆς ἁγίας Παρασκευῆς στή Θάσο, τόν εἶδε ἐντελῶς ἐξαντλημένο.

Παρ’ ὅλη τήν ταλαιπωρία του, διαζωγραφισμένη στό πρόσωπό του, ζητοῦσε νά ἐνημερωθεῖ γιά τή Μητρόπολη καί γιά μένα προσωπικά.

Σέ ἐπικοινωνία μας, τοῦ συνέστησα νά μήν κουράζεται καί νά φροντίσει τόν ἑαυτόν του καί τήν ὑγεία του. Ἀλλά δυστυχῶς γιά τό χαρακτῆρα του αὐτό ἦταν ἀδιανόητο.

***

Μά δέν φανταζόμουν ἄλλη μιά περιλάλητη ἐπιβεβαίωση ἐκείνων τῶν λόγων τοῦ μακαριστοῦ, τήν “ἐξομολόγηση” διά τῶν πράξεων…

Τήν ἔκπληξη πού ἔνιωσαν οἱ ὑπεύθυνοι γιά τό πνευματικό-ἐκκλησιαστικό κεφάλαιο, ἀκόμη καί γιά τό ὑπολογίσιμο μεγάλο οἰκονομικό ἀποθεματικό τῆς Μητροπόλεως πού ἀπόμεινε πίσω του, κληροδοσία ὑπέρ τῆς Μητροπόλεως, νά τήν χειριστεῖ ὁ διάδοχος Μητροπολίτης. 

Καί τίς ἐκπλήξεις πού ἔζησαν οἱ Εἰσαγγελεῖς στή Θάσο καί στήν Καβάλα, μόλις ἀντίκρισαν τά ὑπνοδωμάτιά του. Οὔτε ἀσκητής νά ἦταν! Τόση λιτότητα, τόση ἁπλότητα, τόσος αὐτοπεριορισμός τούς φαινόταν ἀπίστευτος γιά ἕνα Μητροπολίτη.

«Ἐδῶ ἔμενε ὁ Μητροπολίτης; Μά αὐτό εἶναι μία ἀποθήκη!» Ἀφάνταστη λιτότητα, πού ἀσφαλῶς ἀπηχεῖτο στήν ὅλη του ζωή. Ἀφορμή νά δοξολογήσουν τό Θεό, γιά τήν ἀρετή “τήν έν κρυπτῷ”. Δίδαγμα ἀκόμη καί μεταθανάτιο λιτότητας, τ.ἔ. στοιχειώδους πιστότητας στήν “κένωση” τοῦ σαρκωμένου Θεοῦ, πού δέν εἶχε “ποῦ τήν κεφαλήν κλίνῃ”. Παράδειγμα πρός μίμηση. Τό ἔσχατο κήρυγμα τοῦ κοιμηθέντος Ποιμενάρχη πρός τό πλήρωμα τῆς Μητροπόλεως, ἡ ἐπισφράγιση τοῦ ἰσόβιου σεβασμοῦ του στήν Παύλεια διακήρυξη: «ἡμῶν τό πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καί σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ὅς μετασχηματίσει τό σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ» (Φιλ. 3, 20-21).

***

Τούτη τήν περίοδο τῆς εὔλογα ἀρξάμενης “ἐριθείας” περί τό ἐκεῖ μεῖζον ἐκκλησιαστικό διακόνημα, ἄς μιλήσουμε “ἐξ ἀγάπης”, “κηρύττοντες Χριστόν”, ὅπως θά ἀπαιτοῦσε ὁ Παῦλος ἀπό τῶν Φιλιππησίων.

Τώρα πλέον ὁ ἀοίδιμος μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως & Θάσου κυρός Προκόπιος ἀναπαύεται ἐν σκηνώματι στόν Ἅγιο Σίλα, μέ τήν ἰσόβια ἀκεραιότητά του ὡς διαρκές ὑπόδειγμα “εἰς προκοπήν τοῦ εὐαγγελίου” (πρβλ. Φιλ. 1, 12).

Ἀνθρωπίνως τό παράδειγμα τοῦ μακαριστοῦ παραμένει περισπούδαστο, ἀξιοτίμητο, εὐλογία Θεοῦ γιά ὅλους, μοιρασμένο δώρημα γιά τήν καθ᾽ Ἑλλάδα Ἐκκλησία, κληρονομιά γιά τόν ἐκλεγησόμενο διάδοχό του.

Ὅμως ὁ λαμπερός ἀνθρωπίνως βίος λογιάζεται ἀπό τούς θεόπτες σάν σκότος ἐμπρός στό ἅγιο κι ἀπερινόητο φῶς, τόν Χριστό μας.

Γι᾽ αὐτό κι ἐμεῖς πού πράξαμε μιάν παράβαση στήν ἐξομολόγηση τοῦ παραδείγματός του, θά προχωρήσουμε σέ μιάν ὑπέρβαση ἀγάπης καί σεβασμοῦ.

Ἐμεῖς θά… πάρουμε ἀπό τήν Ἐκκλησία κάτι περισσότερο ἀπό τό λειτουργημένο ἀντίδωρο τοῦ 40ημέρου μνημοσύνου. Λάβαμε μέν τήν ὕστερη ἀπολαμπή τοῦ ἀοιδίμου.

Παρακαλοῦμε καί δεόμεθα νά τοῦ δοθεῖ ἀπό τόν φιλανθρωπότατο Δεσπότη αἰωνίως, μέ τίς δεήσεις τῆς Παντοβασίλισσας Δέσποινάς μας, νά ἀπογεύεται ἐν Κυρίῳ τήν ἀνατολή καί ὅλο περισσότερο τήν ἀνατολή πρός τό μεσουράνημα τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης, τοῦ ἀκτίστου Φωτός.

Τήν ἀτέλεστη τελειότητα τῆς βασιλείας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ.

†ὁ Γουμενίσσης Δημήτριος
ταπεινῶς
ἐκδεχόμενος τήν πολύτιμη παρακαταθήκη του

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

kabalas goumenissis 1

Εμφανίσεις: 161180
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: