Γράφτηκε από τον/την Romfea.gr. Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018

biothiki 17

Του Λουκά Α. Παναγιώτου


Στα διλήμματα, που δημιουργούνται από τη ραγδαία ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας και των λεγόμενων επιστημών της ζωής και στις πολλαπλές προκλήσεις, τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει η σημερινή κοινωνία, επαναπροσδιορίζοντας την ισορροπία μεταξύ του «νόμιμου» και του «ηθικού», ήταν αφιερωμένη η θεματική της νέας επιστημονικής Ημερίδας, την οποία διοργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Την επιστημονική αυτή συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο Unesco, στις κεντρικές εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, άνοιξε με χαιρετισμό του ο τέως Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ και Πρόεδρος του Τμήματος Καθηγητής κ. Χρήστος Οικονόμου. 

Ο κ. Οικονόμου, αφού καλωσόρισε τους εκλεκτούς ομιλητές, τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και τους υποψηφίους Διδάκτορες του Τμήματος Θεολογίας, αναφέρθηκε στην σπουδαιότητα και την απόλυτη επικαιρότητα που έχουν τα θέματα της Βιοηθικής στην εποχή μας, τόσο σε τοπική, όσο και σε παγκόσμια κλίμακα. Επεσήμανε, μάλιστα, ότι «η Εκκλησία και η Θεολογία καλούνται να δώσουν τις δικές τους υπεύθυνες απαντήσεις, μέσα από την Χριστολογική, Αγιοπνευματική, Σωτηριολογική και Εκκλησιολογική προοπτική της ζωής του κάθε ανθρώπου».

Ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας έκανε, ακολούθως, αναφορά στις Θεολογικές Σπουδές στην Κύπρο, τις οποίες ο ίδιος εισήγαγε από το 2011, και στην συμβολή τους «τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στη στήριξη της Εκκλησίας και της Κυπριακής κοινωνίας σε θέματα θεολογικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και εθνικά».

«Το Τμήμα Θεολογίας και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Λευκωσίας προσφέρει αδαπάνως στην Εκκλησία της Κύπρου, της Ελλάδος και την Οικουμενική Ορθοδοξία υψηλών προδιαγραφών θεολογική επιστήμη, με έγκριτους καθηγητές, με προγράμματα υψηλών θεολογικών προδιαγραφών με Ακαδημαϊκό ήθος, ποιότητα συγγραφικού έργου και εκκλησιαστικής συνείδησης της ορθόδοξης παράδοσης», τόνισε.

Κατακλείοντας τον χαιρετισμό του ο κ. Οικονόμου υπογράμμισε με έμφαση ότι «η προσφορά ενός Ανώτατου Επιστημονικού Καθιδρύματος συναρτάται από το επιστημονικό κύρος και το ακαδημαϊκό ήθος των Καθηγητών του, το επίπεδο των φοιτητών και το περιεχόμενο σπουδών, όπου συνδυάζεται η Ορθόδοξη παράδοση με τη Βιβλική, Πατερική Γραμματεία και τη σύγχρονη προβληματική. Εξ άλλου σ’ αυτό το επίπεδο κινούνται και οι ιστορικές Θεολογικές Σχολές Αθηνών και Θεσσαλονίκης, στις οποίες δίδαξαν και διδάσκουν οι Καθηγητές μας και στις οποίες σπούδασαν όλοι οι ιεράρχες, κληρικοί και λαϊκοί θεολόγοι της Ελλάδας, της Κύπρου και της Οικουμενικής Ορθοδοξίας. Γι’ αυτό οι χαρακτηρισμοί, που ακούγονται κατά καιρούς από ευεργετηθέντες, αποτελούν ύβρη, αδικία και αθεολόγητη παραπληροφόρηση. Το ποιοτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας αξιολογήθηκε και πιστοποιήθηκε άριστα από τον αρμόδιο Κρατικό Φορέα (ΔΙΠΑΕ), αλλά και από τους ανώτατους θεολογικούς και εκκλησιαστικούς κύκλους της Κύπρου, της Ελλάδας και της Οικουμενικής Ορθοδοξίας».

Ο Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής της Κύπρου (Ε.Ε.Β.Κ.) και Αντιπρύτανης Έρευνας και Ακαδημαϊκού προσωπικού του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, καθηγητής Κοινωνιολογίας κ. Κωνσταντίνος Φελλάς, πριν προχωρήσει στη δική του εισήγηση εξέφρασε, «από καρδιάς», τις ιδιαίτερες ευχαριστίες του «προς τους εκλεκτούς συναδέλφους του Τμήματος Θεολογίας, που με την επιστημονική τους κατάρτιση, το επιστημονικό επίπεδο, το ακαδημαϊκό τους ήθος έχουν ψηλώσει τον πήχη, έχουν βάλει τον πήχη πολύ ψηλά στα ακαδημαϊκά δρώμενα της Κύπρου».

«Το Τμήμα Θεολογίας ξεχωρίζει απ’ όλα τα Τμήματα, είναι κόσμημα για το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και είναι τιμή μας που είναι μέρος της Ακαδημαϊκής μας κοινότητας», υπογράμμισε, για να τονίσει στην συνέχεια, απευθυνόμενος προς τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και υποψηφίους Διδάκτορες του Τμήματος, ότι «είστε πολύ τυχεροί, ευλογημένοι θα έλεγα, που έχετε την ευκαιρία να έχετε καθηγητές αυτούς τους καθηγητές».

Ο κ. Φελλάς ανέπτυξε, ακολούθως, το πρώτο θέμα της Ημερίδας, με τίτλο: «Βιοηθική και Έρευνα στον Τομέα της Έρευνας: Διλήμματα και Προβληματισμοί».

Ως επιμέρους ζητήματα, στα οποία αναφέρθηκε ο εισηγητής, ήταν η βιοηθική αξιολόγηση, η δεοντολογία στην έρευνα, οι στόχοι των δεοντολογικών φραγμών, τα ηθικά διλήμματα και οι ευάλωτες ομάδες πληθυσμού και οι προβληματισμοί που πρέπει να έχει υπόψη του ο κάθε ερευνητής θεμάτων βιοηθικής αλλά και όσοι μετέχουν σε ερευνητικά προγράμματα, είτε αυτοί είναι ασθενείς είτε είναι υγιείς εθελοντές. Συγκεκριμένα τόνισε ότι η βιοηθική αξιολόγηση χρειάζεται, προκειμένου να διασφαλισθεί η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων, η ποιότητα των ερευνητικών εργαλείων και η εμπιστοσύνη της επιστημονικής κοινότητας και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.

Επισήμανε ότι οι στόχοι των δεοντολογικών φραγμών συνίστανται στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων, τη μεταχείριση ατόμων με τη δική τους αυτόβουλη συγκατάθεση, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τον σεβασμό της αυτονομίας του ανθρώπου. Τέλος, συμπερασματικά, τονίσθηκε από τον ομιλητή ότι η βιοηθική αξιολόγηση έχει αξία και σημασία, γιατί στοχεύει να προστατεύσει τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των συμμετεχόντων, να μεγιστοποιήσει την αξιοπιστία των ευρημάτων της έρευνας αλλά και να την προωθήσει με τον κατάλληλο και αρμόζοντα τρόπο.

Δεύτερος ομιλητής ήταν ο καθηγητής ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του Medical College της Νέας Υόρκης κ. Παύλος Κυμίσης, που ανέπτυξε το θέμα: «Βιοηθικές επισημάνσεις στην ιατρική έρευνα». 

Ο εν λόγω γνωστότατος ανά την οικουμένη εισηγητής αρχικά τόνισε, ότι η ιατρική έρευνα δεν μπορεί να παραβλέπει το «ου φονεύσεις» της εντολής του Δεκαλόγου της Παλαιάς Διαθήκης και το «μη βλάπτειν» του όρκου του Ιπποκράτη, αλλά και τα όρια που τίθενται από την εκασταχού νομοθεσία. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι, επειδή συμβαίνει αρκετές φορές κάτι νόμιμο να μην είναι απαραίτητα και ηθικό, η ιατρική έρευνα δεν πρέπει να περιορίζεται στη νομική θεώρηση αλλά να λαμβάνει υπόψιν και την ηθική.

Ανέφερε, επίσης, ότι δυστυχώς και σήμερα χρησιμοποιούνται στην ιατρική έρευνα μέθοδοι και πρακτικές που δεν στηρίζονται στην επιστημονική αλήθεια και που συχνά αποβαίνουν βλαπτικές ή ακόμη και καταστροφικές για τον άνθρωπο. Εξάλλου, η υποστήριξη θεωριών χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και η παραπληροφόρηση που προσφέρεται από ιατρικούς οργανισμούς και εταιρίες, αλλά και «ειδικούς» λειτουργούς υγείας, μπορεί να αποπροσανατολίσει τον κόσμο με καταστρεπτικά για τη δημόσια υγεία αποτελέσματα.

Τέλος, επεσήμανε ότι η εντιμότητα, η αντικειμενικότητα, η ειλικρίνεια, ο σεβασμός της πνευματικής ιδιοκτησίας και η αποφυγή λαθών και επιπολαιοτήτων, είναι βασικές παράμετροι που πρέπει να μην παραθεωρούνται αλλά να λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν στην ιατρική έρευνα.

Η τρίτη εισήγηση είχε τίτλο: «Η εμφάνιση της βιοηθικής. Προβλήματα και προκλήσεις» και είχε ως εισηγητή τον ομότιμο καθηγητή του ΑΠΘ και καθηγητή Ηθικής, Βιοηθικής και Ποιμαντικής του Τμήματος Θεολογίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας κ. Ανέστη Κεσελόπουλο.

Στην αρχή ο ομιλητής αναφέρθηκε στα γεγονότα και το ιστορικό πλαίσιο που έφερε περί τα μέσα του προηγούμενου αιώνα τη βιοηθική στο προσκήνιο και την καθιέρωσε ως επιστήμη και κλάδο άλλων επιστημών. Τόνισε επίσης το αντιφατικό φαινόμενο να δημιουργούνται νέες επιστήμες που έρχονται να επιλύσουν προβλήματα και να ξεπεράσουν αδιέξοδα, στα οποία οδήγησε η λαθεμένη αντιμετώπιση των επιτευγμάτων άλλων επιστημών. Αν η οικολογία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστήμης, που ήρθε να διορθώσει τα λάθη και να ξεπεράσει την κρίση, την οποία δημιούργησε ο καταναλωτισμός και η αλόγιστη χρήση των επιτευγμάτων της φυσικής, η βιοηθική συνιστά κραυγαλέα περίπτωση επιστήμης που έρχεται να προλάβει την έκρηξη της βιοτεχνολογίας και της βιογενετικής. Ο ομιλητής επισήμανε τον κίνδυνο της χρησιμοθηρίας και του ωφελιμισμού, που τείνει πολλές φορές να προσδιορίζει τους στόχους και τα κριτήρια της βιοηθικής. Η βιοηθική είναι η επιστήμη που διακηρύσσει, ότι θέλει να λειτουργεί αυτόνομα και ανεξάρτητα από φιλοσοφικές αρχές και θρησκευτικές αντιλήψεις. Όμως παράλληλα προβάλλει δικές της αρχές και δικές της αντιλήψεις, τέτοιες που μένουν μονοδιάστατες και μπορούν να ερμηνεύονται ανάλογα με τις επιδιώξεις του καθενός. Τέλος ο εισηγητής υπογράμμισε ότι η μηχανιστική ανθρωπολογία της γενετικής και της βιοτεχνολογίας στηρίζεται στην άποψη ότι η βιολογική ζωή και οι βιολογικές ανάγκες αποτελούν τα μόνα στοιχεία και τις αποκλειστικές συνιστώσες της ζωής του ανθρώπου. Αυτό είναι και το ουσιαστικότερο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει η βιοηθική.

Τέταρτος εισηγητής ήταν ο υποψήφιος διδάκτωρ του Τμήματος Θεολογίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας κ. Κωνσταντίνος Κυριακίδης, που ανέπτυξε το θέμα: «Αρχές βιοηθικής: Ομοιότητες και διαφορές σε ειδικές επιτροπές».

Ο εισηγητής παρατήρησε, ότι για την αντιμετώπιση των βιοηθικών προβλημάτων, που προέκυψαν έπειτα από τη ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης, έχουν συσταθεί διάφορες επιτροπές, οι οποίες, προσπαθώντας να βρουν μια κοινή συνισταμένη, ένα κοινό παρονομαστή του τι είναι ηθικό και τι όχι, καθόρισαν δικές τους αρχές, που είναι η αρχή της αυτονομίας, η αρχή της αποφυγής προκλήσεως βλάβης ή πόνου, η αρχή της αγαθοεργίας και η αρχή της δικαιοσύνης. Η επιτροπές αυτές όμως βλέπουν τον άνθρωπο μέσα στα όρια της βιολογικής του ζωής, σαν ένα ον που θα πεθάνει, αγνοώντας την πνευματική του διάσταση. Για την Εκκλησία όμως, ο άνθρωπος αποτελεί ξεχωριστή και ανεπανάληπτη ύπαρξη, αφού είναι ανώτερος από όλα τα άλλα δημιουργήματα, φτιαγμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση. Η προοπτική του ανθρώπου είναι να γίνει κατά χάριν Θεός. Ολόκληρο το Ευαγγέλιο συνοψίζεται σε μία προτροπή του Θεού προς όλους: «άγιοι γίνεσθε, ότι εγώ άγιος ειμί». Σε αντίθεση λοιπόν με όλες αυτές τις επιτροπές βιοηθικής, που κριτήριο έχουν τον άνθρωπο ως άτομο που ζει σε μία ανθρωποκεντρική, απομονωμένη από τον Θεό κοινωνία και χωρίς καθόλου υπόψη την προοπτική της αιώνιας ζωής, βρίσκεται η Εκκλησία, η οποία, προσπαθώντας να απαντήσει σε αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα που απασχολούν τους πιστούς της, ιδρύει επιτροπές βιοηθικής, οι οποίες συζητούν και εξετάζουν τα ερωτήματα αυτά που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο με μια διαφορετική προοπτική. Τα προβλήματα και τα διλήμματα που προκύπτουν είναι πολλά. Τα πλείστα επιτεύγματα του σύγχρονου ανθρώπου, διαβάλλουν και διαστρέφουν το νόημα της ζωής του, την οποία και αυτονομούν, αποπροσανατολίζοντας τον ίδιο από τον σκοπό και προορισμό του, που δεν είναι άλλος από την ομοίωση προς τον Θεό. Και ό,τι ακριβώς αποπροσανατολίζει τον άνθρωπο και τον απομακρύνει από τον σκοπό του, δεν μπορεί παρά να αποτελεί ηθικό δίλημμα και προβληματισμό, για τη χριστιανική θεώρηση της βιοηθικής. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εισηγήσεις της Ημερίδας έδωσαν το έναυσμα και τη πρόκληση προβληματισμού και ερωτημάτων εκ μέρους των παρισταμένων και κράτησε το ενδιαφέρον όλων σταθερό ως το τέλος.

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

biothiki 1

Εμφανίσεις: 288390
Γίνετε ενεργά η πηγή του Romfea.gr! Στείλτε ειδήσεις και φωτογραφίες που πιστεύετε πως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες στο [email protected]
FOLLOW ROMFEA: